Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει πώς η πολιτική των «ήρεμων νερών» προστατεύει την ελευθερία των ελληνικών αποφάσεων. Η αποφυγή της έντασης χρειάζεται στρατηγική, ισχύ και λογοδοσία.
Η ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει να κρίνεται από ένα απλό και απαιτητικό ερώτημα: διασφαλίζει τη δυνατότητα της χώρας να αποφασίζει και να ασκεί τα δικαιώματά της ή την οδηγεί να υπολογίζει πρώτα την αντίδραση της Άγκυρας και ύστερα το δικό της συμφέρον;
Εκεί βρίσκεται το πραγματικό περιεχόμενο της συζήτησης για τα «ήρεμα νερά». Η αποκλιμάκωση έχει αξία. Προστατεύει ανθρώπους, δημιουργεί περιθώρια διπλωματίας και περιορίζει τον κίνδυνο ενός επεισοδίου. Για να αποτελεί, όμως, εθνικό κέρδος, πρέπει να συνοδεύεται από διατήρηση της ελευθερίας των αποφάσεων. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος η ηρεμία να αγοράζεται με διαρκείς αναβολές.
Μια χώρα που συνηθίζει να αναβάλλει όσα δικαιούται, επειδή φοβάται την αντίδραση του γείτονα, κινδυνεύει να μετατρέψει την αυτοσυγκράτηση σε μόνιμο αυτοπεριορισμό.
Ο όρος «τουρκικό τελεσίγραφο» είναι βαρύς και απαιτεί συγκεκριμένη τεκμηρίωση για να περιγράψει ένα διπλωματικό γεγονός. Το πολιτικό ερώτημα, πάντως, στέκεται αυτοτελώς: ποια είναι η ελληνική απάντηση όταν η συνεννόηση συνδέεται με απαιτήσεις περιορισμού της κυριαρχίας ή της άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων;
Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει καθαρό περιεχόμενο στις διαβεβαιώσεις της. Ποιοι είναι οι στόχοι του διαλόγου; Πώς αξιολογείται η πρόοδος; Ποιες συμπεριφορές θα οδηγούσαν σε επανεξέταση της ακολουθούμενης πολιτικής; Ποιο είναι το σχέδιο αν η επιδίωξη συνεννόησης συναντήσει νέες πιέσεις;
Οι πολίτες μπορούν να κατανοήσουν την αναγκαία εμπιστευτικότητα μιας διαπραγμάτευσης. Δικαιούνται, όμως, να γνωρίζουν τη στρατηγική κατεύθυνση. Η επίκληση του απορρήτου δεν μπορεί να καταργεί κάθε ουσιαστικό έλεγχο.
Αντίστοιχα, η αποτροπή απαιτεί πολύ περισσότερα από αυστηρές ανακοινώσεις. Χρειάζεται επιχειρησιακή ετοιμότητα, επαρκή στελέχωση, συντήρηση των μέσων, αξιόπιστη πληροφόρηση και διπλωματική προετοιμασία. Κάθε εξοπλιστική δαπάνη πρέπει να εξετάζεται με βάση την πραγματική αμυντική δυνατότητα που προσθέτει. Ο φορολογούμενος πληρώνει για ασφάλεια και έχει δικαίωμα να απαιτεί αποτέλεσμα.
Οι συμμαχίες χρειάζονται επίσης συγκεκριμένο περιεχόμενο. Η ελληνική διπλωματία οφείλει να επιδιώκει δεσμεύσεις, συνέπεια και πρακτική υποστήριξη. Οι φιλικές δηλώσεις αποκτούν βάρος όταν επηρεάζουν αποφάσεις.
Στην ίδια συζήτηση, η Κύπρος πρέπει να έχει ουσιαστική θέση. Κάθε σχεδιασμός για τις σχέσεις με την Τουρκία χρειάζεται να συνεκτιμά την ασφάλεια, την κυριαρχία και το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας, με σεβασμό στις δικές της αποφάσεις.
Και στο εσωτερικό, η εθνική συνεννόηση απαιτεί θεσμική σοβαρότητα. Απαιτεί ενημέρωση των πολιτικών δυνάμεων, κοινοβουλευτικό έλεγχο και χώρο για τεκμηριωμένη διαφωνία. Ο πατριωτισμός δεν είναι κομματική ιδιοκτησία και η κριτική στην κυβέρνηση δεν αποτελεί απόδειξη μειωμένης εθνικής ευθύνης.
Το ίδιο αυστηρά πρέπει να κρίνεται και η αντιπολίτευση. Όποιος ζητά διαφορετική πολιτική οφείλει να παρουσιάζει εφαρμόσιμες προτάσεις, να εξηγεί το κόστος και να αναλαμβάνει την ευθύνη τους. Η πλειοδοσία σε συνθήματα δεν συνιστά σχέδιο.
Η Ελλάδα χρειάζεται ειρήνη με διάρκεια και ασφάλεια με πραγματικό περιεχόμενο. Η επιτυχία μιας κυβέρνησης θα κριθεί από το αν παραδίδει μια χώρα ικανότερη να υπερασπίζεται τις επιλογές της.
Τα «ήρεμα νερά» έχουν αξία όταν η χώρα κρατά το τιμόνι των αποφάσεών της.