Τι προβλέπει ο νόμος 5331/2026 για προαγωγές και θέσεις ευθύνης – Η πρώτη πρόσκληση για γραπτή εξέταση μέσα στο 2027 και οι μεταβατικές ρυθμίσεις για όσους ήδη υπηρετούν.
Νέους κανόνες για τη βαθμολογική εξέλιξη των δημοσίων υπαλλήλων και την επιλογή προϊσταμένων θεσπίζει ο νόμος 5331/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 142 της 18ης Σεπτεμβρίου. Το πλαίσιο εισάγει επτά βαθμούς, συνδέει τις προαγωγές με την αξιολόγηση και καθιερώνει Μητρώο Υποψηφίων Προϊσταμένων, με γραπτή εξέταση του ΑΣΕΠ για τις κατηγορίες ΠΕ και ΤΕ.
Η δημοσίευση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι αλλάζουν αμέσως όλοι οι βαθμοί ή αντικαθίστανται συλλήβδην οι υπηρετούντες προϊστάμενοι. Ο νόμος προβλέπει μεταβατικό στάδιο, ειδικούς κανόνες για την πρώτη εφαρμογή και διατήρηση υφιστάμενων θητειών μέχρι την ολοκλήρωσή τους.
Στο πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνονται μόνιμοι πολιτικοί διοικητικοί υπάλληλοι και εργαζόμενοι ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου υπουργείων, αυτοτελών δημόσιων υπηρεσιών, αποκεντρωμένων διοικήσεων, ΝΠΔΔ, δήμων, περιφερειών και ανεξάρτητων αρχών. Προβλέπεται, πάντως, δυνατότητα διατήρησης ειδικών συστημάτων επιλογής προϊσταμένων, με τις αποφάσεις που ορίζει ο νόμος.
Η νέα βαθμολογική κλίμακα εκτείνεται από τον Ζ΄ έως τον Α΄. Ο Ζ΄ αντιστοιχεί στον νεοεισερχόμενο υπάλληλο, ο ΣΤ΄ στον υπάλληλο μικρής εμπειρίας, ο Ε΄ στη μεσαία εμπειρία και ο Δ΄ στην αυξημένη εμπειρία. Ακολουθούν ο Γ΄ για το εξειδικευμένο στέλεχος, ο Β΄ για το ανώτερο και ο Α΄ για το ανώτατο στέλεχος.
Οι δύο ανώτεροι βαθμοί συνδέονται με συγκεκριμένες θέσεις ευθύνης. Στον Α΄ κατατάσσονται οι υπάλληλοι ΠΕ και ΤΕ που επιλέγονται ως προϊστάμενοι Γενικής Διεύθυνσης και στον Β΄ όσοι επιλέγονται ως προϊστάμενοι Διεύθυνσης ή αντίστοιχου επιπέδου. Οι επιλεγμένοι προϊστάμενοι Τμήματος κατατάσσονται στον Γ΄. Ο Γ΄ αποτελεί επίσης τον γενικό καταληκτικό βαθμό των κατηγοριών ΠΕ, ΤΕ και ΔΕ, ενώ για την ΥΕ καταληκτικός είναι ο Δ΄.
Η συμπλήρωση των ετών υπηρεσίας δεν αρκεί από μόνη της για προαγωγή. Απαιτείται απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου και επάρκεια στις εννέα δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων, όπως αυτή προκύπτει από τις προβλεπόμενες αξιολογήσεις. Παράλληλα, εισάγονται Δείκτες Ανάπτυξης Σταδιοδρομίας, οι οποίοι αποτυπώνουν τις απαιτήσεις ανά βαθμό.
Χωρίς τις ειδικές μειώσεις χρόνου ή την προωθημένη κατάταξη λόγω προσόντων, οι ελάχιστοι χρόνοι διαμορφώνουν διαδρομή 16 ετών για την κατηγορία ΠΕ μέχρι τον Γ΄ βαθμό, 19 ετών για την ΤΕ και 25 ετών για τη ΔΕ. Για την ΥΕ απαιτούνται συνολικά 25 έτη μέχρι τον Δ΄. Πρόκειται για χρονικές προϋποθέσεις και όχι για εγγυημένη αυτόματη προαγωγή. Ο νόμος διευκρινίζει επίσης ότι το σύστημα βαθμολογικών προαγωγών εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το μισθολογικό κλιμάκιο του υπαλλήλου.
Στην επιλογή προϊσταμένων, κεντρικό ρόλο αποκτά το ηλεκτρονικό Μητρώο που τηρεί το ΑΣΕΠ. Στο πάγιο σύστημα, για την ένταξη υπαλλήλων ΠΕ και ΤΕ απαιτούνται τουλάχιστον ο βαθμός Ε΄, τρία χρόνια συνολικής πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας και συμμετοχή στη γραπτή εξέταση. Η εγγραφή στο Μητρώο δεν εξασφαλίζει θέση: ακολουθούν οι προκηρύξεις, ο έλεγχος των ειδικών προϋποθέσεων και η κατάταξη των υποψηφίων. Για υποψηφίους ΔΕ σε θέσεις Τμήματος προβλέπεται διαφορετική μεταχείριση, ανάλογα με τις οργανικές διατάξεις.
Η γραπτή εξέταση θα πραγματοποιείται τουλάχιστον μία φορά ανά τετραετία και θα μπορεί να περιλαμβάνει δοκιμασίες γνώσεων, δεξιοτήτων και αποτελεσματικότητας στην άσκηση διοικητικών καθηκόντων. Προβλέπονται ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών, ανάπτυξη κειμένου ή συνδυασμός τους. Για τις Γενικές Διευθύνσεις προστίθεται ειδική δοκιμασία, γραπτή ή και προφορική, με αξιολόγηση διοικητικών ικανοτήτων και διαχείρισης σύνθετων καταστάσεων.
Η πρώτη πρόσκληση του ΑΣΕΠ για τη γραπτή εξέταση προβλέπεται να εκδοθεί μέσα στο 2027. Στην πρώτη εφαρμογή ισχύουν μεταβατικές προϋποθέσεις υποψηφιότητας με αναφορά στο προηγούμενο βαθμολόγιο, καθώς και οι ακόλουθοι συντελεστές μοριοδότησης:
| Κριτήριο | Γενικές Διευθύνσεις | Διευθύνσεις και Τμήματα |
|---|---|---|
| Τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα | 10% | 15% |
| Εργασιακή εμπειρία | 15% | 15% |
| Άσκηση καθηκόντων ευθύνης | 20% | 20% |
| Γραπτή εξέταση | 30% | 50% |
| Ειδική δοκιμασία | 25% | Δεν προβλέπεται στον γενικό κανόνα |
Οι συντελεστές αυτοί αφορούν την πρώτη εφαρμογή και διαφοροποιούνται από το πάγιο σύστημα. Η διάκριση έχει σημασία για τους ενδιαφερομένους, καθώς επηρεάζει το βάρος των προσόντων και της εμπειρίας στην τελική βαθμολογία.
Για τους σημερινούς προϊσταμένους, οι μεταβατικές διατάξεις ορίζουν ότι οι θητείες που έχουν ξεκινήσει πριν από τη δημοσίευση του νόμου συνεχίζονται μέχρι την ολοκλήρωσή τους. Προϊστάμενοι των οποίων η θητεία έχει λήξει εξακολουθούν να ασκούν καθήκοντα μέχρι την τοποθέτηση του νέου επιλεγέντος. Εκκρεμείς διαδικασίες παλαιότερων προκηρύξεων μπορούν να ολοκληρωθούν υπό τις προϋποθέσεις και μέσα στις προθεσμίες του άρθρου 28.
Αντίστοιχα, η πρώτη εφαρμογή του νέου βαθμολογίου ξεκινά μετά την οριστικοποίηση των πρώτων εκθέσεων αξιολόγησης που θα γίνουν με τις νέες διατάξεις. Επομένως, χρειάζεται προσοχή στη διάκριση ανάμεσα στην έναρξη ισχύος του νόμου και στην ενεργοποίηση κάθε επιμέρους αλλαγής.
Το πλαίσιο αφορά άμεσα και τις υπηρεσίες των δήμων της Εύβοιας και της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Το ουσιαστικό ζητούμενο θα κριθεί στην εφαρμογή: έγκαιρες προκηρύξεις, τεκμηριωμένες αξιολογήσεις, σωστός έλεγχος προσόντων και επιλογές που μπορούν να αιτιολογηθούν. Εκεί θα φανεί αν οι νέοι κανόνες οδηγούν σε καλύτερη διοίκηση και ουσιαστικότερη εξυπηρέτηση των πολιτών.