Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026 σήμερα και την ονομαστική τους εορτή έχουν η Ζωγραφιά, ο Λοΐζος, η Λουίζα και ο Φωκάς. Η Εκκλησία τιμά, μεταξύ άλλων, τον Ιερομάρτυρα Φωκά, επίσκοπο Σινώπης, τον Μάρτυρα Φωκά τον κηπουρό και τον Άγιο Σωφρόνιο της Βράτσας.
Οι δύο άγιοι με το όνομα Φωκάς συνδέονται με τη Σινώπη του Ευξείνου Πόντου, αλλά παρουσιάζονται στη συναξαριακή παράδοση ως διαφορετικά πρόσωπα. Οι αφηγήσεις για τη ζωή τους αναδεικνύουν την αφοσίωση στην πίστη και τη συμπαράσταση στους ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη.
Ο Ιερομάρτυρας Φωκάς, επίσκοπος Σινώπης
Σύμφωνα με τον συναξαριστικό του βίο, ο Άγιος Φωκάς μεγάλωσε σε χριστιανική οικογένεια, με γονείς τον ναυπηγό Πάμφυλο και τη Μαρία. Από τα νεανικά του χρόνια διακρινόταν για τη μελέτη των Γραφών και τη φροντίδα προς τον πλησίον.
Η πορεία του στην Εκκλησία τον οδήγησε στην ιεροσύνη και αργότερα στον επισκοπικό θρόνο της Σινώπης. Η παράδοση τον περιγράφει ως ποιμένα με έντονη πνευματική παρουσία, συνδέοντας τη δράση του με τη διάδοση του χριστιανισμού και με θαύματα.
Το μαρτύριό του τοποθετείται στους διωγμούς επί αυτοκράτορα Τραϊανού. Αρνούμενος να απαρνηθεί την πίστη του και να θυσιάσει στα είδωλα, υποβλήθηκε σε βασανιστήρια και, κατά τη συναξαριακή αφήγηση, θανατώθηκε μέσα σε καυτό λουτρό.
Ο κηπουρός που φιλοξένησε τους διώκτες του
Ο δεύτερος Άγιος Φωκάς ζούσε από την καλλιέργεια ενός μικρού κήπου στη Σινώπη. Από το λιγοστό εισόδημά του βοηθούσε φτωχούς, ενώ το σπίτι του πρόσφερε καταφύγιο σε ταξιδιώτες και περαστικούς.
Το πιο χαρακτηριστικό περιστατικό του βίου του αφορά τους στρατιώτες που στάλθηκαν για να τον εκτελέσουν. Σύμφωνα με την παράδοση, εκείνοι έφτασαν στο σπίτι του χωρίς να γνωρίζουν ποιος ήταν. Ο Φωκάς τούς πρόσφερε φαγητό και στέγη, παρότι πληροφορήθηκε τον σκοπό της αποστολής τους.
Τη νύχτα προσευχήθηκε και έσκαψε τον τάφο του στον κήπο. Το επόμενο πρωί αποκάλυψε την ταυτότητά του. Οι στρατιώτες δίστασαν, συγκλονισμένοι από τη φιλοξενία του, ωστόσο τελικά τον αποκεφάλισαν. Το μαρτύριό του τοποθετείται στην περίοδο του Διοκλητιανού.
Η διήγηση αυτή κατέχει ξεχωριστή θέση στη χριστιανική παράδοση, καθώς παρουσιάζει έναν άνθρωπο που αντιμετώπισε ακόμη και τους διώκτες του με πραότητα και αγάπη.
Το «μερίδιο του Αγίου Φωκά»
Με την τιμή προς τον Άγιο Φωκά συνδέεται και ένα παλαιό ναυτικό έθιμο. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, οι ναυτικοί κρατούσαν συμβολικά ένα μερίδιο φαγητού για τον άγιο, το οποίο «αγόραζε» κάθε φορά διαφορετικό μέλος του πληρώματος. Τα χρήματα συγκεντρώνονταν και, όταν το πλοίο έφτανε στο λιμάνι, δίνονταν στους φτωχούς.
Η σύνδεση με την προστασία των θαλασσινών εμφανίζεται στις παραδόσεις και των δύο συνονόματων αγίων, χωρίς να αποδίδεται πάντοτε με σαφή διάκριση στον έναν από τους δύο.
Άγιος Σωφρόνιος της Βράτσας
Ο Σωφρόνιος, κατά κόσμον Στόικο Βλαντισλάβοφ, γεννήθηκε το 1739 στο Κότελ της Βουλγαρίας. Υπηρέτησε ως ιερέας και δάσκαλος και το 1794 χειροτονήθηκε επίσκοπος Βράτσας. Η εκκλησιαστική του διακονία συνδέθηκε με την εκπαίδευση και την πνευματική αφύπνιση του βουλγαρικού λαού.
Οι πολεμικές συγκρούσεις και η ανασφάλεια της εποχής τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει την περιοχή του και να εγκατασταθεί στο Βουκουρέστι. Εκεί συνέχισε το συγγραφικό του έργο, με ιδιαίτερη μέριμνα να φτάνει ο εκκλησιαστικός λόγος στον απλό λαό.
Το 1806 εξέδωσε το «Κυριακοδρόμιο», γνωστό ως «Nedelnik», ενώ άφησε και το αυτοβιογραφικό έργο «Βίος και Πάθη του Αμαρτωλού Σωφρονίου». Πέθανε το 1813 και ανακηρύχθηκε άγιος από την Ορθόδοξη Εκκλησία της Βουλγαρίας το 1964.
Στο εορτολόγιο της ημέρας περιλαμβάνονται επίσης οι μάρτυρες Ισαάκ, Μαρτίνος και Νικόλαος, ο Όσιος Κοσμάς ο Ζωγραφίτης, ο Όσιος Ιωνάς της Γιασέρας, ο Θεοφάνης ο ησυχαστής της Λαύρας των Σπηλαίων και η Οσία Παρασκευή του Ντιβέγιεβο.
Χρόνια πολλά σε όλες και όλους όσοι γιορτάζουν!