Το νέο όριο κάλυψης 1,5% ήρθε αφού είχαν ήδη αδειοδοτηθεί τα μεγάλα έργα — Στο επίκεντρο γεωργική γη, δίκτυο και τοπικό όφελος.
Σε έναν από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς κόμβους της χώρας μετατρέπεται ο Δομοκός, όπου τα φωτοβολταϊκά έργα εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν συνολικά τα 2 GW έως το 2027. Η κλίμακα είναι τεράστια για μια περιοχή χωρίς αντίστοιχη βιομηχανική κατανάλωση και επαναφέρει το ερώτημα που συστηματικά έμενε πίσω από τις άδειες: πόση γη μπορεί να καλυφθεί χωρίς να υπονομευθούν η γεωργία, το τοπίο και η ισορροπία του τόπου;
Πρόσφατα εγκρίθηκε άδεια εγκατάστασης φωτοβολταϊκού σταθμού ισχύος 251,9 MW στη θέση «Λόγγος». Το έργο αποτελεί μέρος του σχεδίου «Φαέθων», συνολικού προϋπολογισμού 490,5 εκατ. ευρώ, που έχει ενταχθεί στις Στρατηγικές Επενδύσεις. Προβλέπονται 475.272 φωτοβολταϊκά πλαίσια και σύστημα θερμικής αποθήκευσης με τηγμένο άλας.
Το κρίσιμο πρόβλημα είναι ότι, όταν αδειοδοτήθηκαν τα μεγάλα έργα, δεν υπήρχε θεσμοθετημένο ανώτατο ποσοστό κάλυψης γης από φωτοβολταϊκά ανά περιοχή. Το χωροταξικό πλαίσιο του 2008 δεν προέβλεπε τέτοιο όριο. Επομένως, η μεγάλη συγκέντρωση έργων στον Δομοκό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αυτομάτως παράνομη μόνο λόγω της συνολικής της έκτασης.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, που τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2026, θεσπίζει ανώτατο όριο 1,5% της έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας για νέα φωτοβολταϊκά. Όμως ο περιορισμός δεν καταλαμβάνει έργα που λειτουργούν ή είχαν ήδη εξασφαλίσει περιβαλλοντική αδειοδότηση ή έγκριση τυπικής πληρότητας πριν από τη δημοσίευσή του.
Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας είχε ζητήσει να αναγνωριστεί η περιοχή ως υπερκορεσμένη και να συνυπολογιστούν στο 1,5% και οι ήδη εγκατεστημένες ή αδειοδοτημένες μονάδες. Το αίτημα δεν πέρασε στην τελική ρύθμιση. Έτσι, ο κανόνας ήρθε, αλλά δεν αλλάζει την ήδη διαμορφωμένη πραγματικότητα του Δομοκού.
Η ενεργειακή μετάβαση δεν αρκεί να είναι νόμιμη στα χαρτιά. Πρέπει να αποδεικνύει ότι προστατεύει την παραγωγική γη, ότι το δίκτυο μπορεί να δεχτεί την ισχύ και ότι η τοπική κοινωνία αποκτά μετρήσιμο όφελος. Διαφορετικά, η Στερεά θα παράγει «πράσινο» ρεύμα για άλλους, πληρώνοντας η ίδια το χωροταξικό και παραγωγικό κόστος.