Δημόσιο κάλεσμα προς Δήμο Δελφών και Περιφέρεια για επιστημονική αποτίμηση, συντήρηση και ασφαλή φύλαξη των ιστορικών προσχεδίων
Ένα δημόσιο κάλεσμα για την προστασία των ανθιβόλων του Σπύρου Παπαλουκά φέρνει ξανά στο προσκήνιο την τύχη ενός σπάνιου συνόλου έργων που συνδέεται άμεσα με την ιστορική αγιογράφηση της Μητρόπολης Άμφισσας.
Τα ανθίβολα είναι μεγάλων διαστάσεων προσχέδια σε χαρτί, κατασκευασμένα σε κλίμακα 1:1, τα οποία δημιούργησε ο κορυφαίος ζωγράφος για την αγιογράφηση του Μητροπολιτικού Ναού της Ευαγγελίστριας την περίοδο 1927–1931. Στα περιγράμματά τους υπάρχουν μικρές διάτρητες οπές, καθώς τα σχέδια μεταφέρονταν στους τοίχους με τη μέθοδο του «σπογγίσματος», χρησιμοποιώντας σκόνη κάρβουνου.
Πρόκειται, επομένως, όχι για απλά βοηθητικά σχέδια αλλά για πρωτότυπα τεκμήρια της δημιουργικής διαδικασίας του Παπαλουκά και για σπάνιο υλικό της νεοελληνικής θρησκευτικής και μοντερνιστικής τέχνης.
Σύμφωνα με το κάλεσμα που απευθύνεται στον Δήμο Δελφών και στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, μικρός αριθμός ανθιβόλων εκτίθεται σήμερα στο Μουσείο Παπαλουκά στη Χάρμαινα, ενώ ορισμένα ακόμη προβλέπεται να παρουσιαστούν μελλοντικά στην οικία Γαζή. Το μεγαλύτερο μέρος παραμένει αποθηκευμένο.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι η ευαισθησία του χαρτιού και οι ειδικές συνθήκες που απαιτούνται τόσο στην έκθεση όσο και στη φύλαξή του. Το δημόσιο αίτημα ζητά να αναλάβουν εξειδικευμένοι συντηρητές την αποτίμηση της κατάστασης των έργων και να προσδιορίσουν ποιες παρεμβάσεις είναι αναγκαίες. Για όσα εκτίθενται απαιτείται ελεγχόμενο μικροκλίμα, ενώ και τα αποθηκευμένα έργα χρειάζονται κατάλληλες συνθήκες μετά τη συντήρησή τους.
Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημη τεχνική έκθεση που να αποτιμά αναλυτικά την κατάσταση ολόκληρου του συνόλου. Γι’ αυτό το πρώτο ασφαλές βήμα δεν είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων, αλλά η οργανωμένη καταγραφή, η επιστημονική αυτοψία και ένα συγκεκριμένο σχέδιο προστασίας με αρμόδιους φορείς, χρονοδιάγραμμα και χρηματοδότηση.
Η διάσωση των ανθιβόλων δεν αφορά μόνο τη φύλαξη ενός αρχείου. Μπορεί να στηρίξει εκπαιδευτικά προγράμματα, σεμινάρια αγιογραφίας και ζωγραφικής, εκθέσεις και δράσεις που θα συνδέσουν πιο ουσιαστικά την Άμφισσα με το έργο του Παπαλουκά. Η πολιτιστική κληρονομιά έχει αξία όταν προστατεύεται σωστά και παραμένει προσβάσιμη, τεκμηριωμένη και ζωντανή.