Το κόστος, οι εγγυήσεις εφαρμογής και η πολιτική αξιοπιστία βρίσκονται μπροστά στον πρώην πρωθυπουργό. Η κοινωνία δικαιούται να ζητά αποδείξεις πριν δώσει ξανά εμπιστοσύνη.
Ο Αλέξης Τσίπρας ζητά ξανά την εμπιστοσύνη μιας κοινωνίας που έχει πληρώσει ακριβά την απόσταση ανάμεσα στις προεκλογικές δεσμεύσεις και στην κυβερνητική πράξη. Στη συνέντευξη Τύπου στη ΔΕΘ παρουσίασε την πολιτική του επιστροφή ως αναγκαία για την ήττα της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Ακριβώς γι’ αυτό οφείλει να υποβληθεί στον αυστηρότερο έλεγχο: έχει ήδη κυβερνήσει, έχει ήδη κριθεί και γνωρίζει από προσωπική εμπειρία πόσο εύκολα μια εξαγγελία μπορεί να καταλήξει σε επώδυνο συμβιβασμό.
Οι προτάσεις του αφορούν πραγματικές ανάγκες. ΦΠΑ 6% στα βασικά είδη, κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ το 2027, στόχος μεσοσταθμικής μείωσης 30% στους λογαριασμούς ρεύματος και 50.000 προσιτές στεγαστικές επιλογές. Το περιεχόμενό τους απαιτεί σοβαρή συζήτηση. Απαιτεί, όμως, και έλεγχο ανά μέτρο, ανά έτος και ανά πηγή χρηματοδότησης. Οι βασικές εξαγγελίες.
Η επίκληση δημοσιονομικού χώρου 7,5 δισ. ευρώ, όπως καταγράφεται στο δημοσίευμα της συνέντευξης, χρειάζεται αναλυτική εξήγηση. Ποια ποσά αφορούν μόνιμες παρεμβάσεις; Ποια εφάπαξ δαπάνες; Πώς κατανέμονται οι επιβαρύνσεις στον χρόνο; Ποια έσοδα θεωρούνται εξασφαλισμένα και ποια εξαρτώνται από μελλοντική ανάπτυξη ή βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης;
Αυτά είναι στοιχειώδη ερωτήματα διακυβέρνησης. Η ανακοίνωση υποβολής ενός προγράμματος σε δημοσιονομική αξιολόγηση αποτελεί κίνηση που μπορεί να βοηθήσει τον έλεγχο. Η αποδεικτική της αξία θα προκύψει από το περιεχόμενο και το αποτέλεσμα της αξιολόγησης. Μέχρι τότε, η πολιτική διαβεβαίωση περί πλήρους τεκμηρίωσης παραμένει διαβεβαίωση του ίδιου του ενδιαφερομένου.
Το ίδιο ισχύει για τη μείωση του ΦΠΑ. Ο πολίτης χρειάζεται να γνωρίζει ποιος συγκεκριμένος μηχανισμός θα εξασφαλίσει ότι το όφελος θα φτάσει στην τιμή του προϊόντος. Με ποιους ελέγχους, ποιο προσωπικό, ποιες διασταυρώσεις και ποια δυνατότητα άμεσης παρέμβασης; Η αναφορά σε παρατηρητήριο τιμών και πλαφόν κέρδους ανοίγει τη συζήτηση. Οι επιχειρησιακές λεπτομέρειες θα κρίνουν την αποτελεσματικότητα.
Στο ρεύμα, το 30% είναι ένας ισχυρός επικοινωνιακός αριθμός. Χρειάζεται εξίσου ισχυρή τεκμηρίωση: σε σχέση με ποια τιμή αναφοράς, για ποιους καταναλωτές, σε ποιο τμήμα του λογαριασμού και για πόσο διάστημα; Ποιος αναλαμβάνει τον κίνδυνο αν αλλάξουν οι συνθήκες της αγοράς; Το νοικοκυριό που δυσκολεύεται να πληρώσει δικαιούται να ξέρει τι ακριβώς του υπόσχονται.
Οι 50.000 προσιτές κατοικίες απαιτούν αντίστοιχη ακρίβεια. Πού θα βρίσκονται, πώς θα εξασφαλιστούν, ποιοι θα δικαιούνται πρόσβαση και πόσες θα παραδίδονται κάθε χρόνο; Η ίδρυση ενός οργανισμού χρειάζεται να συνοδεύεται από διαθέσιμα ακίνητα, χρηματοδότηση, στελέχωση και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Η στεγαστική αγωνία έχει ήδη συγκεκριμένο μηνιαίο κόστος.
Υπάρχει, όμως, και ο προσωπικός πολιτικός λογαριασμός του Αλέξη Τσίπρα. Στο κείμενο της συνέντευξης αναγνωρίζει ότι η παλαιότερη σύγκρουση που είχε υποσχεθεί κατέληξε σε συμβιβασμό και επικαλείται την εκλογική κρίση που ακολούθησε. Η προσφυγή στις κάλπες εξηγεί πώς ανανεώθηκε τότε η εντολή του. Η αποτίμηση των επιλογών του παραμένει ανοιχτή στον δημόσιο έλεγχο.
Η σημερινή απαίτηση είναι συγκεκριμένη: ποια λάθη αναγνωρίζει, ποια συμπεράσματα έβγαλε και ποιες δικλίδες περιλαμβάνει το νέο σχέδιο ώστε οι δεσμεύσεις του να αντέξουν στις πιέσεις της εξουσίας; Η εμπειρία αποκτά πολιτική αξία όταν παράγει ελέγξιμες αλλαγές στη συμπεριφορά και στον σχεδιασμό. Η αυτοπεποίθηση μιας επιστροφής δεν καλύπτει αυτό το κενό.
Αυστηρό έλεγχο χρειάζεται και η σύνδεση της πλήρους διερεύνησης των υποκλοπών με την εκλογική αλλαγή. Η δέσμευση για ανεμπόδιστη λειτουργία της Δικαιοσύνης οφείλει να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες θεσμικές εγγυήσεις, οι οποίες θα δεσμεύουν και τη δική του ενδεχόμενη κυβέρνηση. Η λογοδοσία πρέπει να λειτουργεί ανεξάρτητα από το ποιος κερδίζει τις εκλογές.
Ο στόχος να ηττηθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι θεμιτός για έναν πολιτικό αντίπαλο. Για την κοινωνία, όμως, το ζητούμενο συνεχίζεται την επόμενη ημέρα: αγοραστική δύναμη, κατοικία, υπηρεσίες που λειτουργούν και θεσμοί που ελέγχουν την εξουσία.
Ο Τσίπρας δικαιούται να ζητά μια νέα εντολή. Οι πολίτες δικαιούνται να απαιτούν πλήρη λογοδοσία πριν την παραχωρήσουν. Και όσο μεγαλύτερη είναι η προηγούμενη κυβερνητική εμπειρία, τόσο μικρότερο είναι το περιθώριο για αόριστες υποσχέσεις και μελλοντικές δικαιολογίες.