Νέα έγγραφα που δημοσιοποιεί το Documento δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για τη σειρά με την οποία προχώρησε η απευθείας ανάθεση στην Τσαπατόρης ΙΚΕ για τις εργασίες στο Κουλούρι
Μια διοικητική ακολουθία που μοιάζει να έχει γραφτεί ανάποδα έρχεται να προστεθεί στον ήδη σκοτεινό φάκελο των εργασιών που ακολούθησαν τη σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών.
Σύμφωνα με νέα στοιχεία που δημοσιοποιεί το Documento, η Τσαπατόρης ΙΚΕ, η οποία ανέλαβε εργασίες με γερανούς στο οικόπεδο του ΟΣΕ στο Κουλούρι, φέρεται να ζήτησε από την Περιφέρεια Θεσσαλίας να γίνει δεκτή η οικονομική προσφορά της περισσότερο από έναν μήνα αφότου είχε δοθεί από τον τότε περιφερειάρχη Κώστα Αγοραστό η εντολή για την κάλυψη του κόστους.
Εάν η χρονική σειρά που αποτυπώνεται στα έγγραφα και στα ηλεκτρονικά μηνύματα είναι αυτή που περιγράφεται στο δημοσίευμα, τότε προκύπτει ένα αυτονόητο αλλά εξαιρετικά σοβαρό ερώτημα: με ποια οικονομικά δεδομένα αποφασίστηκε να καλυφθεί μια δαπάνη πριν κατατεθεί ή εγκριθεί η σχετική προσφορά;
Δεν πρόκειται για μια τυπική παράλειψη χωρίς πρακτική σημασία. Πρόκειται για απευθείας ανάθεση ύψους 178.560 ευρώ, σε μια υπόθεση που συνδέεται με τη μεταφορά και τη διαχείριση κρίσιμου υλικού μετά τη σύγκρουση των δύο τρένων στις 28 Φεβρουαρίου 2023.
Η διοικητική σειρά που γεννά ερωτήματα
Στη συνήθη διαδικασία προηγείται ο σαφής προσδιορισμός του αντικειμένου, ακολουθεί η οικονομική προσφορά, εξετάζεται το ύψος και η αιτιολόγηση της δαπάνης και στη συνέχεια εκδίδονται οι σχετικές αποφάσεις ανάθεσης και πληρωμής.
Στην περίπτωση που περιγράφει το νέο ρεπορτάζ, αυτή η σειρά εμφανίζεται ανεστραμμένη. Η πολιτική και διοικητική απόφαση για την κάλυψη του κόστους φέρεται να είχε προηγηθεί, ενώ η εταιρεία εμφανίζεται να ζητά αργότερα την αποδοχή της οικονομικής της προσφοράς.
Αυτό ακριβώς είναι που οφείλει να εξηγήσει δημόσια ο Κώστας Αγοραστός: ποιος επέλεξε την εταιρεία, με ποια κριτήρια, πότε συμφωνήθηκε το τίμημα, ποιος έλεγξε ότι οι χρεώσεις ανταποκρίνονταν στις εργασίες που εκτελέστηκαν και ποιο έγγραφο αποτέλεσε τη βάση για την αρχική εντολή κάλυψης της δαπάνης.
Η επίκληση των έκτακτων συνθηκών μετά την τραγωδία μπορεί να εξηγεί την ανάγκη άμεσης κινητοποίησης μηχανημάτων. Δεν αρκεί, όμως, για να καταργήσει την υποχρέωση διαφάνειας, τεκμηρίωσης και πλήρους λογοδοσίας, ιδιαίτερα όταν οι σχετικές αποφάσεις αφορούν εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ δημόσιου χρήματος.
Μια εταιρεία με βαρύ διοικητικό παρελθόν στην υπόθεση
Η συγκεκριμένη ανάθεση είχε προκαλέσει ερωτήματα ήδη από παλαιότερα δημοσιεύματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν τότε παρουσιαστεί από το Γενικό Εμπορικό Μητρώο, η «Τσαπατόρης Γερανοί – Μεταφορές ΙΚΕ» συστάθηκε στις 6 Απριλίου 2023, ενώ οι εργασίες για τις οποίες τιμολογήθηκε αφορούσαν χρονικό διάστημα των πρώτων ημερών του Μαρτίου, αμέσως μετά τη σύγκρουση.
Η σύμβαση με την Περιφέρεια Θεσσαλίας φέρεται να υπογράφηκε στις 18 Μαΐου 2023. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 21 Μαΐου, εμφανίστηκε στο ΓΕΜΗ αναστολή καταχώρισης λόγω μη έγκαιρης πιστοποίησης της καταβολής του αρχικού κεφαλαίου, ενώ η εντολή πληρωμής των 178.560 ευρώ εκδόθηκε τον Ιούλιο του ίδιου έτους.
Τα στοιχεία αυτά δεν συνιστούν από μόνα τους δικαστική απόφαση περί παρανομίας. Δημιουργούν, όμως, ένα πυκνό πλέγμα διοικητικών αντιφάσεων που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως λεπτομέρεια: εργασίες πριν από τη σύσταση της εταιρείας, σύμβαση που ακολούθησε και τώρα μια οικονομική προσφορά που, σύμφωνα με τη νέα αποκάλυψη, εμφανίζεται μεταγενέστερη της εντολής για κάλυψη του κόστους.
Το Κουλούρι δεν ήταν ένας ουδέτερος χώρος εργασιών
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή οι εργασίες δεν πραγματοποιήθηκαν σε ένα συνηθισμένο εργοτάξιο. Στο Κουλούρι μεταφέρθηκαν συντρίμμια, χώματα και υλικά από τον τόπο της σύγκρουσης, δηλαδή ευρήματα που μπορούσαν να έχουν αποδεικτική σημασία για τη διερεύνηση της τραγωδίας.
Στην περιοχή εντοπίστηκαν μεταγενέστερα ανθρώπινα υπολείμματα, γεγονός που ενίσχυσε την οργή των οικογενειών και τα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο απομακρύνθηκε, μεταφέρθηκε και φυλάχθηκε το υλικό από τον τόπο του δυστυχήματος.
Στις 27 Αυγούστου συγγενείς θυμάτων βρέθηκαν στη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Θεσσαλίας και απαίτησαν δημόσιες απαντήσεις για τις αναθέσεις, τις εργασίες και τις πληρωμές. Ο Κώστας Αγοραστός, ο οποίος συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης, δήλωσε ότι δεν αρνείται να απαντήσει και πρότεινε συνάντηση χωρίς κάμερες και μικρόφωνα. Οι συγγενείς απέρριψαν την κατ’ ιδίαν διαδικασία, επιμένοντας ότι οι εξηγήσεις πρέπει να δοθούν δημόσια.
Και έχουν δίκιο σε ένα θεμελιώδες σημείο: όταν οι αποφάσεις ελήφθησαν από δημόσιους φορείς, όταν η πληρωμή έγινε με δημόσιο χρήμα και όταν το αντικείμενο των εργασιών αφορά τον τόπο μιας εθνικής τραγωδίας με 57 νεκρούς, οι απαντήσεις δεν μπορεί να δίνονται πίσω από κλειστές πόρτες.
Οι απαντήσεις πρέπει να δοθούν με έγγραφα
Το νέο ρεπορτάζ δεν κλείνει την υπόθεση. Ανοίγει έναν ακόμη κρίσιμο κύκλο ελέγχου.
Η Περιφέρεια Θεσσαλίας και ο τότε περιφερειάρχης οφείλουν να δημοσιοποιήσουν ολόκληρη την αλληλουχία των εγγράφων: την αρχική εντολή, την ημερομηνία υποβολής της προσφοράς, την τεχνική περιγραφή των εργασιών, τις αναλυτικές χρεώσεις, τα παραστατικά, τις πιστοποιήσεις εκτέλεσης και τις αποφάσεις που οδήγησαν στην πληρωμή.
Διότι εδώ δεν αρκεί η διαβεβαίωση ότι «όλα έγιναν νόμιμα». Πρέπει να αποδειχθεί ποιος αποφάσισε, με ποια δεδομένα και σε ποια χρονική σειρά. Και κυρίως πρέπει να εξηγηθεί πώς ήταν δυνατόν να προηγηθεί η μέριμνα για την κάλυψη μιας δαπάνης και να ακολουθήσει, περισσότερο από έναν μήνα μετά, η οικονομική προσφορά που υποτίθεται ότι καθόριζε το ύψος της.
Στα Τέμπη δεν χάθηκαν μόνο 57 άνθρωποι. Χάθηκε και η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Κάθε ανεξήγητη σύμβαση, κάθε ανάποδη διοικητική διαδικασία και κάθε απάντηση που αποφεύγεται βαθαίνει ακόμη περισσότερο αυτό το ρήγμα.