Μηνύματα με υποσχέσεις αμοιβής για ένα follow χρησιμοποιούν ονόματα γνωστών εταιρειών. Η πρώτη μικρή πληρωμή χτίζει εμπιστοσύνη, πριν αρχίσουν οι απαιτήσεις για χρήματα.
Πέντε ευρώ για λίγα λεπτά στο κινητό. Μια απλή κίνηση, ένα follow σε ηλεκτρονικό κατάστημα και μια υποσχόμενη πληρωμή. Με αυτή την προσέγγιση ξεκινά μια μορφή διαδικτυακής εξαπάτησης που μετατρέπει την προσδοκία για συμπληρωματικό εισόδημα σε οικονομική παγίδα.
Το επικίνδυνο στοιχείο είναι ότι η πρώτη μικρή αμοιβή μπορεί πράγματι να καταβληθεί. Έτσι, ο παραλήπτης του μηνύματος αποκτά έναν φαινομενικά πειστικό λόγο να εμπιστευτεί τον άγνωστο συνομιλητή του. Η απαίτηση να βάλει δικά του χρήματα εμφανίζεται στη συνέχεια.
Ρεπορτάζ του Κώστα Κουκουμάκα στην «Καθημερινή», που δημοσιεύθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου, περιγράφει προσέγγιση μέσω Viber από αριθμό με κωδικό Σρι Λάνκα. Ο αποστολέας επικαλούνταν τη Shein και υποσχόταν πέντε ευρώ για την παρακολούθηση σελίδας καταστήματος ρολογιών στην πλατφόρμα. Ζητούσε, μάλιστα, στιγμιότυπο οθόνης ως απόδειξη ολοκλήρωσης.
Σύμφωνα με αστυνομική πηγή που επικαλείται το δημοσίευμα, υπάρχουν σχετικές καταγγελίες στην Ελλάδα, χωρίς να περιγράφεται μέχρι στιγμής μαζική εξάπλωση. Σε ορισμένες προσεγγίσεις, το δέλεαρ φτάνει έως την υπόσχεση ημερήσιων αποδοχών 250 ευρώ για εργασία από το σπίτι.
Η χρήση του ονόματος μιας γνωστής εταιρείας δεν αποδεικνύει ότι ο αποστολέας την εκπροσωπεί. Στην απάντησή της προς την εφημερίδα, η Shein ανέφερε ότι επικοινωνεί μέσω της επίσημης ιστοσελίδας και εταιρικών emails, όχι μέσω προσωπικών τηλεφωνικών αριθμών και λογαριασμών. Συνέστησε αποκλεισμό των ύποπτων αποστολέων και αποφυγή κοινοποίησης προσωπικών ή οικονομικών στοιχείων. Το ρεπορτάζ της «Καθημερινής»
Η μέθοδος είναι γνωστή διεθνώς ως «task scam», δηλαδή απάτη με πρόσχημα την εκτέλεση μικρών διαδικτυακών εργασιών. Η αμερικανική Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου, FTC, περιγράφει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: ο χρήστης καλείται να κάνει απλές ενέργειες, όπως αξιολογήσεις ή likes, και βλέπει υποτιθέμενα κέρδη να συσσωρεύονται σε μια εφαρμογή.
Μικρές αρχικές καταβολές ενισχύουν την αίσθηση ότι η διαδικασία λειτουργεί. Ακολουθεί, όμως, η απαίτηση για κατάθεση χρημάτων, συχνά σε κρυπτονομίσματα, προκειμένου να συνεχιστούν οι «εργασίες» ή να αποδεσμευτούν οι εμφανιζόμενες αποδοχές. Τα ποσά στην οθόνη μπορεί να είναι πλασματικά· τα χρήματα που καταθέτει το θύμα είναι πραγματικά. Η προειδοποίηση της FTC
Το κρίσιμο σημείο είναι η αλλαγή των όρων: εκεί όπου κάποιος υποτίθεται ότι θα πληρωνόταν για μια υπηρεσία, καλείται ξαφνικά να χρηματοδοτήσει ο ίδιος τη διαδικασία. Μια προηγούμενη πληρωμή δεν αποτελεί εγγύηση αξιοπιστίας. Ούτε ένα στιγμιότυπο «επιτυχημένης ανάληψης» άλλου χρήστη αποδεικνύει ότι τα υποσχόμενα κέρδη υπάρχουν.
Απέναντι σε τέτοια μηνύματα, οι βασικές κινήσεις προστασίας είναι συγκεκριμένες:
- Ελέγχουμε την προσφορά από την επίσημη ιστοσελίδα της εταιρείας, στην οποία μπαίνουμε ανεξάρτητα από τον σύνδεσμο του μηνύματος.
- Δεν καταθέτουμε χρήματα για να εισπράξουμε υποτιθέμενες αποδοχές ή να «ξεκλειδώσουμε» επόμενες εργασίες.
- Δεν κοινοποιούμε κωδικούς τραπεζικής πρόσβασης, στοιχεία κάρτας ή κωδικούς μιας χρήσης.
- Διατηρούμε τη συνομιλία και τυχόν αποδεικτικά συναλλαγών, ώστε να είναι διαθέσιμα για αναφορά του περιστατικού.
Η ανάγκη για πρόσθετο εισόδημα κάνει αυτές τις υποσχέσεις ελκυστικές. Ακριβώς πάνω σε αυτή την ανάγκη στηρίζεται η παγίδα. Το πρώτο πεντάευρο μπορεί να είναι το κόστος που αναλαμβάνει ο απατεώνας για να κερδίσει την εμπιστοσύνη του επόμενου θύματος.