Παρέμβαση μέσα από την ομάδα «Ευβοϊκή Άγρια Φύση» ζητά φυσική αποκατάσταση των ποταμών και απαντήσεις για τις παρεμβάσεις στον Κηρέα και στον Νηλέα.
Με το ηχηρό μήνυμα «Φτάνει πια! Τα ποτάμια μας δεν είναι αγωγοί ομβρίων υδάτων», παρέμβαση μέσα από την ομάδα «Ευβοϊκή Άγρια Φύση» επαναφέρει τη συζήτηση για τον τρόπο διαχείρισης των ποταμών και των ρεμάτων της Εύβοιας. Στο επίκεντρο βρίσκονται η απώλεια των πλατανοδασών, οι πρακτικές εκτέλεσης εργασιών στις κοίτες και η ανάγκη να αποκτήσει ουσιαστική θέση η φυσική αποκατάσταση στον αντιπλημμυρικό σχεδιασμό.
Η παρέμβαση ασκεί κριτική σε μια αντίληψη που, όπως υποστηρίζει, αντιμετωπίζει τα ποτάμια κυρίως ως διαδρόμους απομάκρυνσης του νερού, με διαδοχικές εκσκαφές, αποψιλώσεις και τεχνικές διευθετήσεις. Παράλληλα, θέτει ένα συγκεκριμένο ερώτημα προς τις αρμόδιες αρχές: Όταν γίνεται επίκληση της απουσίας των πλατάνων που συγκρατούσαν τις όχθες, εξετάζεται και ο τρόπος με τον οποίο χάθηκαν αυτά τα δέντρα;
Η επιστημονική τεκμηρίωση για τη διάδοση του μεταχρωματικού έλκους είναι σαφής. Το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων περιγράφει πώς μολυσμένο χώμα και πριονίδια μπορούν να μεταφερθούν με εργαλεία και μηχανήματα, ενώ οι πληγώσεις κατά τις χωματουργικές εργασίες διευκολύνουν την είσοδο του παθογόνου στα δέντρα. Γι’ αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη καθαρισμού και απολύμανσης του εξοπλισμού πριν και μετά τις εργασίες κοντά σε πλατάνια. Καταγράφει, επίσης, φυσικούς τρόπους εξάπλωσης, μέσω συνδεδεμένων ριζών και μεταφοράς μολυσμένου υλικού με το νερό.
Αυτή η γνώση καθιστά απολύτως εύλογο το αίτημα ελέγχου των συγκεκριμένων παρεμβάσεων. Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, από μόνη της ποιος ευθύνεται για την εξάπλωση της ασθένειας σε κάθε περιοχή.
Στην ανάρτηση ζητούνται απαντήσεις για το εάν τηρήθηκαν τα προβλεπόμενα μέτρα προστασίας στις εργασίες στον Κηρέα, στον Νηλέα και στα υπόλοιπα ποτάμια της Εύβοιας. Ποιοι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν; Πώς τεκμηριώθηκε η απολύμανση των μηχανημάτων; Ποιες οδηγίες δόθηκαν και πώς ελέγχθηκε η εφαρμογή τους;
Ο συντάκτης της παρέμβασης αναφέρει ακόμη ότι σχετικό υλικό έχει κατατεθεί στην Εισαγγελία Χαλκίδας εδώ και περίπου έναν χρόνο. Πρόκειται για αναφορά του ίδιου, χωρίς από τα διαθέσιμα στοιχεία να προκύπτει η πορεία ή το αποτέλεσμα τυχόν εισαγγελικής διερεύνησης.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος και λόγω του ύψους των έργων. Στον επίσημο απολογισμό του 2025 για την Περιφερειακή Ενότητα Εύβοιας καταγράφονται δέκα αντιπλημμυρικά έργα, ολοκληρωμένα ή σε εξέλιξη, συνολικού προϋπολογισμού 55.091.345,21 ευρώ. Η Περιφέρεια υποστηρίζει ότι οι παρεμβάσεις ενισχύουν την προστασία οικισμών και υποδομών και βελτιώνουν την απορροή των υδάτων. Το ποσό αφορά τον συνολικό προϋπολογισμό των έργων και δεν ταυτίζεται με δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά μέσα στο 2025.
Το αίτημα που προβάλλεται είναι να εξεταστεί πόση θέση έχουν σε αυτόν τον σχεδιασμό η προστασία της παρόχθιας βλάστησης, η αποκατάσταση των φυσικών λειτουργιών των ποταμών και η αξιοποίηση της γνώσης ερευνητικών φορέων, όπως το ΕΛΚΕΘΕ και τα πανεπιστήμια.
Η προσέγγιση αυτή διαθέτει επιστημονικό υπόβαθρο. Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα Climate-ADAPT περιγράφει την αποκατάσταση ποταμών, παρόχθιων δασών και πλημμυρικών πεδίων ως παρεμβάσεις που μπορούν να ενισχύσουν τη συγκράτηση του νερού και να μειώσουν τον πλημμυρικό κίνδυνο. Η εφαρμογή τους απαιτεί σχεδιασμό προσαρμοσμένο στις συνθήκες κάθε περιοχής.
Η ίδια η παρέμβαση αναγνωρίζει ότι τεχνικά έργα απαιτούνται όπου είναι αναγκαία. Ζητά όμως να σταματήσει η αντιμετώπιση της εκσκαφής και της αποψίλωσης ως αυτονόητης απάντησης σε κάθε πρόβλημα.
Οι κάτοικοι δικαιούνται να γνωρίζουν τι προστατεύει κάθε έργο, ποια επιστημονική μελέτη το στηρίζει και πώς ελέγχονται οι επιπτώσεις του. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής και η αποκατάσταση των ποταμών πρέπει να υπηρετούν έναν κοινό, μετρήσιμο στόχο: μια ασφαλέστερη Εύβοια.