Σε υψηλό διετίας οι διεθνείς τιμές – Απειλούνται οι εξαγωγές από τη Μαύρη Θάλασσα, μειώνεται η ευρωπαϊκή παραγωγή και μεγαλώνει ο φόβος για ανατιμήσεις σε ψωμί, κρέας και γαλακτοκομικά
Νέος συναγερμός έχει σημάνει στις διεθνείς αγορές τροφίμων, καθώς η τιμή του σιταριού εκτινάχθηκε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο ετών. Ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας, οι επιθέσεις στις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές και οι παρατεταμένοι καύσωνες δημιουργούν ένα επικίνδυνο μείγμα, που απειλεί να περάσει από τα χρηματιστήρια εμπορευμάτων στα ράφια των καταστημάτων.
Τα συμβόλαια σιταριού στο Σικάγο σημείωσαν άνοδο έως και 2,2%, οδεύοντας προς την τέταρτη συνεχόμενη εβδομάδα κερδών. Στο Παρίσι, η εβδομαδιαία αύξηση πλησιάζει το 5%, ενώ ισχυρές ανοδικές πιέσεις καταγράφονται και στο καλαμπόκι.
Η εξέλιξη δεν αφορά μόνο τους παραγωγούς και τους χρηματιστές. Το σιτάρι και το καλαμπόκι βρίσκονται στη βάση ολόκληρης της διατροφικής αλυσίδας. Μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών τους μπορεί να επηρεάσει το ψωμί, τα άλευρα, τα ζυμαρικά, τις ζωοτροφές και, τελικά, το κόστος του κρέατος και των γαλακτοκομικών προϊόντων.
Η Μαύρη Θάλασσα μετατρέπεται σε ζώνη υψηλού κινδύνου
Στο επίκεντρο της νέας κρίσης βρίσκεται η Μαύρη Θάλασσα, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών δημητριακών.
Ρωσία και Ουκρανία καλύπτουν από κοινού περισσότερο από το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού και περίπου το 10% των εξαγωγών καλαμποκιού. Κάθε επίθεση σε λιμάνι, πλοίο ή εμπορική διαδρομή προκαλεί αμέσως αναστάτωση, αύξηση των ασφαλίστρων και καθυστερήσεις στις μεταφορές.
Οι απειλές για κρίσιμα λιμάνια, όπως το Νοβοροσίσκ, έχουν ήδη δημιουργήσει σοβαρά εμπόδια στις ρωσικές εξαγωγές. Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η περίοδος της συγκομιδής, όταν οι ποσότητες πρέπει να μεταφερθούν γρήγορα στις διεθνείς αγορές.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν οι απώλειες των εξαγωγών μπορούν να καλυφθούν τους επόμενους μήνες. Η απάντηση θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα και από το εάν ο πόλεμος θα συνεχίσει να μετατρέπει τις αλυσίδες εφοδιασμού σε στόχους.
Νέο μέτωπο και στην Ερυθρά Θάλασσα
Την ήδη δύσκολη κατάσταση επιβαρύνει η ένταση στη Μέση Ανατολή. Οι επιθέσεις των Χούθι σε δύο σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα και η προειδοποίηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για «σκληρή στρατιωτική απάντηση» αυξάνουν τον φόβο μιας ευρύτερης ανάφλεξης.
Η Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εμπορικές αρτηρίες του πλανήτη. Οποιαδήποτε νέα κλιμάκωση μπορεί να αυξήσει το κόστος μεταφοράς, τα καύσιμα και τις τιμές των πρώτων υλών.
Η αγορά τροφίμων βρίσκεται, επομένως, αντιμέτωπη με δύο ταυτόχρονες γεωπολιτικές εστίες: τη Μαύρη Θάλασσα και τη Μέση Ανατολή.
Οι καύσωνες «καίνε» την ευρωπαϊκή παραγωγή
Σαν να μην έφτανε ο πόλεμος, οι ακραίες θερμοκρασίες προκαλούν σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες.
Οι παρατεταμένοι καύσωνες έχουν επιβαρύνει την παραγωγή σε μεγάλες αγροτικές χώρες, όπως η Γαλλία και η Γερμανία. Η συνολική παραγωγή σιτηρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται ότι θα μειωθεί φέτος κατά περισσότερο από 9%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ετήσια πτώση των τελευταίων δύο και πλέον δεκαετιών.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στο καλαμπόκι. Η ευρωπαϊκή παραγωγή αναμένεται να υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν 20 ετών, ενώ οι τιμές στο χρηματιστήριο του Παρισιού ενισχύθηκαν έως και 2,9% μέσα σε μία ημέρα.
Προβλήματα εμφανίζονται και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στη Βόρεια Ντακότα, μία από τις σημαντικότερες περιοχές παραγωγής σιταριού, οι υψηλές θερμοκρασίες απειλούν τις αποδόσεις των ανοιξιάτικων καλλιεργειών.
Ο λογαριασμός κινδυνεύει να φτάσει ξανά στον καταναλωτή
Ο διεθνής δείκτης τιμών βασικών αγροτικών εμπορευμάτων έχει ήδη ανέλθει στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2023. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χρηματιστηριακή άνοδος θα περάσει αυτομάτως και άμεσα στα ράφια. Δείχνει, όμως, ότι οι πιέσεις συσσωρεύονται σε μια αγορά που παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη.
Εάν οι διαταραχές στις εξαγωγές συνεχιστούν και οι εκτιμήσεις για μικρότερη παραγωγή επιβεβαιωθούν, το κόστος μπορεί να περάσει διαδοχικά στους μύλους, στις βιομηχανίες τροφίμων, στους κτηνοτρόφους και τελικά στους καταναλωτές.
Και τότε το σιτάρι δεν θα αποτελεί απλώς ένα συμβόλαιο στα χρηματιστήρια του Σικάγο και του Παρισιού. Θα γίνει ακριβότερο ψωμί στο τραπέζι, ακριβότερη ζωοτροφή στον παραγωγό και ένας ακόμη βαρύτερος λογαριασμός για το ήδη πιεσμένο νοικοκυριό.