Η επιστροφή 48 κειμηλίων απαιτεί συνέχεια, διαφάνεια και πλήρη διεκδίκηση. Η παρέμβαση του ΠΑΣΟΚ θέτει τα ερωτήματα που η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει.
Κάθε κειμήλιο που επιστρέφει στην Ελλάδα αποτελεί ένα βήμα αποκατάστασης της ιστορικής δικαιοσύνης. Η αξία αυτού του βήματος, όμως, μεγαλώνει όταν συνοδεύεται από αποφασιστικότητα για το επόμενο. Γι’ αυτό η παρέμβαση του Τομέα–Δικτύου Πολιτισμού του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής έχει ουσιαστικό πολιτικό βάρος: επαναφέρει στο προσκήνιο τη διεκδίκηση όλων των κλεμμένων θησαυρών και απαιτεί λογοδοσία για τη συμφωνία με τη Βουλγαρία.
Το ΠΑΣΟΚ αναγνωρίζει τη σημασία της επιστροφής των 48 κειμηλίων. Ταυτόχρονα, αρνείται να θεωρήσει ότι η κυβέρνηση μπορεί να περιορίσει τη συζήτηση στη λάμψη μιας τελετής, αφήνοντας αδιευκρίνιστους τους όρους της συμφωνίας και το μέλλον των υπόλοιπων διεκδικήσεων. Αυτή είναι μια εύλογη και αναγκαία στάση ευθύνης.
Η κριτική του κόμματος αγγίζει ένα θεμελιώδες ζήτημα διαφάνειας. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή του, η συμφωνία των δύο υπουργείων Πολιτισμού δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε κατατεθεί στη Βουλή. Εφόσον η κυβέρνηση ζητά να αξιολογηθεί το αποτέλεσμα ως σημαντική εθνική επιτυχία, οφείλει να διαθέσει και τα στοιχεία που επιτρέπουν αυτή την αξιολόγηση. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν τι ακριβώς συμφωνήθηκε.
Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το ερώτημα για το καθεστώς της αμοιβαίας «κατάθεσης». Το ΠΑΣΟΚ ζητά να διευκρινιστεί εάν οι σχετικοί όροι συνεπάγονται αναγνώριση βουλγαρικής κυριότητας στα κλαπέντα. Η απάντηση πρέπει να προκύψει από το ίδιο το κείμενο της συμφωνίας. Σε ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς, οι διατυπώσεις έχουν βάρος και οι διευκρινίσεις αποτελούν κυβερνητική υποχρέωση.
Ανάλογη σαφήνεια χρειάζεται και η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη σε «μαξιμαλιστικές απαιτήσεις». Στην ομιλία του, ο πρωθυπουργός παρουσίασε τη συμφωνία ως πρώτο στάδιο για περαιτέρω επιστροφές και συνέδεσε την προηγούμενη ακινησία, μεταξύ άλλων, με αυτή τη λογική. Το ΠΑΣΟΚ δικαίως ζητά να κατονομαστούν οι απαιτήσεις που θεωρούνται υπερβολικές. Η επιμονή στην επιστροφή όσων λεηλατήθηκαν χρειάζεται τεκμηρίωση, σχέδιο και διάρκεια· δεν παύει να είναι θεμιτή επειδή η διαπραγμάτευση είναι δύσκολη.
Επικαλούμενο τη Συνθήκη του Νεϊγύ, το κόμμα συνδέει τη συνολική διεκδίκηση με τις επιταγές του διεθνούς δικαίου. Ζητά συγκεκριμένες απαντήσεις για την επιλογή των 48 κειμηλίων, την επιστημονική τεκμηρίωση της συμφωνίας, τις προεκτάσεις της παράδοσης των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ και το χρονοδιάγραμμα των επόμενων ενεργειών. Πρόκειται για συγκεκριμένα αιτήματα ελέγχου, τα οποία η κυβέρνηση οφείλει να αντιμετωπίσει επί της ουσίας.
Η ίδια απαίτηση ακρίβειας αφορά και τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα δεν θα αποδεχθεί αναγνώριση ξένης κυριαρχίας ή δανεισμό τους. Το ΠΑΣΟΚ ζητά, παράλληλα, να εξηγηθεί τι σημαίνει στην πράξη η προτροπή του για επανεκτίμηση παλαιών αντιλήψεων. Οι δημόσιες δεσμεύσεις αποκτούν αξιοπιστία όταν συνοδεύονται από συνεπή διαπραγματευτική στάση.
Η παρέμβαση του ΠΑΣΟΚ υπερασπίζεται μια καθαρή αρχή: η επιστροφή μέρους της λεηλατημένης πολιτιστικής κληρονομιάς πρέπει να ενισχύει την προσπάθεια για το σύνολό της. Το επόμενο βήμα ανήκει στην κυβέρνηση: δημοσιοποίηση των όρων, απαντήσεις στα ερωτήματα και συγκεκριμένο σχέδιο συνέχειας.
Τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν δίνουν λόγο χαράς. Όσα παραμένουν μακριά από τον τόπο τους δίνουν λόγο επιμονής.