Δεν ισχύει ότι ολόκληρη η Ευρώπη χρησιμοποιεί ψηφοδέλτια με barcode. Κάθε χώρα ακολουθεί διαφορετική διαδικασία. Στην Τουρκία χρησιμοποιούνται ενιαία ψηφοδέλτια που εκτυπώνονται υπό την εποπτεία της εκλογικής αρχής, ενώ στη Γαλλία ο ψηφοφόρος μπορεί να χρησιμοποιήσει ψηφοδέλτιο που έχει παραλάβει στο σπίτι.
Στην Ελλάδα, στις δημοτικές εκλογές, την εκτύπωση των ψηφοδελτίων αναλαμβάνουν οι συνδυασμοί. Οι επίσημοι εκλογικοί φάκελοι, όμως, παρέχονται με μέριμνα του κράτους. Οι φάκελοι που χρησιμοποιούν οι υποψήφιοι για να στέλνουν προεκλογικό υλικό είναι διαφορετικοί από εκείνους που μπαίνουν στην κάλπη.
Ο ψηφοφόρος δικαιούται να παραλάβει στο εκλογικό τμήμα όλα τα ψηφοδέλτια και τον επίσημο, σφραγισμένο και μονογραφημένο φάκελο. Δεν χρειάζεται να έχει προμηθευτεί τίποτα από υποψήφιο.
Η διανομή έτοιμων σταυρωμένων ψηφοδελτίων δημιουργεί σοβαρό πολιτικό ζήτημα καθοδήγησης της ψήφου. Δεν αποδεικνύει από μόνη της διαπλοκή ή εξαγορά, αλλά είναι απολύτως θεμιτό να ζητάμε μια διαδικασία που περιορίζει την παρέμβαση των εκλογικών μηχανισμών. Ο πολίτης, σε κάθε περίπτωση, δεν δεσμεύεται από το ψηφοδέλτιο που του έδωσαν: μέσα στο παραβάν επιλέγει ελεύθερα.
Η πρόταση να κυκλοφορούν πριν από τις εκλογές μόνο ενημερωτικά δείγματα, με ευδιάκριτη ένδειξη «ΔΕΙΓΜΑ — ΟΧΙ ΓΙΑ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ», και τα κανονικά ψηφοδέλτια να διατίθενται αποκλειστικά στο εκλογικό τμήμα, αξίζει δημόσια συζήτηση. Θα απαιτούσε αλλαγή της διαδικασίας και πρόβλεψη για την προσβασιμότητα όλων των ψηφοφόρων.
Όσο για τις δημοσκοπήσεις, ναι, έχουν κόστος. Δεν πληρώνονται όμως όλες από το Δημόσιο. Μπορεί να τις παραγγέλνουν μέσα ενημέρωσης, κόμματα ή δημόσιοι φορείς. Επομένως, το σωστό ερώτημα είναι: ποιος παραγγέλνει, ποιος πληρώνει, πόσο πληρώνει και από ποια χρήματα;
Η συνεχής παρουσίασή τους σαν πολιτικό χρηματιστήριο δικαιολογεί κριτική. Μάλιστα, μια μικρή μεταβολή στα ποσοστά μπορεί να βρίσκεται μέσα στο στατιστικό περιθώριο σφάλματος και να μην αποδεικνύει πραγματική αλλαγή στην κοινωνία.
Οι πολίτες χρειάζονται διαφάνεια στις δαπάνες και ουσιαστική ενημέρωση για τις πολιτικές που επηρεάζουν τη ζωή τους. Η καθημερινή ανακύκλωση ποσοστών δεν υποκαθιστά τον έλεγχο της εξουσίας, ούτε απαντά στην ακρίβεια, στους μισθούς, στην υγεία και στο δημόσιο χρέος.