Το Ειδικό Χωροταξικό επεκτείνει τον άξονα Θήβας–Ριτσώνας–Οινοφύτων προς τη Χαλκίδα, δεσμεύει τον επόμενο τοπικό σχεδιασμό και προστατεύει ώριμες επενδύσεις – Η «τάξη» που υπόσχεται η κυβέρνηση αρχίζει με εξαιρέσεις και υποδομές που ακόμη δεν υπάρχουν
Η κυβέρνηση παρουσίασε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα ως το τέλος της άναρχης εκτός σχεδίου ανάπτυξης.
Για τη Χαλκίδα, όμως, το ΦΕΚ Δ΄ 702/28.08.2026 λέει κάτι πολύ μεγαλύτερο και πολύ πιο συγκεκριμένο.
Η ευρύτερη περιοχή εντάσσεται πλέον καθαρά στον σχεδιασμό επέκτασης του βιομηχανικού άξονα Θήβας–Ριτσώνας–Οινοφύτων. Η άμεση ζώνη της Χαλκίδας αντιμετωπίζεται ως τμήμα της περιοχής επιρροής της μητροπολιτικής Αθήνας, το εμπορευματικό λιμάνι προβλέπεται να μετακινηθεί σε «καταλληλότερη θέση» και το παράκτιο μέτωπο μπορεί να υποδεχθεί δραστηριότητες που απαιτούν επαφή με τη θάλασσα.
Δεν πρόκειται για μία απλή τεχνική διευθέτηση.
Πρόκειται για επιλογή που καθορίζει ποια οικονομία σχεδιάζεται για τη Χαλκίδα, πού θα αναζητηθεί νέα βιομηχανική γη και ποιος θα σηκώσει το περιβαλλοντικό και κυκλοφοριακό βάρος της αποσυμφόρησης της Αττικής.
Και αυτή η επιλογή έγινε πριν παρουσιαστεί στην τοπική κοινωνία ένας σαφής χάρτης εκτάσεων, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο υποδομών και μία δημόσια αποτύπωση της σωρευτικής επιβάρυνσης.
Η Αθήνα αποκεντρώνει τις οχλήσεις της
Το ΦΕΚ αναγνωρίζει ότι η Αττική ασκεί άμεση επιρροή στο ηπειρωτικό τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας Εύβοιας και στην άμεση ζώνη της Χαλκίδας.
Η διατύπωση έχει βάρος. Η Χαλκίδα δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως πρωτεύουσα της Εύβοιας με τις δικές της ανάγκες, αλλά και ως προέκταση ενός μητροπολιτικού παραγωγικού συστήματος που χρειάζεται γη, οδικούς άξονες, αποθήκες, λιμενικές εγκαταστάσεις και χώρους διακίνησης φορτίων.
Το ίδιο κείμενο σημειώνει ότι οι περιορισμοί εγκατάστασης δραστηριοτήτων υψηλής όχλησης στην Αττική ώθησαν διαχρονικά βιομηχανίες και logistics προς γειτονικές περιοχές, όπως τα Οινόφυτα.
Τώρα ο άξονας δεν σταματά εκεί.
Η ζώνη Θήβας–Ριτσώνας–Οινοφύτων προβλέπεται να επεκταθεί προς τη Χαλκίδα, με στόχο και την εγκατάσταση επιχειρήσεων έντασης τεχνολογίας. Καταγράφονται συγκεντρώσεις ανατολικά της Ριτσώνας, νότια της Δροσιάς, νότια του Καλοχωρίου–Παντειχίου, στο Μικρό Βαθύ και νοτιότερα, στη Νέα Αρτάκη, δυτικά των Ψαχνών, ανατολικά του Βασιλικού και νοτιοανατολικά του Αλιβερίου.
Η τεχνολογία ακούγεται καθαρή και μοντέρνα. Το χωροταξικό, όμως, δεν περιορίζεται σε εργαστήρια και γραφεία καινοτομίας. Περιλαμβάνει μεταποίηση, αποθήκευση, διαχείριση χύδην φορτίων, εξορυκτικές δραστηριότητες, μεγάλες μονάδες και εγκαταστάσεις που συνδέονται λειτουργικά με λιμένες.
Άρα το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θέλουμε επενδύσεις. Είναι ποιες επενδύσεις, σε ποια θέση, με ποια όρια και με ποιες υποδομές πριν από την πρώτη άδεια.
51.000 στρέμματα άτυπης βιομηχανίας και τέσσερις υποδοχείς που υπολειτουργούν
Το ίδιο το ΦΕΚ καταγράφει περίπου 51.000 στρέμματα άτυπων βιομηχανικών συγκεντρώσεων στην Περιφερειακή Ενότητα Εύβοιας.
Αναγνωρίζει επίσης ότι οι τέσσερις οργανωμένοι υποδοχείς της Εύβοιας υποχρησιμοποιούνται και ότι σε ορισμένες οργανωμένες περιοχές δεν έχουν ολοκληρωθεί ούτε τα απαραίτητα έργα πολεοδόμησης ούτε οι βασικές υποδομές που θα τις καταστήσουν πλήρως λειτουργικές.
Εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη αντίφαση.
Η Πολιτεία δηλώνει ότι θέλει να βάλει τέλος στη διάσπαρτη ανάπτυξη, αλλά ξεκινά από μια περιοχή όπου έχουν ήδη συσσωρευτεί δεκάδες χιλιάδες στρέμματα άτυπης βιομηχανικής δραστηριότητας και όπου οι θεσμοθετημένοι υποδοχείς δεν έχουν ακόμη αξιοποιηθεί ή ολοκληρωθεί.
Παρά ταύτα, για τη Στερεά Ελλάδα εκτιμά ανάγκη περίπου 7.900 νέων στρεμμάτων οργανωμένων υποδοχέων έως το 2032, επιπλέον 800 στρεμμάτων για εγκαταστάσεις εφοδιαστικής και περίπου 1.000 στρεμμάτων για τη διαχείριση χύδην στερεών και υγρών φορτίων. Την ίδια στιγμή παραδέχεται ότι υπάρχουν περίπου 1.000 στρέμματα διαθέσιμης και αναξιοποίητης γης στους σημερινούς υποδοχείς.
Πριν, λοιπόν, αναζητηθεί νέα γη στη Ριτσώνα, στη Δροσιά, στο Μικρό Βαθύ ή γύρω από τη Χαλκίδα, οφείλει κάποιος να απαντήσει: γιατί παραμένουν αναξιοποίητοι οι υπάρχοντες χώροι και ποιος δεν ολοκλήρωσε τις υποδομές τους;
Το λιμάνι μετακινείται, αλλά η θέση δεν κατονομάζεται
Το χωροταξικό περιλαμβάνει ρητά τη μετακίνηση του εμπορευματικού λιμένα Χαλκίδας σε «καταλληλότερη θέση» ως έργο που θα ενισχύσει τις εμπορευματικές μεταφορές και τη βιομηχανική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.
Δεν προσδιορίζει, στο συγκεκριμένο σημείο, ποια είναι αυτή η θέση.
Την ίδια ώρα καταγράφει το Μικρό Βαθύ και τις περιοχές νοτίως αυτού ως υφιστάμενες εστίες δραστηριοτήτων, ενώ υποστηρίζει τη δημιουργία Επιχειρηματικών Πάρκων Μεμονωμένης Μεγάλης Μονάδας όταν απαιτείται άμεση επαφή με το θαλάσσιο μέτωπο.
Τα δύο στοιχεία δεν αρκούν για να αποδείξουν ότι το ΦΕΚ χωροθετεί το νέο λιμάνι στο Μικρό Βαθύ. Αρκούν, όμως, για να κάνουν επιτακτική τη δημοσιοποίηση του πλήρους σχεδίου του ΟΛΝΕ, των διαθέσιμων εναλλακτικών θέσεων, των ιδιοκτησιακών δεδομένων, των χερσαίων συνδέσεων και των αρχαιολογικών και περιβαλλοντικών περιορισμών.
Η κοινωνία της Αυλίδας δεν μπορεί να πληροφορηθεί την τελική επιλογή όταν όλα θα έχουν ωριμάσει διοικητικά και θα απομένει μόνο μία διαβούλευση με προειλημμένο αποτέλεσμα.
Η αυστηροποίηση που περιμένει ακόμη νόμο
Το κυβερνητικό αφήγημα μιλά για αυστηρούς κανόνες στην εκτός σχεδίου δόμηση. Το άρθρο 10 πράγματι προτείνει αύξηση της ελάχιστης αρτιότητας στα 10 στρέμματα και μείωση της κάλυψης στο 20% για βιομηχανικές μονάδες και στο 30% για εγκαταστάσεις εφοδιαστικής.
Μόνο που το ίδιο το ΦΕΚ διευκρινίζει ότι για αυτούς τους πρόσθετους όρους «αναλαμβάνεται σχετική νομοθετική πρωτοβουλία».
Με απλά λόγια, ένα κρίσιμο τμήμα της διαφημιζόμενης αυστηροποίησης δεν ολοκληρώνεται μόνο με τη δημοσίευση του χωροταξικού. Χρειάζεται επόμενη νομοθέτηση.
Μέχρι την έγκριση των σχεδίων πρώτου επιπέδου, η εγκατάσταση εκτός σχεδίου μονάδων εξακολουθεί να επιτρέπεται, εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, υπό τους ισχύοντες περιορισμούς και τις νέες κατευθύνσεις. Η Εύβοια δεν εξαιρείται από αυτή τη δυνατότητα.
Το αποτέλεσμα είναι μια μεταβατική ζώνη όπου η κυβέρνηση ανακοινώνει το τέλος της διάσπαρτης εγκατάστασης, αλλά η πραγματική απαγόρευση δεν είναι ακόμη καθολική.
Οι παλιές αιτήσεις περνούν από την παλιά πόρτα
Οι μεταβατικές διατάξεις προστατεύουν νομίμως υφιστάμενες μονάδες, οι οποίες μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν, να εκσυγχρονίζονται και να επεκτείνονται στα σημερινά ή σε όμορα γήπεδα.
Αιτήσεις αδειοδότησης που είχαν υποβληθεί πριν από τη δημοσίευση του ΦΕΚ ακολουθούν το προηγούμενο καθεστώς. Το ίδιο ισχύει για φακέλους Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που είχαν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας, καθώς και για ισχύουσες προεγκρίσεις οικοδομικών αδειών, οικοδομικές άδειες και βεβαιώσεις όρων δόμησης.
Οι εξαιρέσεις αυτές μπορεί να είναι αναγκαίες για λόγους ασφάλειας δικαίου. Δημιουργούν, όμως, ένα κρίσιμο ερώτημα δημόσιου ελέγχου:
Ποιες επενδύσεις στην Εύβοια είχαν ήδη περάσει το κατώφλι πριν από τις 28 Αυγούστου 2026 και θα κριθούν με τους παλιούς κανόνες;
Χωρίς δημοσιοποίηση του σχετικού καταλόγου, κανείς δεν γνωρίζει πόσο μεγάλο είναι στην πράξη το μεταβατικό παράθυρο.
Τα επόμενα Τοπικά Σχέδια δεν ξεκινούν από λευκό χαρτί
Το ΦΕΚ δεν εκδίδει από μόνο του άδεια για εργοστάσιο, αποθήκη ή λιμενική εγκατάσταση. Δεν χαράζει σε κτηματολογικό επίπεδο την τελική βιομηχανική ζώνη της Χαλκίδας και δεν καταργεί την περιβαλλοντική ή αρχαιολογική αδειοδότηση.
Δεσμεύει, όμως, την κατεύθυνση του επόμενου σχεδιασμού.
Το ΥΠΕΝ αναλαμβάνει να εναρμονίσει τα Περιφερειακά Χωροταξικά, τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια και τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια με το νέο πλαίσιο. Προβλέπεται μάλιστα πρόγραμμα Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων για βιομηχανικές χρήσεις σε Δημοτικές Ενότητες όπου δεν έχει αρχίσει ΤΠΣ ή ΕΠΣ.
Αυτό σημαίνει ότι η μεγάλη μάχη δεν θα δοθεί όταν φτάσει ο φάκελος μιας συγκεκριμένης μονάδας. Θα δοθεί τώρα, στον καθορισμό χρήσεων γης, στις ζώνες παραγωγικών δραστηριοτήτων, στις λιμενικές συνδέσεις και στους όρους με τους οποίους θα οργανωθούν οι άτυπες συγκεντρώσεις.
Ανάπτυξη χωρίς λευκή επιταγή
Η βιομηχανία προσφέρει θέσεις εργασίας, παραγωγή και φορολογικά έσοδα. Η οργανωμένη χωροθέτηση μπορεί πράγματι να είναι καλύτερη από την άναρχη εγκατάσταση.
Αλλά η λέξη «οργανωμένη» δεν καθαρίζει τον αέρα, δεν επεξεργάζεται τα απόβλητα, δεν ανοίγει ασφαλείς δρόμους για τα φορτηγά και δεν προστατεύει από μόνη της τον Ευβοϊκό.
Πριν προχωρήσει οποιαδήποτε νέα επέκταση, ο Δήμος Χαλκιδέων, η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, ο ΟΛΝΕ και τα συναρμόδια υπουργεία οφείλουν να δώσουν στη δημοσιότητα:
- Τον ακριβή χάρτη των περιοχών που εξετάζονται για νέες παραγωγικές και εφοδιαστικές χρήσεις.
- Τον κατάλογο των εκκρεμών αιτήσεων που καλύπτονται από τις μεταβατικές διατάξεις.
- Τις εναλλακτικές θέσεις και τις μελέτες για τη μεταφορά του εμπορευματικού λιμένα.
- Τη σημερινή κατάσταση των τεσσάρων οργανωμένων υποδοχέων της Εύβοιας και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των υποδομών τους.
- Μελέτη σωρευτικών επιπτώσεων για αέρα, νερά, έδαφος, κυκλοφορία, υγεία, γεωργική γη, παράκτιο μέτωπο και αρχαιολογικούς χώρους.
Το ΦΕΚ δεν είναι η τελική άδεια.
Είναι, όμως, η επίσημη χάραξη πορείας.
Και όταν η πορεία οδηγεί τη Χαλκίδα βαθύτερα στη βιομηχανική σφαίρα της Αθήνας, η τοπική κοινωνία δεν μπορεί να καλείται απλώς να χειροκροτήσει την «ανάπτυξη» χωρίς να γνωρίζει τον χάρτη, το κόστος και τους πραγματικούς δικαιούχους.
Γιατί η ανάπτυξη χωρίς διαφάνεια δεν είναι σχέδιο για τον τόπο.
Είναι λευκή επιταγή πάνω στον τόπο.