Η ευθύνη των ενηλίκων είναι να δίνουν στους εφήβους χώρο να μιλήσουν, να αμφισβητήσουν και να ζητήσουν βοήθεια. Οι αξίες αποκτούν ουσία όταν γίνονται καθημερινό παράδειγμα.
Πριν ζητήσουμε από έναν νέο να σταθεί όρθιος στις δυσκολίες, οφείλουμε να αναρωτηθούμε ποια στηρίγματα του προσφέρουμε. Ποιος τον ακούει όταν φοβάται; Πού μπορεί να μιλήσει για ένα λάθος του; Ποιος θα παραμείνει δίπλα του όταν απογοητεύσει τις προσδοκίες των άλλων;
Το κείμενο που αποδίδεται στον Αλεσάντρο Ορσίνι θέτει στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης την υπερηφάνεια ως έκφραση αυτοσεβασμού. Ο Ιταλός ακαδημαϊκός είναι αναπληρωτής καθηγητής στη LUISS της Ρώμης, όπου διδάσκει Γενική Κοινωνιολογία και Κοινωνιολογία της Τρομοκρατίας. Η σκέψη που διατρέχει το κείμενο αφορά την προσωπική στάση ενός ανθρώπου απέναντι σε όσα απειλούν να τον απομακρύνουν από τις αξίες του. Luiss
Πρόκειται για την υπερηφάνεια που επιτρέπει σε έναν έφηβο να θέτει όρια. Να αρνείται μια πράξη που τον πληγώνει, ακόμη κι αν η παρέα την παρουσιάζει ως δοκιμασία αποδοχής. Να κρατά την κρίση του απέναντι σε εκείνον που του ζητά τυφλή υπακοή. Να αντιλαμβάνεται ότι η αξία του δεν εξαρτάται από το πόσο πρόθυμα ακολουθεί τους άλλους.
Αυτή η στάση χρειάζεται χώρο για αμφιβολία, μετριοπάθεια και αναγνώριση του λάθους. Ο αυτοσεβασμός χωρά την παραδοχή ότι κάποιος δυσκολεύεται. Χωρά το αίτημα για βοήθεια. Χωρά ακόμη και την αλλαγή πορείας, όταν μια παλιά βεβαιότητα αποδεικνύεται αδιέξοδη.
Η αξιοπρέπεια, όμως, παραμένει δικαίωμα κάθε ανθρώπου, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές του. Ένας νέος που αντιμετωπίζει εξάρτηση, εμπλέκεται σε βίαιες συμπεριφορές ή βρίσκεται σε απόγνωση εξακολουθεί να αξίζει φροντίδα και σεβασμό. Η δυσκολία του δεν αποτελεί απόδειξη ηθικής κατωτερότητας. Καμία συζήτηση για τις αξίες δεν πρέπει να μετατρέπεται σε άλλη μία κατηγορία εναντίον του.
Εδώ βρίσκεται και η ευθύνη των ενηλίκων. Οι κανόνες που επικαλούμαστε χρειάζονται συνέπεια στην εφαρμογή τους. Όταν απαιτούμε ειλικρίνεια, οφείλουμε να αντέχουμε μια δυσάρεστη αλήθεια. Όταν μιλάμε για σεβασμό, οφείλουμε να τον δείχνουμε και στη διαφωνία. Όταν ζητάμε υπευθυνότητα, οφείλουμε να αναλαμβάνουμε το μερίδιο που μας αναλογεί.
Η οικογένεια, το σχολείο και η κοινότητα χρειάζεται να προσφέρουν συγκεκριμένες δυνατότητες: έναν διαθέσιμο άνθρωπο εμπιστοσύνης, χώρο έκφρασης, δημιουργικές δραστηριότητες και πρόσβαση σε κατάλληλη υποστήριξη. Το «μίλησέ μου» αποκτά περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από χρόνο και διάθεση να ακούσουμε.
Στο υλικό υπάρχει επίσης παραπομπή στη μελέτη του Ορσίνι «What Everybody Should Know about Radicalization and the DRIA Model», η οποία εξετάζει θεωρίες για τη ριζοσπαστικοποίηση που οδηγεί στην τρομοκρατία και παρουσιάζει το μοντέλο DRIA. Το συγκεκριμένο αντικείμενο χρειάζεται να διακρίνεται από μια γενική συζήτηση για την εφηβική δυσκολία: οι διαφορετικές ανθρώπινες διαδρομές απαιτούν προσεκτική κατανόηση. iris.luiss.it
Το πιο ουσιαστικό μήνυμα του κειμένου συνοψίζεται στην προτροπή:
«Μην χρησιμοποιείτε την ηθική για να τιμωρείτε. Χρησιμοποιήστε την ηθική για να καθοδηγείτε».
Αυτή η καθοδήγηση προϋποθέτει σεβασμό στην ελευθερία του νέου να σκέφτεται, να αναζητά και να διαμορφώνει τη δική του συνείδηση. Η αναζήτηση της αλήθειας χρειάζεται ειλικρίνεια με τον εαυτό μας και προθυμία να ελέγχουμε τις βεβαιότητές μας.
Ας δώσουμε, λοιπόν, στους νέους λόγους να εμπιστεύονται τον εαυτό τους και ανθρώπους στους οποίους μπορούν να στηριχθούν. Και ας φροντίσουμε η πόρτα να παραμένει ανοιχτή όταν επιστρέφουν με ένα λάθος, μια αποτυχία ή μια δύσκολη εξομολόγηση. Εκεί δοκιμάζεται στην πράξη η ηθική που διδάσκουμε.
Πηγή αρχικού κειμένου: Alessandro Orsini, σύμφωνα με την απόδοση στο υλικό που παρατέθηκε Nikos Papiggis.