Τα 1.000 ευρώ του κατώτατου γίνονται περίπου 871 καθαρά, το «δώρο» των 500 ευρώ στους δημοσίους υπαλλήλους περιορίζεται έως και στα 257 ευρώ, ενώ μεγάλο μέρος των μέτρων μετατίθεται για το 2027, το 2028 ή ακόμη αργότερα. Ο πλήρης οδηγός πίσω από τους κυβερνητικούς τίτλους.
Η κυβέρνηση παρουσίασε στη ΔΕΘ ένα πακέτο με μεγάλους αριθμούς, μακρινές ημερομηνίες και υποσχέσεις ευημερίας έως το 2030. Μίλησε για κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ, μέσο μισθό 1.800 ευρώ, επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ στους δημοσίους υπαλλήλους, φοροελαφρύνσεις για αγρότες και ελεύθερους επαγγελματίες και μόνιμη ενίσχυση 400 ευρώ στους συνταξιούχους.
Όλα αυτά ακούγονται σημαντικά. Όμως η πραγματική εικόνα αλλάζει όταν οι εξαγγελίες περάσουν από τρία φίλτρα: καθαρό ποσό, αριθμός δικαιούχων και χρόνος εφαρμογής.
Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι δεν πρόκειται για ένα πακέτο που πέφτει ολόκληρο στην αγορά σήμερα. Πολλά μέτρα θα αρχίσουν να φαίνονται το 2027, άλλα το 2028, ενώ ορισμένοι στόχοι απλώνονται έως το 2030 και το 2034. Το δεύτερο είναι ότι οι εντυπωσιακοί μικτοί αριθμοί απέχουν αισθητά από όσα θα δει ο πολίτης στον τραπεζικό του λογαριασμό. Και το τρίτο είναι ότι αρκετές ελαφρύνσεις αφορούν συγκεκριμένες υποκατηγορίες και όχι το σύνολο της κοινωνικής ομάδας που εμφανίζεται στον τίτλο.
Ο κατώτατος των 1.000 ευρώ είναι στόχος για το 2028 – και γίνεται 871 ευρώ καθαρά
Ο κατώτατος μισθός προβλέπεται να ανέβει από τα 920 ευρώ μικτά στα 960 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και στα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028. Σύμφωνα με τα ίδια τα κυβερνητικά παραδείγματα, ένας νέος εργαζόμενος χωρίς τριετίες θα δει τις καθαρές αποδοχές του να αυξάνονται από 797 ευρώ σήμερα σε 836 ευρώ τον Απρίλιο του 2027 και σε περίπου 871 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028.
Άρα ο πολυσυζητημένος «κατώτατος των 1.000 ευρώ» δεν είναι χιλιάρικο στην τσέπη. Είναι περίπου 74 ευρώ καθαρά περισσότερα τον μήνα σε σχέση με σήμερα, και αυτά ολοκληρώνονται σε δύο δόσεις, δεκαέξι μήνες μετά την εξαγγελία.
Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι από τα 650 ευρώ του 2021 έως τα 1.000 ευρώ του 2028 η ονομαστική αύξηση φτάνει το 54%. Η σύγκριση, όμως, δεν αποτυπώνει από μόνη της την πραγματική αγοραστική δύναμη. Στο διάστημα αυτό οι τιμές δεν έμειναν ακίνητες. Τρόφιμα, ενοίκια, ρεύμα και βασικές υπηρεσίες έχουν απορροφήσει σημαντικό μέρος των αυξήσεων. Ο σωστός λογαριασμός δεν είναι μόνο «πόσα ευρώ γράφει η μισθοδοσία», αλλά πόσα προϊόντα και υπηρεσίες αγοράζουν αυτά τα ευρώ.
Αυτό είναι και το μεγάλο κενό της εξαγγελίας: ο κατώτατος αυξάνεται ονομαστικά, χωρίς εγγύηση ότι έως το 2028 η ακρίβεια δεν θα έχει καταπιεί ένα νέο μέρος της αύξησης.
Το 500άρι των δημοσίων γίνεται από 257 έως 389 ευρώ
Από τον Δεκέμβριο του 2027 θεσπίζεται επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά για περίπου 720.000 δημοσίους υπαλλήλους. Δεν πρόκειται για επαναφορά ολόκληρου 13ου μισθού, αλλά για μία ετήσια παροχή συγκεκριμένου ύψους.
Το καθαρό ποσό, μετά τις κρατήσεις και τη φορολογία, θα κυμαίνεται από 257 έως 389 ευρώ, ανάλογα με το εισόδημα, την ηλικία και τον αριθμό των παιδιών. Για εργαζόμενο άνω των 30 ετών, χωρίς παιδιά και με φορολογητέο εισόδημα έως 20.000 ευρώ, τα 500 ευρώ γίνονται 311 ευρώ. Σε εισόδημα έως 40.000 ευρώ, μπορούν να περιοριστούν στα 257 ευρώ.
Παράλληλα, οι βασικοί μισθοί στο Δημόσιο θα αυξηθούν συνολικά κατά 80 ευρώ μικτά τον μήνα έως τον Ιανουάριο του 2028, σε δύο στάδια. Για παράδειγμα, δημόσιος υπάλληλος με δύο παιδιά και μικτό μισθό 2.000 ευρώ υπολογίζεται ότι θα κερδίσει συνολικά 562 ευρώ καθαρά το 2027 και 964 ευρώ το 2028, μαζί με το επίδομα Χριστουγέννων.
Το μέτρο είναι πραγματική ενίσχυση. Δεν είναι, όμως, ούτε 500 ευρώ καθαρά ούτε πλήρης αποκατάσταση των δώρων που χάθηκαν.
Τα 400 ευρώ στους συνταξιούχους είναι 33 ευρώ τον μήνα
Η ενίσχυση του Νοεμβρίου αυξάνεται από 300 σε 400 ευρώ καθαρά και επεκτείνεται, σύμφωνα με την παρουσίαση, στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών. Συνολικά υπολογίζεται ότι θα καλύπτει 2,2 εκατομμύρια δικαιούχους, μαζί με ειδικές κατηγορίες συνταξιούχων, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες.
Το ποσό είναι καθαρό και η διεύρυνση σημαντική. Σε μηνιαία βάση, όμως, αντιστοιχεί σε 33,33 ευρώ. Δεν αποτελεί ενσωματωμένη αύξηση στη σύνταξη, αλλά ετήσια καταβολή.
Οι συντάξεις θα αυξάνονται επίσης με τον μηχανισμό ΑΕΠ και πληθωρισμού. Τα κυβερνητικά παραδείγματα ανεβάζουν το συνολικό ετήσιο όφελος για έναν συνταξιούχο με καθαρό μηνιαίο εισόδημα 823 ευρώ στα 608 ευρώ και για έναν συνταξιούχο με 1.476 ευρώ στα 774 ευρώ. Ωστόσο, το πραγματικό όφελος θα κριθεί από τον πληθωρισμό: όταν η σύνταξη αυξάνεται επειδή αυξήθηκαν προηγουμένως οι τιμές, μέρος του ποσού δεν αποτελεί βελτίωση του βιοτικού επιπέδου αλλά κάλυψη ήδη συντελεσμένης απώλειας.
Αγρότες: Μεγάλο όφελος, αλλά μόνο για περίπου έναν στους πέντε
Για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ, από το φορολογικό έτος 2026 και τις δηλώσεις του 2027. Το μέγιστο όφελος μπορεί να φτάσει τα 2.900 ευρώ.
Τα παραδείγματα είναι πράγματι ισχυρά: αγρότης χωρίς παιδιά με εισόδημα 15.000 ευρώ, που πλήρωνε φόρο 1.183 ευρώ, θα μηδενίσει τον φόρο του. Αγρότης χωρίς παιδιά με εισόδημα 30.000 ευρώ θα έχει όφελος 2.900 ευρώ.
Υπάρχει όμως ένας αριθμός που δεν χωρά εύκολα στα συνθήματα: μείωση φόρου αναμένεται να δουν περίπου 47.000 από τους 246.000 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, δηλαδή περίπου το 19%. Οι υπόλοιποι είτε βρίσκονται ήδη κάτω από το αφορολόγητο είτε δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για πρόσθετο όφελος.
Άρα πρόκειται για γενναία ελάφρυνση για εκείνους που πράγματι πληρώνουν φόρο, όχι για οριζόντια εισοδηματική ενίσχυση σε ολόκληρο τον αγροτικό κόσμο.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Υποχωρούν οι προσαυξήσεις, μένει ο πυρήνας του τεκμαρτού
Οι συνεπείς ελεύθεροι επαγγελματίες απαλλάσσονται από τις πρόσθετες προσαυξήσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία προσωπικού. Για να επωφεληθούν πρέπει, μεταξύ άλλων, να έχουν πλήρη διαβίβαση στο myDATA, διασύνδεση POS και ταμειακής, εμπρόθεσμες δηλώσεις και να μην έχουν φορολογική ή εργατική παράβαση την τελευταία πενταετία.
Η αλλαγή αγγίζει περίπου 156.000 ατομικές επιχειρήσεις που επιβαρύνονται με αυτές τις προσαυξήσεις. Δεν καταργεί, όμως, τον βασικό μηχανισμό του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος. Από τις 755.000 ατομικές επιχειρήσεις, περίπου 427.000 εξακολουθούν να φορολογούνται επειδή δηλώνουν εισόδημα χαμηλότερο από το ελάχιστο ποσό.
Η προκαταβολή φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες μειώνεται από το 55% στο 50% από το φορολογικό έτος 2027, πράγμα που θα φανεί στις δηλώσεις του 2028. Πρόκειται περισσότερο για ελάφρυνση ρευστότητας παρά για κατάργηση φόρου: ο επαγγελματίας προκαταβάλλει μικρότερο ποσό για την επόμενη χρονιά.
Τρίτεκνοι: Έως 1.800 ευρώ όφελος – όχι για όλους
Για τους τρίτεκνους μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής έως τα 20.000 ευρώ. Τρίτεκνος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ, που πλήρωνε φόρο 620 ευρώ, θα τον μηδενίσει. Στις 30.000 ευρώ το ετήσιο όφελος μπορεί να φτάσει τα 1.800 ευρώ. Τρίτεκνος ελεύθερος επαγγελματίας με εισόδημα 15.000 ευρώ μπορεί να γλιτώσει φόρο 1.350 ευρώ.
Και εδώ όμως υπάρχει όριο δικαιούχων: ουσιαστική μείωση θα δουν περίπου 87.000 από τους 152.000 τρίτεκνους, επειδή οι υπόλοιποι βρίσκονται ήδη κάτω από το αφορολόγητο ή δεν προκύπτει αντίστοιχη φορολογική επιβάρυνση.
Η αγοραστική δύναμη είναι ο λογαριασμός που λείπει
Η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται στο αν ένα μέτρο είναι θετικό. Πολλά από τα μέτρα είναι θετικά για όσους τα λαμβάνουν. Το πολιτικό ζήτημα είναι αν επαρκούν για να καλύψουν τη συσσωρευμένη πίεση και αν παρουσιάζονται με ειλικρίνεια.
Η Eurostat καταγράφει για το 2025 την Ελλάδα μαζί με τη Βουλγαρία στο χαμηλότερο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η ίδια η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία τονίζει ότι η πραγματική ατομική κατανάλωση είναι καταλληλότερος δείκτης για την υλική ευημερία των νοικοκυριών από έναν μεγάλο ονομαστικό αριθμό ΑΕΠ.
Αυτό ακριβώς λείπει από την κυβερνητική αφήγηση. Ο στόχος για ΑΕΠ 310 δισ. ευρώ και μέσο μισθό 1.800 ευρώ το 2030 δεν απαντά από μόνος του στο βασικό ερώτημα: πόσο θα κοστίζουν τότε το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ, η ενέργεια και οι υπηρεσίες Υγείας;
Η αύξηση των ονομαστικών εισοδημάτων είναι απαραίτητη. Αν όμως οι τιμές τρέχουν μαζί τους, ο πολίτης μπορεί να ακούει ότι έγινε πλουσιότερος και να διαπιστώνει κάθε μήνα ότι το πορτοφόλι του αδειάζει νωρίτερα.
Πρακτικός οδηγός: Ποιος κερδίζει, πόσα και πότε
| Κατηγορία | Τι προβλέπεται | Πραγματικό ή ενδεικτικό όφελος | Πότε φαίνεται |
|---|---|---|---|
| Χαμηλόμισθος χωρίς τριετίες | Κατώτατος από 920 σε 960 και μετά 1.000 ευρώ μικτά | Καθαρά από 797 σε 836 και τελικά 871 ευρώ | Απρίλιος 2027 και Ιανουάριος 2028 |
| Ιδιωτικός υπάλληλος | Μείωση εισφορών εργαζομένου κατά 0,5 μονάδα | Στα 920 ευρώ μικτά, περίπου 4,60 ευρώ τον μήνα μόνο από τη μείωση εισφοράς | Απρίλιος 2027 |
| Δημόσιος υπάλληλος | Επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά | 257–389 ευρώ καθαρά | Δεκέμβριος 2027 |
| Δημόσιος υπάλληλος | Οριζόντια αύξηση έως 80 ευρώ μικτά τον μήνα | Διαφέρει ανά μισθό και οικογενειακή κατάσταση | Απρίλιος 2027 και Ιανουάριος 2028 |
| Συνταξιούχος άνω των 65 | Μόνιμη ετήσια ενίσχυση | 400 ευρώ καθαρά, δηλαδή 33,33 ευρώ ανά μήνα σε ετήσια αναγωγή | Νοέμβριος 2026 και κάθε Νοέμβριο |
| Κατά κύριο επάγγελμα αγρότης | Μηδενικός φόρος έως 20.000 ευρώ | Από μηδενικό έως 2.900 ευρώ, ανά εισόδημα και παιδιά | Δηλώσεις 2027 |
| Συνεπής ελεύθερος επαγγελματίας | Κατάργηση προσαυξήσεων τεκμαρτού λόγω τζίρου και μισθοδοσίας | Εξαρτάται από την επιβάρυνση κάθε επιχείρησης | Δηλώσεις 2027 |
| Ελεύθερος επαγγελματίας | Προκαταβολή φόρου από 55% σε 50% | Βελτίωση ρευστότητας, όχι ισόποση μόνιμη μείωση φόρου | Δηλώσεις 2028 |
| Τρίτεκνος | Μηδενικός συντελεστής έως 20.000 ευρώ | Έως 1.800 ευρώ τον χρόνο | Μισθωτοί από Ιανουάριο 2027, λοιποί με τις δηλώσεις |
| Ιδιοκτήτης σε μικρό οικισμό | Κατάργηση ΕΝΦΙΑ έως 2.000 κατοίκους, ή 2.200 στη Δυτική Μακεδονία | Όσος ο σημερινός ΕΝΦΙΑ του ακινήτου που καλύπτεται | Εκκαθάριση ΕΝΦΙΑ 2027 |
| Νέα οικογένεια | Επενδυτικός λογαριασμός για βρέφος, με κρατική αντιστοίχιση εισφοράς | Έως 1.200 ευρώ τον χρόνο από το κράτος, εφόσον βάλει αντίστοιχο ποσό ο γονέας | Από Ιανουάριο 2027 |
| Μικρομεσαία επιχείρηση | Νέα δανειοδοτικά και εγγυοδοτικά εργαλεία | Πρόσβαση σε χρηματοδότηση, όχι άμεση επιδότηση | Με την ενεργοποίηση των προγραμμάτων |
Το τελικό ταμείο
Το πακέτο της ΔΕΘ δεν είναι ανύπαρκτο ούτε αμελητέο. Περιλαμβάνει ουσιαστικές ελαφρύνσεις για συγκεκριμένες ομάδες, ιδιαίτερα για φορολογούμενους αγρότες και τρίτεκνους, καθώς και μετρήσιμες αυξήσεις για μισθωτούς και συνταξιούχους.
Δεν είναι όμως και το άμεσο κύμα ευημερίας που υπονοούν οι μεγάλοι τίτλοι. Το μεγαλύτερο μέρος μετατίθεται στο μέλλον, τα μικτά ποσά μικραίνουν αισθητά όταν γίνουν καθαρά και αρκετές ελαφρύνσεις αφορούν ένα μόνο τμήμα των ομάδων που προβάλλονται ως συνολικοί κερδισμένοι.
Η κυβέρνηση ζητά να κριθεί με ορίζοντα το 2030. Ο πολίτης, όμως, κρίνει την οικονομία κάθε εβδομάδα στο σούπερ μάρκετ και κάθε τέλος του μήνα μπροστά στο ενοίκιο, στο ρεύμα και στη δόση. Εκεί θα φανεί αν τα μέτρα αύξησαν πραγματικά την αγοραστική δύναμη ή απλώς μεγάλωσαν τους αριθμούς στα δελτία Τύπου.