Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαμήνυσε ότι η σταθερότητα δεν συνεπάγεται υποχωρήσεις. Στο επίκεντρο το GREGY, η αξιοποίηση του κυπριακού φυσικού αερίου και οι ανοιχτές εστίες έντασης στην περιοχή.
Μήνυμα υπεράσπισης των ελληνικών θέσεων, με παράλληλη διατήρηση του διαλόγου, έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το Ελ Αλαμέιν, μετά την άτυπη Τριμερή Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου. Στη συνάντηση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο συνδέθηκε με την ενεργειακή συνεργασία και την ανάγκη αντιμετώπισης των περιφερειακών κρίσεων.
Η παρέμβαση του πρωθυπουργού είχε σαφή αποδέκτη και την Άγκυρα, χωρίς να την κατονομάζει στο συγκεκριμένο απόσπασμα. «Σταθερότητα, ωστόσο, δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα, ούτε ανοχή σε τετελεσμένα», ανέφερε, παρουσιάζοντας τον διάλογο και την υπεράσπιση των ελληνικών θέσεων ως συμπληρωματικές επιλογές εξωτερικής πολιτικής.
Η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ ως παράδειγμα συνεννόησης
Ο κ. Μητσοτάκης επικαλέστηκε τη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020 για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ, ως παράδειγμα επίλυσης διαφορών με πολιτική βούληση και σεβασμό στο διεθνές δίκαιο.
Η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συζήτηση γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες. Η συμφωνία αφορά μερική οριοθέτηση και δεν παρουσιάστηκε ως συνολική διευθέτηση όλων των εκκρεμοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά την προβάλλει ως απόδειξη ότι μπορούν να επιτευχθούν αμοιβαία αποδεκτές συμφωνίες.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η συνεργασία των τριών χωρών δεν στρέφεται εναντίον άλλου κράτους. Το πολιτικό ζητούμενο παραμένει πώς αυτή η συνεννόηση θα μεταφραστεί σε σταθερή προστασία κυριαρχικών δικαιωμάτων και σε πρακτικά αποτελέσματα.
GREGY και φυσικό αέριο: Η ενέργεια στο κέντρο της συνεργασίας
Ξεχωριστή θέση στις συνομιλίες είχε η σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου GREGY. Ο Έλληνας πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Αθήνας στο έργο, περιγράφοντας ως στόχο τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές της Αιγύπτου προς την Ευρώπη.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος απέδωσε επίσης στρατηγική σημασία στη διασύνδεση, εντάσσοντάς την στην προσπάθεια ενίσχυσης των ενεργειακών δεσμών της περιοχής.
Η πολιτική στήριξη είναι σαφής. Στις δηλώσεις που παρατίθενται, ωστόσο, δεν ανακοινώνεται συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης ούτε τεκμηριώνεται το τελικό κόστος της ενέργειας για τον καταναλωτή. Η προσδοκία φθηνότερου ρεύματος παραμένει στόχος του σχεδιασμού.
Αντίστοιχα, συζητήθηκε η προοπτική μεταφοράς κυπριακού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο για υγροποίηση και στη συνέχεια διάθεσής του στην ευρωπαϊκή αγορά. Ο κ. Μητσοτάκης περιέγραψε ως πιθανή διαδρομή την αξιοποίηση των εγκαταστάσεων στη Ρεβυθούσα και στην Αλεξανδρούπολη και τη διοχέτευση αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Πρόκειται για περιγραφή μιας προοπτικής συνεργασίας, χωρίς οι συγκεκριμένες δηλώσεις να επιβεβαιώνουν ότι ολόκληρη αυτή η εμπορική αλυσίδα λειτουργεί ήδη.
Γάζα, Λιβύη και θαλάσσια ασφάλεια
Η περιφερειακή ατζέντα περιλάμβανε τη Γάζα, τον Λίβανο, τη Λιβύη και την ασφάλεια κρίσιμων θαλάσσιων διαδρομών.
Για το Παλαιστινιακό, ο Έλληνας πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη στη λύση δύο κρατών. Έθεσε ως προτεραιότητες την εφαρμογή της δεύτερης φάσης του σχεδίου κατάπαυσης του πυρός, τον αφοπλισμό της Χαμάς, την ανοικοδόμηση και την ανεμπόδιστη πρόσβαση ανθρωπιστικής βοήθειας στους αμάχους.
Ο Αλ Σίσι απέρριψε κάθε προσπάθεια εκτοπισμού των Παλαιστινίων και τάχθηκε υπέρ ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
Για τη Λιβύη, η ελληνική πλευρά υποστήριξε πολιτική διαδικασία υπό τον ΟΗΕ, χωρίς ξένες παρεμβάσεις, και έθεσε το ζήτημα περιορισμού των παράτυπων μεταναστευτικών ροών από την ανατολική πλευρά της χώρας προς την Ελλάδα. Στον Λίβανο, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε τη στήριξη στους κρατικούς θεσμούς και στις ένοπλες δυνάμεις του.
Στο πεδίο της ναυσιπλοΐας, προανήγγειλε πρωτοβουλίες κατά την ελληνική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας τον Οκτώβριο, με επίκεντρο την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση από κρίσιμες θαλάσσιες οδούς.
Κυπριακό και το επόμενο βήμα
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έδωσε έμφαση στη στρατηγική ουσία της συνάντησης, στην αποκλιμάκωση και στον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών. Η ελληνική πλευρά επανέλαβε τη στήριξη σε δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και στις προσπάθειες επανέναρξης των συνομιλιών.
Οι τρεις ηγέτες συζήτησαν επίσης επενδυτικές δυνατότητες, ενώ Αθήνα και Λευκωσία υπογράμμισαν τη σημασία της ενίσχυσης των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης–Αιγύπτου.
Η επόμενη τακτική Τριμερής προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στην Κύπρο. Μέχρι τότε, το ουσιαστικό μέτρο της συνεργασίας θα είναι η πρόοδος των έργων και η αποτελεσματικότητα του συντονισμού: εκεί θα κριθεί το περιεχόμενο των δεσμεύσεων για ασφάλεια, ενέργεια και σταθερότητα.