Η παρέμβαση του Μιχάλη Αργυροκαστρίτη ανοίγει μια ουσιαστική συζήτηση για τη Βόρεια Εύβοια: τι γνωρίζουμε για τον γεωθερμικό της πόρο και ποιες εφαρμογές μπορούν να ωφελήσουν κατοίκους και παραγωγούς.
Μπορεί η θερμότητα που αναβλύζει στην Αιδηψό να συμβάλει στη θέρμανση κτιρίων, στην αγροτική παραγωγή και στη μείωση του ενεργειακού κόστους; Το ερώτημα επαναφέρει με δημόσια παρέμβασή του ο Μιχάλης Αργυροκαστρίτης, ζητώντας να εξεταστούν συστηματικά οι δυνατότητες της περιοχής, με προτεραιότητα την προστασία των πηγών και το όφελος της τοπικής κοινωνίας.
Η παρέμβασή του μεταφέρει τη συζήτηση για την ενέργεια στο ουσιαστικό της πεδίο: στη χωροθέτηση, στην κλίμακα των εγκαταστάσεων, στους περιβαλλοντικούς όρους και στο αποτέλεσμα για τους ανθρώπους που ζουν δίπλα στα έργα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Αιδηψός αξίζει μια συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη θέση στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της Βόρειας Εύβοιας.
Το επιστημονικό ενδιαφέρον έχει βάση. Στη μελέτη των Κανελλόπουλου και συνεργατών, που παρουσιάστηκε το 2017 για το γεωθερμικό σύστημα της βορειοδυτικής Εύβοιας και του ανατολικού Σπερχειού, καταγράφονται στην Αιδηψό θερμοκρασίες θερμών πηγών που ξεπερνούν τους 82°C. Μελέτη Κανελλόπουλου κ.ά., 2017
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται, ωστόσο, ο αριθμός των 164°C που αναφέρεται στην ανάρτηση. Προέρχεται από γεωθερμομετρική εκτίμηση σε εργασία του 2016, δηλαδή από υπολογισμό με βάση τη χημική σύσταση των νερών. Οι ερευνητές επισημαίνουν τις δυσκολίες που προκαλεί, μεταξύ άλλων, η συμμετοχή θαλασσινού νερού και την ανάγκη δεδομένων από βαθιές γεωτρήσεις για την επίλυση ανοιχτών ερωτημάτων. Η εκτίμηση αυτή δεν αποτελεί επιβεβαιωμένη μέτρηση θερμοκρασίας σε βαθύ ταμιευτήρα ούτε τεκμήριο ετοιμότητας για ηλεκτροπαραγωγή. Επιστημονική ανακοίνωση, 2016
Το πιο άμεσα ενδιαφέρον στοιχείο για την τοπική οικονομία βρίσκεται στις πιθανές χρήσεις της θερμότητας. Η εργασία του 2017 προτείνει θέρμανση θερμοκηπίων και εδάφους, ξήρανση αγροτικών προϊόντων, θέρμανση κτιρίων και εφαρμογές σε εγκαταστάσεις ιχθυοκαλλιέργειας. Μάλιστα, συνδέει την πιθανή δημιουργία μονάδας ξήρανσης με προϊόντα της περιοχής, όπως σύκα, ντομάτες, πιπεριές, κρεμμύδια και ελιές. Πρόκειται για προτάσεις αξιοποίησης που χρειάζονται εξειδίκευση και έλεγχο βιωσιμότητας, όχι για ήδη εξασφαλισμένα επενδυτικά αποτελέσματα. Μελέτη Κανελλόπουλου κ.ά., 2017
Ανάλογες άμεσες χρήσεις περιγράφει και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επισημαίνοντας τη δυνατότητα της γεωθερμίας να περιορίσει το ενεργειακό κόστος στον πρωτογενή τομέα, στη μεταποίηση και στη θέρμανση κτιρίων. Η δυνατότητα εφαρμογής τους στην Αιδηψό πρέπει να αξιολογηθεί με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και τους περιορισμούς του τοπικού πόρου. ΥΠΕΝ — Γεωθερμία
Εδώ αποκτά βάρος το ερώτημα του Αργυροκαστρίτη: ποια από αυτά τα ενδεχόμενα έχουν εξεταστεί στην πράξη; Υπάρχουν ολοκληρωμένες μελέτες για ένα μικρό δίκτυο θέρμανσης δημόσιων κτιρίων; Έχει αξιολογηθεί μια πιλοτική εφαρμογή για αγροτικά προϊόντα; Έχουν υπολογιστεί το κόστος, οι δυνητικοί χρήστες και το πραγματικό οικονομικό όφελος;
Οι απαντήσεις χρειάζονται δημοσιοποίηση στοιχείων. Η αναφορά σε παλαιότερες επιστημονικές προτάσεις από μόνη της δεν αρκεί για να συμπεράνει κανείς ότι έκτοτε δεν έγινε τίποτε. Αποτελεί, όμως, σαφή αφετηρία για να ζητηθεί από τους αρμόδιους φορείς ένας δημόσιος απολογισμός και ένα συγκεκριμένο επόμενο βήμα.
Η προστασία των πηγών είναι καθοριστική. Η ΕΑΓΜΕ, σε αυτοψία της στην Αιδηψό, έχει ήδη καταγράψει πρακτικές δυσκολίες στη διαχείριση των θερμών νερών, όπως τις ανθρακικές επικαθήσεις και την ανάγκη εξασφάλισης της τροφοδοσίας των υδροθεραπευτηρίων. Αυτά δείχνουν γιατί κάθε πρόσθετη χρήση απαιτεί προσεκτική τεχνική μελέτη και συμβατότητα με την υφιστάμενη ιαματική δραστηριότητα. ΕΑΓΜΕ — Αυτοψία στις θερμές πηγές Αιδηψού
Στην ίδια παρέμβαση, ο Αργυροκαστρίτης συγκρίνει την προσοχή που συγκεντρώνουν αιολικά, φωτοβολταϊκά και μπαταρίες με τη συζήτηση γύρω από τη γεωθερμία. Η σύγκριση αφορά τις αναπτυξιακές προτεραιότητες: η αποθήκευση ηλεκτρισμού και η αξιοποίηση γεωθερμικής θερμότητας καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες.
Παράλληλα, οι απαιτήσεις ασφάλειας των μπαταριών είναι πραγματικές. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μελετά τη θερμική διαφυγή, την εκδήλωση πυρκαγιάς και την έκλυση αερίων στις μπαταρίες ιόντων λιθίου. Η χωροθέτηση και η ασφαλής λειτουργία κάθε εγκατάστασης χρειάζονται τη δική τους τεκμηρίωση. Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Έλεγχοι ασφάλειας μπαταριών
Για την Αιδηψό, το ζητούμενο μπορεί να διατυπωθεί καθαρά: συγκέντρωση των διαθέσιμων ερευνών, αποτίμηση του αξιοποιήσιμου δυναμικού, προστασία των πηγών και εξέταση συγκεκριμένων εφαρμογών με μετρήσιμο τοπικό όφελος.
Η Βόρεια Εύβοια δικαιούται να γνωρίζει αν η γεωθερμική της θερμότητα μπορεί να στηρίξει την παραγωγή και την καθημερινότητα των κατοίκων της. Και δικαιούται μια τεκμηριωμένη απάντηση, με ευθύνη, χρονοδιάγραμμα και δημόσια ενημέρωση.