Η αναταραχή στο φυσικό αέριο και στο πετρέλαιο αυξάνει την αβεβαιότητα για τα νοικοκυριά. Οι εκτιμήσεις για ακριβότερη θέρμανση και η ανάγκη έγκαιρης προστασίας των καταναλωτών.
Με τον φόβο νέων επιβαρύνσεων σε ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση πλησιάζουν στον χειμώνα τα ελληνικά νοικοκυριά. Οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας δημιουργούν συνθήκες αυξημένου κόστους, χωρίς ακόμη να επιτρέπουν ασφαλή πρόβλεψη για το ύψος των λογαριασμών τους επόμενους μήνες.
Το κρίσιμο για μια οικογένεια είναι πόσο θα κοστίσει να ζεστάνει το σπίτι της και να καλύψει την καθημερινή κατανάλωση ρεύματος. Για τις μικρές επιχειρήσεις, αντίστοιχα, μια παρατεταμένη αύξηση της ενεργειακής δαπάνης περιορίζει τα περιθώρια λειτουργίας και ενισχύει τον κίνδυνο ανατιμήσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το ρεπορτάζ του Capital, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο έχει κινηθεί πάνω από τα 82 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με το συμβόλαιο επόμενου μήνα στον κόμβο TTF να φτάνει έως τα 84,5 ευρώ. Στο ίδιο δημοσίευμα, οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και τα μειωμένα ευρωπαϊκά αποθέματα αναδεικνύονται ως βασικές εστίες ανησυχίας.
Η εικόνα των αποθηκών έχει ιδιαίτερη σημασία: η πληρότητα αναφέρεται περίπου στο 68%. Όταν οι αποθηκευμένες ποσότητες είναι περιορισμένες, μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλών θερμοκρασιών αυξάνει την ανάγκη πρόσθετων εισαγωγών. Η Ευρώπη καλείται τότε να διεκδικήσει διαθέσιμα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου σε ανταγωνισμό με άλλους αγοραστές, κυρίως στην Ασία.
Το δυσμενές σενάριο που περιγράφεται αφορά παράταση των περιορισμών στο Ορμούζ έως το τέλος Μαρτίου. Σε αυτή την περίπτωση, οι απώλειες εξαγωγών από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να υπερβούν τα 40 δισ. κυβικά μέτρα στη διάρκεια της περιόδου θέρμανσης. Οι πρόσθετες ποσότητες από νέα έργα LNG υπολογίζονται σε 15–20 δισ. κυβικά μέτρα. Πρόκειται για εκτιμήσεις υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, που δείχνουν όμως γιατί η διάρκεια της διαταραχής είναι καθοριστική.
Στο πετρέλαιο θέρμανσης, η αβεβαιότητα μεταφέρεται απευθείας στον προγραμματισμό των νοικοκυριών. Το δημοσίευμα μεταφέρει εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς για τιμή περίπου 1,85–1,90 ευρώ το λίτρο, εάν το προϊόν διατιθόταν ήδη με τις συνθήκες εκείνης της στιγμής. Αναφέρεται επίσης ενδεχόμενο υπέρβασης των 2 ευρώ, εφόσον η κρίση επιμείνει.
Τα ποσά αυτά δεν αποτελούν ανακοινωμένες τιμές εκκίνησης για τον Οκτώβριο. Είναι ενδεικτικά σενάρια και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως οριστικοποιημένες χρεώσεις. Η διαφορά έχει πρακτική σημασία για όσους προσπαθούν να υπολογίσουν από τώρα τις ανάγκες της οικογένειας ή της πολυκατοικίας τους.
Στο ηλεκτρικό ρεύμα, η σύνδεση με το φυσικό αέριο διατηρεί την πίεση. Όταν οι μονάδες αερίου καθορίζουν την οριακή τιμή στη χονδρεμπορική αγορά, η αύξηση του καυσίμου επηρεάζει το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Η μεταφορά αυτού του κόστους στον καταναλωτή εξαρτάται από το τιμολόγιο και τους όρους της σύμβασής του.
Για τον Σεπτέμβριο, το ρεπορτάζ αναφέρει μεσοσταθμική χρέωση στα πράσινα τιμολόγια 16,8 λεπτών ανά κιλοβατώρα, έναντι 15,3 λεπτών τον Αύγουστο. Η διαφορά αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 9,8%. Ενδεικτικά, σε κατανάλωση 400 κιλοβατωρών προκύπτουν 6 ευρώ επιπλέον μόνο από αυτή τη μεταβολή της χρέωσης ενέργειας. Το παράδειγμα δεν περιγράφει το σύνολο του λογαριασμού ούτε ισχύει αυτομάτως για κάθε συμβόλαιο.
Η πορεία του καιρού, η αποκατάσταση των θαλάσσιων μεταφορών και η διαθεσιμότητα φορτίων θα επηρεάσουν την τελική εξέλιξη. Οι τιμές των προθεσμιακών συμβολαίων αποτυπώνουν την αποτίμηση του κινδύνου από την αγορά· δεν προδικάζουν τον λογαριασμό που θα παραλάβει κάθε καταναλωτής.
Αυτό, ωστόσο, δεν μειώνει την ανάγκη προετοιμασίας. Η πολιτεία οφείλει να εξασφαλίσει σαφή ενημέρωση, ουσιαστικό έλεγχο της αγοράς και έγκαιρο σχεδιασμό στήριξης, εφόσον οι επιβαρύνσεις ενταθούν. Η προστασία των νοικοκυριών θα κριθεί από το αν μπορούν να καλύπτουν τις βασικές ενεργειακές τους ανάγκες χωρίς να θυσιάζουν άλλες αναγκαίες δαπάνες. Ο χειμώνας απαιτεί αποφάσεις πριν οι αυξήσεις μετατραπούν σε απλήρωτους λογαριασμούς.