Ο εργαζόμενος μετράει τις ημέρες μέχρι τον επόμενο μισθό. Ο συνταξιούχος μετράει τι μπορεί να αφαιρέσει από το καλάθι του. Και η κυβέρνηση Μητσοτάκη ζητά να μετρήσουμε όλοι μαζί τις οικονομικές της επιτυχίες.
Μόνο που η ευημερία του κρατικού ταμείου δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ευημερίας της κοινωνίας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος πληρώνει για να εμφανιστεί το πλεόνασμα και τι του απομένει αφού πληρώσει.
Οι μειώσεις άμεσων φόρων μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση. Η πραγματική τους αξία, όμως, κρίνεται στο σύνολο του οικογενειακού προϋπολογισμού. Εάν το όφελος εξανεμίζεται στις αναγκαίες αγορές, στους λογαριασμούς και στις μετακινήσεις, ο πολίτης δικαιούται να ζητά κάτι περισσότερο από πανηγυρικές παρουσιάσεις.
Ο ΦΠΑ δεν ρωτάει πόσος μισθός απέμεινε. Στην ίδια αγορά, ο ίδιος φόρος επιβαρύνει τον χαμηλόμισθο και τον εύπορο, αλλά καταλαμβάνει διαφορετικό μερίδιο του εισοδήματός τους. Για εκείνον που ξοδεύει σχεδόν όσα κερδίζει για να καλύψει βασικές ανάγκες, η έμμεση φορολογία γίνεται καθημερινή αφαίμαξη.
Υπάρχει και μια απλή αριθμητική που δεν χωράει εύκολα στους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς: όταν αυξάνεται η φορολογητέα τιμή ενός προϊόντος, με αμετάβλητο συντελεστή, αυξάνεται και ο ΦΠΑ που αντιστοιχεί στην αγορά του. Ο καταναλωτής πληρώνει ακριβότερα και το Δημόσιο εισπράττει περισσότερο φόρο από τη συγκεκριμένη συναλλαγή. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως μεγαλύτερη παραγωγή ή καλύτερη ζωή.
Ας απαντήσουν, λοιπόν, όσοι παρουσιάζουν τους δημοσιονομικούς δείκτες σαν πιστοποιητικό κοινωνικής προόδου: πόση αγοραστική δύναμη απομένει μετά τις υποχρεώσεις; Πόση ασφάλεια αισθάνεται μια οικογένεια απέναντι σε ένα έκτακτο έξοδο; Πόσο αξιοπρεπώς ζει ένας άνθρωπος από την εργασία ή τη σύνταξή του;
Δεν χρειάζεται μεταπτυχιακό στα οικονομικά για να καταλάβεις ότι ο μισθός τελείωσε πριν τελειώσει ο μήνας. Χρειάζεται, όμως, μεγάλη πολιτική απόσταση από την καθημερινότητα για να ζητάς από αυτόν τον άνθρωπο να χειροκροτήσει.
Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει πώς κατανέμονται τα βάρη και τα οφέλη της πολιτικής της. Ποιοι ωφελούνται περισσότερο από τις ελαφρύνσεις; Πώς προστατεύεται το χαμηλό εισόδημα; Πόσο αποτελεσματικά αντιμετωπίζονται η αισχροκέρδεια και οι πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό;
Και οι πολίτες έχουν λόγο να κρίνουν αυστηρότερα εκείνους που στηρίζουν. Η ψήφος δεν είναι παραίτηση από το δικαίωμα στην απαίτηση και στον έλεγχο. Όποιος εμπιστεύτηκε μια κυβέρνηση δικαιούται να της ζητά λογαριασμό για κάθε υπόσχεση που δεν έφτασε ποτέ στο πορτοφόλι του.
«Ματωμένα πλεονάσματα» είναι η πολιτική περιγραφή μιας επιτυχίας που απαιτεί στερήσεις από ανθρώπους χωρίς περιθώριο για άλλες στερήσεις.
Κι όταν ο πολίτης αναγκάζεται να κόβει από τα αναγκαία, η εξουσία οφείλει τουλάχιστον να κόψει τους πανηγυρισμούς.