Τι έδειξε η τουρκική άσκηση, ποιος ισχυρισμός χρειάζεται διόρθωση και πώς ερμηνεύεται η απόσταση ανάμεσα στις δηλώσεις Ερντογάν και στις απαιτήσεις του υπουργείου Άμυνας.
Η απόβαση σε νησίδα, η αποβίβαση ειδικών δυνάμεων και η ύψωση τουρκικής σημαίας στην άσκηση «Θαλασσόλυκος 26/Ι» έδωσαν ιδιαίτερο βάρος στα μηνύματα στρατιωτικής ισχύος της Άγκυρας. Την ίδια περίοδο, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρουσίαζε την Ελλάδα ως γείτονα και σύμμαχο. Η αντίθεση είναι πολιτικά σημαντική. Ωστόσο, ο ισχυρισμός ότι το σενάριο κατάληψης νησιού επέστρεψε έπειτα από τρία χρόνια δεν συμφωνεί με τις διαθέσιμες καταγραφές.
Στη φετινή άσκηση, το σχετικό σενάριο εκτελέστηκε στη νησίδα Yılancık, ανοιχτά του Ακσάζ, στην περιοχή της Μαρμαρίδας. Περιλάμβανε συνδυασμένη ενέργεια από αέρα και θάλασσα, με ελικόπτερα, σκάφη ειδικών δυνάμεων και αποβατικά μέσα. Η δημόσια προβολή του σεναρίου έδωσε έμφαση στην κατάληψη νησιού. Πρόκειται για άσκηση σε τουρκικό έδαφος· οι διαθέσιμες περιγραφές δεν τεκμηριώνουν επίσημο σενάριο που κατονομάζει τη Ρόδο ως στόχο.
Η κρίσιμη ιστορική λεπτομέρεια βρίσκεται στον Ιανουάριο του 2024. Στον «Denizkurdu-I/2024» είχε ήδη καταγραφεί επιχείρηση στην ίδια νησίδα: μεταφορά πεζοναυτών με ελικόπτερα και αποβατικά μέσα, εξασφάλιση του νησιού και ανάπτυξη τουρκικής σημαίας. Συνεπώς, η εικόνα μιας τριετούς εγκατάλειψης αυτών των σεναρίων χρειάζεται να διορθωθεί.
Ως νέο στοιχείο της φετινής διοργάνωσης, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας προέβαλε την πρώτη απογείωση μη επανδρωμένου αεροσκάφους κάθετης απογείωσης DİHA από το TCG Anadolu στο πλαίσιο της άσκησης. Ανακοίνωσε επίσης προσβολή θαλάσσιου στόχου από το μη επανδρωμένο σκάφος καμικάζι PİRANA. Αυτή η ενσωμάτωση μη επανδρωμένων μέσων έχει συγκεκριμένη επιχειρησιακή σημασία και αξίζει προσεκτική αξιολόγηση.
Αντίστοιχη προσοχή απαιτεί η σύνδεση της υποτιθέμενης τριετούς αυτοσυγκράτησης με το SAFE. Το ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο θεσπίστηκε στις 27 Μαΐου 2025. Επομένως, η απόδοση μιας ολόκληρης τριετίας σε διαπραγματεύσεις για το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν τεκμηριώνεται. Η ευρύτερη επιδίωξη αμυντικής συνεργασίας με την Ευρώπη μπορεί να αποτελεί παράγοντα της τουρκικής διπλωματίας, αλλά η σύνδεσή της με την επιλογή συγκεκριμένων σεναρίων απαιτεί πρόσθετα στοιχεία.
Το πολιτικό ζήτημα παραμένει. Στις δηλώσεις του από τη Νέα Υόρκη, ο Ερντογάν υπογράμμισε τη συμμαχική σχέση με την Ελλάδα και μίλησε για ειρήνη στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η διατύπωση προσφέρει έδαφος για αποκλιμάκωση, χωρίς από μόνη της να αποδεικνύει μεταβολή των τουρκικών θέσεων.
Στην ενημέρωση της 24ης Σεπτεμβρίου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανέλαβε τις αντιρρήσεις του για τον εξοπλισμό των ελληνικών νησιών και τις στρατιωτικές συνεργασίες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, απαίτησε προηγούμενο συντονισμό για εργασίες καλωδίων, αγωγών και έρευνας σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα, δηλώνοντας ότι δεν θα επιτρέψει δραστηριότητες χωρίς άδεια. Πρόκειται για τις τουρκικές θέσεις και διεκδικήσεις, οι οποίες δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αδιαμφισβήτητο καθεστώς.
Η συνύπαρξη αυτών των τοποθετήσεων μπορεί να ερμηνευθεί ως επικοινωνία προς διαφορετικά ακροατήρια: η προεδρία προβάλλει διάθεση συνεννόησης προς τη διεθνή κοινότητα, ενώ το υπουργείο Άμυνας διατηρεί την πίεση προς Αθήνα και Λευκωσία. Πρόκειται για πολιτική εκτίμηση. Οι διαθέσιμες δηλώσεις δεν αποδεικνύουν εσωτερική διαφωνία ούτε αρκούν για να τεκμηριώσουν έναν συγκεκριμένο, προσυμφωνημένο καταμερισμό ρόλων.
Η πορεία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και οι συζητούμενες νομοθετικές κινήσεις γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα» αποτελούν επόμενα σημεία παρακολούθησης. Η αναφορά σε επικείμενο νόμο χρειάζεται συγκεκριμένο κείμενο και επιβεβαιωμένο κοινοβουλευτικό χρονοδιάγραμμα. Αντίστοιχα, η πιθανότητα νέας έντασης αποτελεί εκτίμηση κινδύνου, όχι προδιαγεγραμμένη εξέλιξη.
Για την Αθήνα, το κριτήριο πρέπει να είναι η συνέπεια ανάμεσα στις δηλώσεις, στις επίσημες απαιτήσεις και στις ενέργειες στο πεδίο. Η καλή γειτονία αποκτά περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από έμπρακτη αποκλιμάκωση. Και η σοβαρή κριτική στην τουρκική πολιτική γίνεται ισχυρότερη όταν στηρίζεται σε ακριβή γεγονότα.