Τη Δικαιοσύνη θέτει στο επίκεντρο των προγραμματικών του θέσεων το κίνημα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού, προτείνοντας αλλαγές στις θητείες δικαστικών λειτουργών, στα ειδικά καθεστώτα προστασίας από ευθύνες, στον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων και στην Οικονομική Εισαγγελία. Κοινός στόχος των προτάσεων είναι η ενίσχυση της ανεξαρτησίας των θεσμών και της ισότητας απέναντι στον νόμο.
Η πρώτη παρέμβαση αφορά τις θητείες σε κρίσιμες δικαστικές θέσεις. Προτείνεται να απαγορεύεται η παράταση της θητείας δικαστικού λειτουργού στην Οικονομική Εισαγγελία ή σε θέση στο εξωτερικό, ενώ η εκ νέου διεκδίκηση της ίδιας θέσης θα επιτρέπεται μετά την παρέλευση δέκα ετών. Παράλληλα, προβλέπεται ασυμβίβαστο για την ανάληψη της προεδρίας Ανεξάρτητης Αρχής από πρόσωπα που έχουν υπηρετήσει ως πρόεδροι ή αντιπρόεδροι Ανώτατων Δικαστηρίων.
Η δεύτερη πρόταση αφορά την κατάργηση ειδικών ακαταδίωκτων και περιορισμών ευθύνης που, κατά το κίνημα, υπονομεύουν την ισονομία. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται αναφορές στην ΑΑΔΕ, στα τραπεζικά στελέχη για υποθέσεις απιστίας, στις επιτροπές COVID, στην προσωρινή διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και στα μέλη του διοικητικού συμβουλίου του ΤΑΙΠΕΔ.
Το πολιτικό αίτημα είναι σαφές: η θέση ευθύνης να συνοδεύεται από ουσιαστική λογοδοσία. Η διερεύνηση κάθε υπόθεσης, βεβαίως, προϋποθέτει συγκεκριμένα στοιχεία και εξατομικευμένη κρίση για πράξεις ή παραλείψεις.
Η τρίτη παρέμβαση είναι η ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου. Σύμφωνα με την επίσημη διατύπωση, ο προληπτικός έλεγχος θα πραγματοποιείται πριν από τη δημοσίευση των νόμων και τη θέση τους σε ισχύ, ενώ προβλέπεται και εξέταση ζητημάτων συνταγματικότητας που προκύπτουν σε εκκρεμείς δίκες.
Η τέταρτη πρόταση επικεντρώνεται στην Οικονομική Εισαγγελία, με εκλογή του προϊσταμένου από την ολομέλεια του οικείου δικαστηρίου και ενίσχυση με ειδικό επιστημονικό προσωπικό. Η επιμόρφωση και η εξειδικευμένη υποστήριξη αποσκοπούν στην αποτελεσματικότερη διερεύνηση σύνθετων οικονομικών υποθέσεων.
Οι παρεμβάσεις αυτές αποτελούν προγραμματικές δεσμεύσεις. Η ουσιαστική τους δοκιμασία θα είναι ο τρόπος θεσμοθέτησης και εφαρμογής τους: ποιος ελέγχει, με ποιες εγγυήσεις ανεξαρτησίας και με ποια δυνατότητα απόδοσης ευθυνών.
Για τον πολίτη, το ζητούμενο παραμένει συγκεκριμένο: πρόσβαση σε μια Δικαιοσύνη που λειτουργεί έγκαιρα, ανεξάρτητα και με τους ίδιους κανόνες για όλους.