Μεγάλωσαν με το όραμα ότι η επιτυχία περνά μέσα από την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σήμερα, όμως, το κυρίαρχο αφήγημα αλλάζει. Έφηβοι, startup founders και ισχυροί τεχνολογικοί παράγοντες υποστηρίζουν ότι το πανεπιστήμιο δεν προλαβαίνει πια τις εξελίξεις — και ίσως να μην είναι καν απαραίτητο.
Το επιχείρημα δεν είναι απλώς οικονομικό. Δεν αφορά μόνο τα δίδακτρα ή τα φοιτητικά χρέη. Είναι ιδεολογικό: το πανεπιστήμιο κατηγορείται ότι προσφέρει θεωρία αντί για πράξη, καθυστέρηση αντί για ταχύτητα, συμβατικότητα αντί για δημιουργία. Και στη Silicon Valley, αυτό μεταφράζεται σε χαμένη ευκαιρία.
Φαίνεται πως μια νέα τάση είναι κυρίαρχη, αυτή της απόρριψης της ανώτατης εκπαίδευσης, ενώ βλέπουμε και εταιρείες που ενθαρρύνουν νέους 18χρονους να μην σπουδάσουν ποτέ. Μια νέα γενιά δηλώνει έτοιμη να χτίσει το μέλλον — χωρίς πτυχίο.
Πριν πετάξει από το Πίτσμπουργκ για την ετήσια συγκέντρωση των πρωτοετών του Στάνφορντ στα τέλη Απριλίου, ο Σεμπάστιαν Ταν κατέβασε ίσως το πιο διάσημο βιβλίο στη λίστα υποχρεωτικής ανάγνωσης της Σίλικον Βάλεϊ: το Zero to One, το μανιφέστο του Πίτερ Τιλ [σ.σ. Πρώην διευθύνων σύμβουλος, PayPal], για την οικοδόμηση του μέλλοντος. «Μάλλον είναι το καλύτερο βιβλίο που έχω διαβάσει — κι έχω διαβάσει μόνο λίγες σελίδες», λέει ο Ταν στο Business Insider.
Μεγαλώνοντας, πίστευε ότι ο ιδανικός δρόμος για να γίνει επιτυχημένος επιχειρηματίας περνά από το Στάνφορντ. Τον τελευταίο καιρό όμως, έχει γοητευτεί από μια νέα ανερχόμενη ιδέα που διαδίδεται έντονα στη Σίλικον Βάλεϊ, τόσο από εφήβους ιδρυτές όσο και από δισεκατομμυριούχους τεχνολογίας: οι αληθινοί οικοδόμοι του μέλλοντος παραλείπουν το πανεπιστήμιο.
«Το κόστος ευκαιρίας του να πας πανεπιστήμιο είναι τεράστιο. Στον κόσμο της τεχνολογίας, τα πράγματα κινούνται τόσο γρήγορα», λέει ο Ταν. «Αν είσαι στο σχολείο όλη μέρα, ο κόσμος απλώς σε προσπερνά».
Τα «μαύρα πρόβατα» που έγιναν μεγιστάνες
Οι εγκαταλείψαντες το πανεπιστήμιο έχουν αποκτήσει μυθικό status στη Σίλικον Βάλεϊ. Ο Μπιλ Γκέιτς, ο Λάρι Έλισον, ο Στιβ Τζομπς, ο Τζακ Ντόρσεϊ και ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ φοίτησαν για λίγο πριν τα παρατήσουν, εμπνέοντας αμέτρητους άλλους να κάνουν το ίδιο. Σήμερα, μια τέλεια καταιγίδα οικονομικών, πολιτικών και τεχνολογικών συνθηκών ωθεί νεαρούς — κυρίως άνδρες, όπως προκύπτει από όλες τις συνεντεύξεις — να παρακάμψουν πλήρως την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Από τη μία, το κόστος είναι απαγορευτικό: το 2024, η μέση τιμή για ένα φοιτητικό δάνειο πλησίαζε τα 30.000 δολάρια για όσους ολοκλήρωσαν σπουδές, ενώ συνολικά κάποιες τετραετείς σπουδές κοστίζουν πάνω από μισό εκατομμύριο. Από την άλλη, η τεχνητή νοημοσύνη και τα νέα εργαλεία προγραμματισμού κάνουν ευκολότερο από ποτέ το να ιδρύσεις μια startup, με επενδυτές όπως οι YCombinator και Andreessen Horowitz να δηλώνουν ότι «είναι η καλύτερη εποχή της δεκαετίας για φοιτητές να ξεκινήσουν δικές τους εταιρείες».