Διακομματική ομάδα έξι βουλευτών ζητά από τον Μάρκο Ρούμπιο και την DFC να θέσουν τον Great Sea Interconnector σε προτεραιότητα – Η σύνδεση με τον IMEC, η ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και το αίτημα για απόρρητη ενημέρωση
Ο Great Sea Interconnector δεν αντιμετωπίζεται πλέον στην Ουάσιγκτον ως ένα ακόμη ενεργειακό έργο της Ανατολικής Μεσογείου.
Διακομματική ομάδα έξι μελών της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων ζητά από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να καταστήσει το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και, σε επόμενη φάση, Ισραήλ προτεραιότητα της αμερικανικής πολιτικής στην περιοχή.
Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς οι νομοθέτες συνδέουν ευθέως το έργο με τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, γνωστό ως IMEC, αλλά και με τα εθνικά συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ.
Δεν πρόκειται ακόμη για κυβερνητική απόφαση χρηματοδότησης ή για επίσημη αμερικανική εγγύηση υπέρ του έργου. Πρόκειται, όμως, για σαφή προσπάθεια να περάσει το καλώδιο από το επίπεδο μιας δύσκολης ενεργειακής επένδυσης στο επίπεδο της κρίσιμης γεωπολιτικής υποδομής.
Οι έξι υπογραφές και το μήνυμα προς τον Ρούμπιο
Την πρωτοβουλία ανέλαβαν ο Δημοκρατικός βουλευτής Μπραντ Σνάιντερ και ο Ρεπουμπλικανός Γκας Μπιλιράκης. Την επιστολή συνυπογράφουν οι Τζέικ Όκινκλος, Νταν Γκόλντμαν, Κρεγκ Γκόλντμαν και Χέιλι Στίβενς.
Αποδέκτες είναι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και ο επικεφαλής της Αμερικανικής Εταιρείας Διεθνούς Αναπτυξιακής Χρηματοδότησης, της DFC, Μπεν Μπλακ.
Οι Αμερικανοί βουλευτές υποστηρίζουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε κεντρικό κόμβο για τη σύνδεση της Ευρώπης με τη Μέση Ανατολή και την Ινδία.
Θεωρούν, συνεπώς, ότι η Ουάσιγκτον έχει συμφέρον να υποστηρίξει υποδομές που ενισχύουν τους συμμάχους της, διαφοροποιούν τις ενεργειακές διαδρομές και περιορίζουν την εξάρτηση από δίκτυα τα οποία ελέγχονται από στρατηγικούς ανταγωνιστές της.
Στην επιστολή επισημαίνεται ότι το καλώδιο μπορεί να συνδέσει ηλεκτρικά βασικούς εταίρους των ΗΠΑ σε έναν διάδρομο ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας.
Από την ηλεκτρική διασύνδεση στον IMEC
Το κρίσιμο στοιχείο της παρέμβασης είναι η ένταξη του Great Sea Interconnector στον σχεδιασμό του IMEC.
Ο διάδρομος φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα δίκτυο μεταφορών, ενέργειας και εμπορίου που θα συνδέει την Ινδία και τις χώρες του Κόλπου με την Ευρώπη. Στον σχεδιασμό αυτόν, η Ελλάδα και η Κύπρος δεν εμφανίζονται απλώς ως δύο ακόμη χώρες διέλευσης, αλλά ως πύλη εισόδου της Ανατολικής Μεσογείου προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Το καλώδιο μπορεί αρχικά να συνδέσει την Κύπρο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα μέσω της Ελλάδας, βάζοντας τέλος στην ενεργειακή απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η μεταγενέστερη επέκταση προς το Ισραήλ θα μπορούσε να επιτρέψει αμφίδρομες ροές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.
Αυτό ακριβώς προβλέπει και το Eastern Mediterranean Gateway Act, το διακομματικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε τον Μάιο του 2025. Στο κείμενο αναφέρονται ονομαστικά ο Great Sea Interconnector και άλλες ενεργειακές υποδομές ως πιθανή βάση για τη σύνδεση της Ινδίας και του Κόλπου με την Ευρώπη.
Το νομοσχέδιο έχει προχωρήσει στις αρμόδιες επιτροπές, αλλά δεν αποτελεί ακόμη οριστικά ψηφισμένο νόμο.
Το σημείο της επιστολής που λέει τα περισσότερα
Η σημαντικότερη ίσως αναφορά βρίσκεται στο τέλος της επιστολής.
Οι έξι βουλευτές ζητούν από την αμερικανική κυβέρνηση διαβαθμισμένη ενημέρωση για τις «γεωπολιτικές προκλήσεις» που επηρεάζουν την ολοκλήρωση του καλωδίου.
Δεν κατονομάζουν την Τουρκία ούτε οποιαδήποτε άλλη χώρα. Επομένως, κάθε συγκεκριμένη ταύτιση αποτελεί πολιτική ερμηνεία και όχι ρητή αναφορά της επιστολής.
Το αίτημα για απόρρητη ενημέρωση δείχνει, ωστόσο, ότι το έργο δεν εξετάζεται μόνο με οικονομικούς και τεχνικούς όρους.
Η ασφάλεια των ερευνών, οι περιφερειακές αντιδράσεις, η προστασία των υποθαλάσσιων υποδομών και οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν πλέον περάσει στο επίκεντρο του αμερικανικού ενδιαφέροντος.
Η Meridiam και οι μεγάλες εκκρεμότητες
Η παρέμβαση στην Ουάσιγκτον ακολουθεί τη συμφωνία για την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector.
Παράλληλα, ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans συμφώνησαν να συνεργαστούν για την επιτάχυνση των αναγκαίων ερευνών του βυθού.
Η συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, πάντως, θα εξαρτηθεί και από τα αποτελέσματα του ελέγχου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ενώ παραμένουν ανοικτά ζητήματα χρηματοδότησης, κόστους και χρονοδιαγράμματος.
Η αμερικανική κοινοβουλευτική παρέμβαση προσφέρει στο έργο πολιτική ώθηση και ένα ισχυρότερο γεωπολιτικό περίβλημα. Δεν λύνει, όμως, αυτομάτως τα τεχνικά, οικονομικά και διπλωματικά προβλήματα.
Το πραγματικό στοίχημα για Αθήνα και Λευκωσία είναι να μετατρέψουν τις δηλώσεις στρατηγικής σημασίας σε χρηματοδότηση, έρευνες, σαφές χρονοδιάγραμμα και κατασκευή.
Διαφορετικά, ακόμη και το σημαντικότερο καλώδιο της Ανατολικής Μεσογείου κινδυνεύει να παραμείνει μια εντυπωσιακή γραμμή πάνω στους γεωπολιτικούς χάρτες.