Οι πιέσεις σε καύσιμα, φυσικό αέριο και ρεύμα προμηνύουν νέες επιβαρύνσεις. Στην Ελλάδα, το κρίσιμο στοίχημα είναι πόσο θα κοστίσει το γέμισμα της δεξαμενής και πόση από την αύξηση θα καλύψει η κρατική στήριξη.
Πριν ακόμη ανάψουν τα καλοριφέρ, τα νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με το ενδεχόμενο ενός ακόμη χειμώνα οικονομικής πίεσης. Το ενεργειακό κόστος απειλεί να απορροφήσει μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, περιορίζοντας τα χρήματα για τρόφιμα, μετακινήσεις και άλλες βασικές ανάγκες.
Η εικόνα που περιγράφεται στο δημοσίευμα της «Καθημερινής» της 20ής Σεπτεμβρίου είναι ανησυχητική: οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν ταυτόχρονα διαφορετικές αγορές ενέργειας, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν παρεμβάσεις με στενότερα δημοσιονομικά περιθώρια. Το ζητούμενο για τους πολίτες είναι συγκεκριμένο: ποιο ποσό θα χρειαστεί τελικά να βγει από την τσέπη τους.
**Το παράδειγμα των 1.000 λίτρων αποκαλύπτει το μέγεθος της πίε
Χειμώνας ακρίβειας στην Ευρώπη: Η θέρμανση απειλεί να τινάξει στον αέρα τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς
Οι πιέσεις σε καύσιμα, φυσικό αέριο και ρεύμα προμηνύουν νέες επιβαρύνσεις. Στην Ελλάδα, το κρίσιμο στοίχημα είναι πόσο θα κοστίσει το γέμισμα της δεξαμενής και πόση από την αύξηση θα καλύψει η κρατική στήριξη.
Πριν ακόμη ανάψουν τα καλοριφέρ, τα νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με το ενδεχόμενο ενός ακόμη χειμώνα οικονομικής πίεσης. Το ενεργειακό κόστος απειλεί να απορροφήσει μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, περιορίζοντας τα χρήματα για τρόφιμα, μετακινήσεις και άλλες βασικές ανάγκες.
Η εικόνα που περιγράφεται στο δημοσίευμα της «Καθημερινής» της 20ής Σεπτεμβρίου είναι ανησυχητική: οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν ταυτόχρονα διαφορετικές αγορές ενέργειας, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν παρεμβάσεις με στενότερα δημοσιονομικά περιθώρια. Το ζητούμενο για τους πολίτες είναι συγκεκριμένο: ποιο ποσό θα χρειαστεί τελικά να βγει από την τσέπη τους.
Το παράδειγμα των 1.000 λίτρων αποκαλύπτει το μέγεθος της πίεσης. Το δημοσίευμα αναφέρει στόχο συγκράτησης της τιμής εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, έναντι περυσινής αρχικής τιμής 1,13 ευρώ. Στα ακριβώς 1,75 ευρώ, μια παραγγελία 1.000 λίτρων θα κόστιζε 1.750 ευρώ, αντί για 1.130 ευρώ: διαφορά 620 ευρώ, δηλαδή αύξηση σχεδόν 55%.
Πρόκειται για ενδεικτικό υπολογισμό με βάση το συγκεκριμένο σενάριο, όχι για οριστικοποιημένη τιμή διάθεσης. Δείχνει, όμως, γιατί ακόμη και η επίτευξη ενός κυβερνητικού στόχου συγκράτησης δεν συνεπάγεται αυτομάτως προσιτή θέρμανση.
Το ίδιο ρεπορτάζ τοποθετεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο το ενδεχόμενο εκκίνησης χωρίς παρέμβαση, εφόσον διατηρηθούν οι συνθήκες που περιγράφει. Σε αυτή την περίπτωση, τα ίδια 1.000 λίτρα θα απαιτούσαν περίπου 2.000 ευρώ. Η τελική τιμή παραμένει ανοιχτή και θα εξαρτηθεί από την αγορά και τα μέτρα που πράγματι θα εφαρμοστούν.
Η πίεση δεν περιορίζεται στις δεξαμενές των πολυκατοικιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, οι τιμές των συμβολαίων φυσικού αερίου παραμένουν υψηλές για τους χειμερινούς μήνες, ενώ αντίστοιχες ενδείξεις καταγράφονται στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Για την Ελλάδα αναφέρονται προθεσμιακές τιμές 173 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τον Οκτώβριο, 193 ευρώ για τον Νοέμβριο και 175 ευρώ για τον Δεκέμβριο.
Οι τιμές αυτές δεν είναι οι τελικές χρεώσεις στους λογαριασμούς. Τα προθεσμιακά συμβόλαια αποτυπώνουν την τιμολόγηση της αγοράς τη συγκεκριμένη στιγμή και μπορούν να μεταβληθούν. Η επιβάρυνση κάθε καταναλωτή εξαρτάται επίσης από τη σύμβαση προμήθειας, το τιμολόγιο και τυχόν ενισχύσεις.
Ωστόσο, η ταυτόχρονη πίεση σε πετρέλαιο, αέριο και ηλεκτρισμό περιορίζει τις εύκολες διεξόδους. Μια οικογένεια που σκέφτεται να περιορίσει τη χρήση του καυστήρα και να στραφεί στην ηλεκτρική θέρμανση χρειάζεται να συνυπολογίσει και το κόστος του ρεύματος. Αντίστοιχα, μια μικρή επιχείρηση αντιμετωπίζει ενδεχόμενη επιβάρυνση τόσο στη λειτουργία της όσο και στη μεταφορά προϊόντων.
Για την Εύβοια και τη Στερεά Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία στις ορεινές περιοχές και στους οικισμούς όπου οι ανάγκες θέρμανσης είναι αυξημένες. Η ίδια τιμή ανά λίτρο επιβαρύνει διαφορετικά ένα μικρό διαμέρισμα και μια κατοικία που απαιτεί πολύωρη λειτουργία της θέρμανσης. Αντίστοιχα, το κόστος καυσίμων πιέζει περισσότερο όσους χρειάζονται καθημερινά αυτοκίνητο για εργασία και βασικές μετακινήσεις.
Ως προς τις παρεμβάσεις, το δημοσίευμα αναφέρει αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, σχεδιασμό στήριξης στην τιμή του πετρελαίου, επαναφορά περιορισμού στο περιθώριο κέρδους των καυσίμων και παράταση της επιδότησης του ντίζελ κίνησης. Η ενδεχόμενη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης παρουσιάζεται ως επιλογή υπό προϋποθέσεις. Οι τελικοί όροι, οι δικαιούχοι και ο χρόνος εφαρμογής είναι εκείνα που θα καθορίσουν το πραγματικό όφελος.
Εκεί θα κριθεί και η επάρκεια της κυβερνητικής πολιτικής. Ένα αυξημένο επίδομα μπορεί να καλύπτει μικρότερο μέρος της δαπάνης, εάν η τιμή του καυσίμου ανεβαίνει ταχύτερα. Μια ενίσχυση που καταβάλλεται αργά μπορεί επίσης να αφήνει το νοικοκυριό χωρίς τα χρήματα που χρειάζεται για την πρώτη παραγγελία.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση για τα δημοσιονομικά όρια έχει πραγματικό βάρος. Εξίσου πραγματικά είναι όμως και τα όρια των οικογενειακών προϋπολογισμών. Η ουσιαστική απάντηση θα μετρηθεί στην τελική απόδειξη αγοράς, στον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος και στη δυνατότητα των πολιτών να κρατήσουν ζεστό το σπίτι τους χωρίς να στερηθούν άλλες βασικές ανάγκες.