Στο επίκεντρο η εκμίσθωση στη Space Hellas–Radiant, με 50.600 ευρώ τον μήνα και 2% επί των πωλήσεων — Κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις ζητούν οικονομικά στοιχεία και τα έγγραφα της διαδικασίας.
Πόσο αποτιμάται το δικαίωμα εμπορικής εκμετάλλευσης πωλητηρίων στην Ακρόπολη, στην Κνωσό, στους Δελφούς και σε άλλα κορυφαία μνημεία της χώρας; Η εκμίσθωση 27 σημείων πώλησης σε ιδιωτικό σχήμα επαναφέρει ένα συγκεκριμένο ζήτημα δημόσιας λογοδοσίας: με ποια οικονομική σύγκριση τεκμηριώνεται ότι η συμφωνία αποδίδει περισσότερα στο Δημόσιο;
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της Μαρίας Παναγιώτου στην «κυριακάτικη δημοκρατία», τα πωλητήρια ανέλαβε η κοινοπραξία Space Hellas–Radiant, με τη λειτουργία τους να οργανώνεται μέσω της εταιρείας «Ελληνικά Αναμνηστικά Α.Ε.». Το αναφερόμενο αντάλλαγμα είναι 50.600 ευρώ τον μήνα, επιπλέον ποσοστού 2% επί των πωλήσεων, για έξι χρόνια με δυνατότητα ανανέωσης για άλλα έξι. Πρόκειται για εκμίσθωση της εμπορικής λειτουργίας των πωλητηρίων, όχι για μεταβίβαση της κυριότητας των μνημείων.
Τι δείχνουν τα μισθώματα
Ο αναλυτικός κατάλογος του δημοσιεύματος αθροίζεται πράγματι σε 50.600 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή 607.200 ευρώ ετησίως, πριν προστεθεί το μεταβλητό αντάλλαγμα. Ο αριθμητικός μέσος είναι περίπου 1.874 ευρώ ανά πωλητήριο τον μήνα, αλλά οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των χώρων δεν επιτρέπουν να χρησιμοποιηθεί ως ενιαία εμπορική αποτίμηση.
Ενδεικτικά, τα μηνιαία ποσά που παραθέτει το δημοσίευμα είναι:
| Πωλητήριο | Μηνιαίο μίσθωμα |
|---|---|
| Αρχαιολογικός χώρος Ακρόπολης | 17.000 ευρώ |
| Αρχαιολογικός χώρος Κνωσού | 7.650 ευρώ |
| Αρχαιολογικός χώρος Δελφών | 3.000 ευρώ |
| Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών | 3.000 ευρώ |
| Αρχαιολογικός χώρος Ολυμπίας | 2.100 ευρώ |
| Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας | 2.100 ευρώ |
| Αρχαιολογικός χώρος Επιδαύρου | 1.600 ευρώ |
| Αρχαιολογικός χώρος Σουνίου | 1.050 ευρώ |
Για τη Στερεά Ελλάδα, το ενδιαφέρον εστιάζεται στα δύο πωλητήρια των Δελφών, με συνολικό αναφερόμενο μίσθωμα 6.000 ευρώ τον μήνα ή 72.000 ευρώ τον χρόνο, πριν από το ποσοστό επί των πωλήσεων.
Το 2% χρειάζεται επίσης να μεταφραστεί σε πραγματικά μεγέθη. Για κάθε ένα εκατομμύριο ευρώ πωλήσεων που εμπίπτει στη συμβατική βάση υπολογισμού, αντιστοιχούν 20.000 ευρώ πρόσθετου ανταλλάγματος. Αυτό είναι αριθμητικό παράδειγμα, όχι εκτίμηση του πραγματικού τζίρου. Η ακριβής βάση, οι εξαιρέσεις και ο τρόπος ελέγχου χρειάζονται το πλήρες συμβατικό κείμενο.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι το καθαρό αποτέλεσμα
Τα ποσά από μόνα τους δεν αρκούν για να αποδειχθεί ούτε ζημία ούτε όφελος. Απαιτούνται τα προηγούμενα έσοδα ανά κατάστημα, το κόστος των εμπορευμάτων, η μισθοδοσία, τα λειτουργικά έξοδα και οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνει πλέον ο ιδιώτης.
Η σύγκριση πρέπει να περιλαμβάνει και το κόστος που ενδεχομένως εξακολουθεί να βαρύνει το Δημόσιο, καθώς και τυχόν πρόσθετα έσοδα από τη διάθεση προϊόντων του ΟΔΑΠ στον ανάδοχο. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να συγκρίνονται ο παλαιός ακαθάριστος τζίρος με το νέο μίσθωμα ή να παρουσιάζεται το τελευταίο ως το σύνολο του δημόσιου οφέλους χωρίς πλήρη στοιχεία.
Χρειάζεται, επιπλέον, αξιολόγηση της δυνατότητας βελτίωσης της δημόσιας λειτουργίας των πωλητηρίων. Η απόφαση για πολυετή εκμίσθωση πρέπει να εξετάζεται απέναντι σε ρεαλιστικές εναλλακτικές, με συγκεκριμένες παραδοχές για στελέχωση, ωράρια, επάρκεια προϊόντων και πωλήσεις.
Οι όροι συμμετοχής στο μικροσκόπιο
Η «κυριακάτικη δημοκρατία» καταγγέλλει ότι οι προϋποθέσεις συμμετοχής περιόριζαν τον ανταγωνισμό. Αναφέρεται ειδικότερα σε απαίτηση προηγούμενης διαχείρισης πωλητηρίου του υπουργείου Πολιτισμού ή του ΟΔΑΠ επί τουλάχιστον έναν χρόνο και σε εμπειρία υλοποίησης ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ.
Το ίδιο ρεπορτάζ συνδέει αυτές τις απαιτήσεις με προηγούμενες συμβάσεις για τα πρώην ανθοπωλεία της Βουλής, το ηλεκτρονικό πωλητήριο και ψηφιακές υπηρεσίες πολιτιστικών χώρων. Η καταγγελία αφορά το κατά πόσο η εμπειρία από προηγούμενες αναθέσεις μετατράπηκε σε προϋπόθεση εισόδου στις επόμενες.
Ο χαρακτηρισμός ενός διαγωνισμού ως «φωτογραφικού» χρειάζεται έλεγχο της πλήρους διακήρυξης, της αιτιολόγησης των κριτηρίων και της δυνατότητας συμμετοχής άλλων επιχειρήσεων. Η ουσιαστική ερώτηση προς τον ΟΔΑΠ είναι γιατί απαιτήθηκε η συγκεκριμένη εμπειρία και αν μπορούσε να αποδειχθεί ισοδύναμη επάρκεια με άλλον τρόπο.
Η Κυριακή Μάλαμα, σε ερώτηση προς τη Λίνα Μενδώνη, αναφέρει ότι κατατέθηκε μία προσφορά, με συνολική τιμή εκκίνησης 46.030 ευρώ και τελικό μηνιαίο μίσθωμα 50.600 ευρώ. Η αύξηση αντιστοιχεί αριθμητικά σε περίπου 9,93%. Η βουλεύτρια τοποθετεί την υπογραφή της σύμβασης στις 14 Αυγούστου. Τα στοιχεία αυτά αποδίδονται στην κοινοβουλευτική παρέμβαση, όπως δημοσιεύθηκε από την εφημερίδα.
Δημόσιες επενδύσεις και έλεγχος των προϊόντων
Η οικονομική αποτίμηση οφείλει να συνεκτιμήσει τις επενδύσεις που έχουν προηγηθεί. Η «Εφημερίδα των Συντακτών» αναφέρει χρηματοδότηση 600.000 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για το νέο πωλητήριο της Ακρόπολης. Αναφέρει επίσης δυνατότητα διάθεσης προϊόντων του ιδιώτη στα καταστήματα.
Ποιος εγκρίνει τα είδη που πωλούνται; Πώς προστατεύονται η ποιότητα, η επιστημονική ακρίβεια και η παρουσία των προϊόντων του ΟΔΑΠ; Ποιοι κανόνες διέπουν την επιλογή προμηθευτών; Τα πωλητήρια αποτελούν μέρος της εμπειρίας επίσκεψης σε δημόσια μνημεία και η πολιτιστική τους αποστολή χρειάζεται μετρήσιμες εγγυήσεις.
Τα έγγραφα που πρέπει να δοθούν
Με πρωτοβουλία της Σίας Αναγνωστοπούλου, η Νέα Αριστερά ανακοίνωσε ερώτηση και αίτηση κατάθεσης εγγράφων. Ζητά την οικονομική τεκμηρίωση του μισθώματος, τα έσοδα και καθαρά αποτελέσματα των πωλητηρίων για το 2023–2025, τα ποσά που δαπανήθηκαν για υποδομές και τα στοιχεία συμμετοχής στις διαδικασίες
Στο υλικό που κατέστη διαθέσιμο για το παρόν άρθρο δεν περιλαμβάνονται η πλήρης υπογεγραμμένη σύμβαση, η οικονομική μελέτη ούτε ειδική απάντηση του υπουργείου ή του αναδόχου στις συγκεκριμένες αιτιάσεις. Το κενό αυτό δεν αποδεικνύει ότι τα έγγραφα δεν υπάρχουν· προσδιορίζει τι παραμένει προς έλεγχο.
Το υπουργείο Πολιτισμού και ο ΟΔΑΠ οφείλουν να παρουσιάσουν τον λογαριασμό της επιλογής τους: τι εισέπραττε καθαρά το Δημόσιο, τι προβλέπεται να εισπράττει τώρα και ποιες εγγυήσεις διαθέτει για τα επόμενα χρόνια. Η επίκληση της «αξιοποίησης» αποκτά περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από αριθμούς, συγκρίσεις και ελέγξιμες δεσμεύσεις.