Σήμερα, Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Οσίου Κοσμά του Μελωδού, επισκόπου Μαϊουμά, και των Αγίων μαρτύρων Ναζαρίου, Γερβασίου, Προτασίου και Κελσίου. Στο εορτολόγιο της ημέρας περιλαμβάνονται επίσης η Οσία Παρασκευή η Νέα, η Επιβατηνή, και ο Άγιος Ιγνάτιος ο Αγαλλιανός, αρχιεπίσκοπος Μηθύμνης.
Την ονομαστική τους εορτή έχουν οι Γερβάσιος, Γερβασία, Ναζάριος, Ιγνάτιος, Ιγνάτης και Ιγνατία, σύμφωνα με τα συνήθη ελληνικά εορτολόγια. Για ορισμένα ονόματα υπάρχουν και άλλες ημερομηνίες εορτασμού, ανάλογα με τον άγιο που τιμά κάθε οικογένεια.
Ο Όσιος Κοσμάς ο Μελωδός συγκαταλέγεται στις σημαντικές μορφές της βυζαντινής υμνογραφίας. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ανατράφηκε από τον Σέργιο, πατέρα του Αγίου Ιωάννη του Δαμασκηνού. Οι δύο νέοι μεγάλωσαν μαζί και απέκτησαν βαθιά μόρφωση κοντά στον μοναχό Κοσμά από την Καλαβρία, ο οποίος τους δίδαξε θεολογία, φιλοσοφία, φιλολογία, μαθηματικά και μουσική.
Η κοινή τους πνευματική πορεία συνεχίστηκε στη Μονή του Αγίου Σάββα, κοντά στα Ιεροσόλυμα. Το 743 ο Κοσμάς αναδείχθηκε επίσκοπος Μαϊουμά, αναλαμβάνοντας την ποιμαντική φροντίδα της τοπικής Εκκλησίας.
Κατά την περίοδο της Εικονομαχίας υπερασπίστηκε την τιμή των ιερών εικόνων. Παράλληλα, άφησε πλούσιο υμνογραφικό έργο, με κανόνες για μεγάλες εορτές και συνθέσεις που συνδέονται με τη Μεγάλη Εβδομάδα. Η προσφορά του παραμένει ζωντανή στη λατρεία, καθώς τα έργα του εξακολουθούν να ψάλλονται στους ορθόδοξους ναούς.
Ανάμεσα στις γνωστότερες συνθέσεις του βρίσκεται ο κανόνας των Χριστουγέννων, με την αρχή «Χριστός γεννάται, δοξάσατε». Στα Θεοφάνεια, δικός του είναι ο κανόνας που αρχίζει «Βυθού ανεκάλυψε πυθμένα». Μέσα από αυτές τις συνθέσεις, ο ποιητικός λόγος γίνεται τρόπος έκφρασης και διδασκαλίας της πίστης.
Οι Άγιοι Ναζάριος, Γερβάσιος, Προτάσιος και Κέλσιος συνδέονται με την ιστορία της πρώιμης χριστιανικής κοινότητας του Μεδιολάνου, του σημερινού Μιλάνου. Οι συναξαριακές διηγήσεις παρουσιάζουν τον Γερβάσιο και τον Προτάσιο ως δίδυμα αδέλφια, τα οποία διέθεσαν την περιουσία τους στους φτωχούς και αφοσιώθηκαν στην προσευχή.
Ο Ναζάριος, με καταγωγή από τη Ρώμη, περιόδευε κηρύττοντας τον Χριστιανισμό και στηρίζοντας τους διωκόμενους πιστούς. Στο Μεδιόλανο συνάντησε τους δύο αδελφούς στη φυλακή. Αργότερα, στη Γαλατία, ανέλαβε την πνευματική καθοδήγηση του νεαρού Κελσίου, ο οποίος έγινε μαθητής και συνοδοιπόρος του.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, και οι τέσσερις υπέστησαν μαρτυρικό θάνατο, παραμένοντας σταθεροί στην πίστη τους. Η τιμή των λειψάνων τους συνδέθηκε στη συνέχεια με τον Άγιο Αμβρόσιο, επίσκοπο Μεδιολάνων.
Η σημερινή ημέρα είναι επίσης αφιερωμένη στον Άγιο Ιγνάτιο τον Αγαλλιανό, ο οποίος συνδέθηκε με τη μοναστική και εκκλησιαστική ζωή της Λέσβου και διακρίθηκε για την προσφορά του στους χριστιανούς του νησιού.
Τιμώνται ακόμη, μεταξύ άλλων, ο ιερομάρτυρας Σιλβανός και οι μάρτυρες από την Αίγυπτο και την Παλαιστίνη, ο Άγιος Πέτρος ο Αυσελάμου και ο Όσιος Νικόλαος, πρίγκιπας του Τσέρνιγκοφ και μοναχός της Λαύρας των Σπηλαίων.
Χρόνια πολλά σε όσες και όσους γιορτάζουν σήμερα, με υγεία, δύναμη και ειρήνη