Η άσκηση «Yıldırım 2026» στην Ανατολική Θράκη και οι αναφορές για δοκιμές σμηνών drones αναδεικνύουν την ανάγκη για αντι-drone προστασία, εγχώρια παραγωγή και πραγματική επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Η τουρκική στρατιωτική δραστηριότητα στην Ανατολική Θράκη επαναφέρει ένα ουσιαστικό ερώτημα για την ελληνική άμυνα: πόσο γρήγορα προσαρμόζεται η χώρα σε έναν πόλεμο όπου η επιστράτευση, τα μη επανδρωμένα συστήματα και ο ηλεκτρονικός πόλεμος λειτουργούν συνδυαστικά;
Η άσκηση επιστράτευσης «Yıldırım 2026», που πραγματοποιήθηκε από τις 31 Αυγούστου έως τις 11 Σεπτεμβρίου στο Μπαμπάεσκι, στην επαρχία Σαράντα Εκκλησιών, ανέδειξε την προετοιμασία για κινητοποίηση ανθρώπων και μέσων. Παράλληλα, οι αναφορές για τουρκικές δοκιμές drones καμικάζι σε σχηματισμούς σμήνους στρέφουν την προσοχή σε μια διαφορετική κατηγορία απειλής.
Οι δύο δραστηριότητες δεν πρέπει να συγχέονται ως μία ενιαία δοκιμή. Φωτίζουν, όμως, δύο απαιτήσεις που η Ελλάδα οφείλει να αντιμετωπίζει μαζί: την ετοιμότητα των δυνάμεων και την τεχνολογική προσαρμογή τους.
Επιστράτευση με 1.071 εφέδρους
Στην άσκηση της 1ης Τεθωρακισμένης Ταξιαρχίας συμμετείχαν, μαζί με το μόνιμο προσωπικό, 1.071 έφεδροι, 203 οχήματα με διαταγή επιστράτευσης και 14 δημόσιοι φορείς.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε παραλαβή και ένταξη εφέδρων, βολές, μετακινήσεις και έλεγχο σχεδίων φόρτωσης. Περιλάμβανε επίσης εκπαίδευση και ενημέρωση για drones, κυβερνοαπειλές, ηλεκτρονικό και υβριδικό πόλεμο.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στη σύνδεση της στρατιωτικής κινητοποίησης με τη λειτουργία πολιτικών υπηρεσιών. Σε μια κρίση, η αποτελεσματικότητα εξαρτάται και από το πόσο γρήγορα μπορούν να υποστηριχθούν οι μονάδες με προσωπικό, μεταφορές και εφόδια.
Η παρουσίαση της άσκησης ως άμεσης «απάντησης» στην αναφερόμενη επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στο Καστελόριζο παραμένει ατεκμηρίωτη. Η άσκηση είχε προγραμματιστεί μήνες νωρίτερα. Η πιθανή επικοινωνιακή αξιοποίησή της αποτελεί διαφορετικό ζήτημα από την αιτία διοργάνωσής της.
Ποιο είναι το όπλο που προκαλεί ανησυχία
Στο επίκεντρο του δεύτερου ζητήματος βρίσκονται τα drones καμικάζι, δηλαδή μη επανδρωμένα συστήματα προσβολής μίας χρήσης, και η δυνατότητα συντονισμένης χρησιμοποίησής τους σε μεγάλους αριθμούς.
Ο όρος περιγράφει κατηγορία συστημάτων. Από το διαθέσιμο υλικό δεν προκύπτει με ασφάλεια ένα συγκεκριμένο μοντέλο που να καλύπτει όλες τις αναφερόμενες δοκιμές.
Χρειάζεται επίσης ακρίβεια στη χρήση της λέξης «σμήνος». Η ταυτόχρονη πτήση πολλών drones δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι διαθέτουν συλλογική αυτονομία ή ότι συντονίζουν αυτόματα τις ενέργειές τους.
Οι αναφορές για σχετική δοκιμή κατά την προετοιμασία της EFES 2026 χρειάζονται πληρέστερη τεκμηρίωση ως προς το σύστημα, τον βαθμό συντονισμού και τη φάση της άσκησης. Δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένος ούτε ο ισχυρισμός ότι η δυνατότητα παρουσιάστηκε αποκλειστικά στην προάσκηση και απουσίαζε από την τελική φάση.
Αυτό δεν μειώνει τη σημασία του ζητήματος. Η ελληνική προετοιμασία οφείλει να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο ταυτόχρονης εμφάνισης πολλών μικρών εναέριων απειλών.
Τι πρέπει να πράξει η Ελλάδα
Η απάντηση χρειάζεται συγκεκριμένο πρόγραμμα, με χρηματοδότηση, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Πρώτη προτεραιότητα πρέπει να είναι η προστασία από drones. Η Ελλάδα χρειάζεται συνδυασμό έγκαιρου εντοπισμού, παρακολούθησης, ηλεκτρονικών αντιμέτρων και μέσων αναχαίτισης, αξιολογημένων μέσα από ρεαλιστικές δοκιμές. Η επιλογή ενός συστήματος πρέπει να συνοδεύεται από σαφή γνώση των δυνατοτήτων και των περιορισμών του.
Δεύτερη προτεραιότητα πρέπει να είναι η εγχώρια παραγωγή μη επανδρωμένων συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων περιφερόμενων πυρομαχικών, στο πλαίσιο του αμυντικού σχεδιασμού. Απαιτούνται σταθερές παραγγελίες, δυνατότητα συντήρησης, επάρκεια ανταλλακτικών και συνέχεια στην παραγωγή.
Τρίτη προτεραιότητα είναι η εκπαίδευση προσωπικού και εφέδρων. Οι μονάδες χρειάζονται εξοικείωση με τις νέες απειλές και τακτική αξιολόγηση της ετοιμότητάς τους. Ένα σύγχρονο μέσο αποκτά αξία όταν υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να το χρησιμοποιήσουν και να το υποστηρίξουν.
Στον σχεδιασμό για τον Έβρο και τα νησιά του Αιγαίου, όπως και στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», η αντιμετώπιση των μικρών μη επανδρωμένων απειλών πρέπει να έχει σαφή θέση. Η σύνδεση, πάντως, συγκεκριμένων τουρκικών ασκήσεων με πρόθεση παρεμπόδισης του ελληνικού προγράμματος παραμένει εκτίμηση.
Το μήνυμα της ελληνικής αποτροπής πρέπει να είναι καθαρό: κάθε επιθετική ενέργεια θα συναντήσει οργανωμένη και αποτελεσματική άμυνα. Για να είναι αξιόπιστο, χρειάζεται παραγωγή, εκπαίδευση, επάρκεια μέσων και πολιτική λογοδοσία για την πορεία υλοποίησης. Εκεί κρίνεται η ασφάλεια της χώρας.