Ο Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε αδιανόητη μια ελληνοτουρκική σύγκρουση και δήλωσε ότι πρόκειται για «κάτι που δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε να συμβεί». Μια διατύπωση που ακούγεται καθησυχαστική. Αφήνει, όμως, αναπάντητο το ουσιαστικό ερώτημα: με ποιους όρους θα αποτραπεί αυτή η σύγκρουση;
Για όποιον ετοιμάζεται να πανηγυρίσει, χρειάζεται λίγη περισσότερη προσοχή. Η αποτροπή ενός πολέμου και η προστασία της ελληνικής κυριαρχίας είναι δύο διαφορετικές δεσμεύσεις. Η συγκεκριμένη απάντηση Ρούμπιο διατυπώνει την επιθυμία αποφυγής της σύγκρουσης, χωρίς να εξηγεί τι θα πράξει η Ουάσιγκτον απέναντι σε μια μονομερή ενέργεια που θα προκαλέσει την κρίση.
Ποιος θα πιεστεί να κάνει πίσω; Εκείνος που δημιουργεί το τετελεσμένο ή εκείνος που καλείται να το αντιμετωπίσει;
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό πολιτικό ζήτημα. Μια διαμεσολάβηση μπορεί να σταματήσει την κλιμάκωση και ταυτόχρονα να αφήσει άθικτη την αιτία της. Εάν η μοναδική προτεραιότητα είναι να επικρατήσει ησυχία, υπάρχει ο κίνδυνος η υποχώρηση του πιεζόμενου να παρουσιαστεί ως διπλωματική επιτυχία.
Τα Ίμια αποτελούν οδυνηρή υπενθύμιση. Το 1996 η αμερικανική παρέμβαση συνέβαλε στην αποκλιμάκωση, με αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων και σημαιών. Η αποφυγή του πολέμου, όμως, δεν εξαφάνισε την τουρκική αμφισβήτηση. Η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει διεκδικήσεις για τα Ίμια και τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», τις οποίες η Ελλάδα απορρίπτει.
Γι’ αυτό και το ερώτημα για τους εξοπλισμούς έχει ουσία. Εφόσον μια αμερικανική διαβεβαίωση παρουσιάζεται ως επαρκής ασφάλεια, πώς εξηγείται στους πολίτες η ανάγκη διαρκούς ενίσχυσης της άμυνας; Η απάντηση είναι απλή: η αποτρεπτική ικανότητα παραμένει απαραίτητη ακριβώς επειδή καμία καθησυχαστική δήλωση δεν εξασφαλίζει από μόνη της την προστασία μιας χώρας.
Οι πολίτες δικαιούνται, λοιπόν, να απαιτούν συνέπεια. Κάθε εξοπλιστική δαπάνη χρειάζεται σαφή αμυντικό σκοπό, επιχειρησιακή χρησιμότητα και πολιτική στρατηγική. Τα όπλα αποκτούν αποτρεπτική αξία όταν συνοδεύονται από αξιοπιστία και αποφασιστικότητα.
Η δήλωση Ρούμπιο δεν αποδεικνύει ότι επιβάλλεται απαγόρευση στην ελληνική άμυνα. Αναδεικνύει, ωστόσο, ένα κενό που η Αθήνα οφείλει να ζητήσει να καλυφθεί: πώς θα εμποδίζονται οι ενέργειες που γεννούν την κρίση και πώς θα διασφαλίζεται ότι η αποκλιμάκωση δεν θα επιβραβεύει τον εκβιασμό;
Πριν αρχίσουν τα χειροκροτήματα, χρειάζονται καθαρές απαντήσεις. Η αξία μιας συμμαχικής διαβεβαίωσης κρίνεται τη στιγμή που δοκιμάζεται η κυριαρχία της χώρας.