Η Εκκλησία τιμά τη μητέρα και τις τρεις κόρες της, που συνδέθηκαν με ένα από τα πιο συγκινητικά μαρτύρια της χριστιανικής παράδοσης.
Σήμερα, Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026, τιμάται η μνήμη της Αγίας Σοφίας και των τριών θυγατέρων της, Πίστης, Ελπίδας και Αγάπης. Η ημέρα είναι αφιερωμένη σε τέσσερις μορφές που, μέσα από τη συναξαριακή διήγηση, συμβολίζουν την προσήλωση στην πίστη και τη δύναμη απέναντι στη δοκιμασία. Ορθόδοξος Συναξαριστής
Την ονομαστική τους εορτή έχουν οι:
- Σοφία, Σοφιανός
- Πίστη
- Ελπίδα
- Αγάπη
- Αγαθοκλής
- Ολιβία
- Παντολέων
Στα ονόματα της ημέρας περιλαμβάνεται επίσης η Αγαθόκλεια, καθώς τιμάται η ομώνυμη μάρτυρας.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η Σοφία καταγόταν από την Ιταλία, είχε μείνει χήρα και ανέθρεφε τις κόρες της με χριστιανικές αρχές. Τα ονόματά τους παρέπεμπαν στις τρεις μεγάλες χριστιανικές αρετές: την πίστη, την ελπίδα και την αγάπη.
Ο βίος τους τοποθετείται στα χρόνια του αυτοκράτορα Αδριανού, τον 2ο αιώνα. Η Πίστη ήταν δώδεκα ετών, η Ελπίδα δέκα και η Αγάπη μόλις εννέα. Όταν κλήθηκαν να αρνηθούν τον Χριστό και να θυσιάσουν στη θεά Άρτεμη, παρέμειναν σταθερές στην πίστη τους.
Η συναξαριακή αφήγηση περιγράφει ότι οι τρεις αδελφές βασανίστηκαν και τελικά αποκεφαλίστηκαν. Η μητέρα τους υποχρεώθηκε να παρακολουθήσει το μαρτύριό τους, χωρίς να πάψει να τις ενθαρρύνει.
Μετά τον θάνατό τους, η Σοφία παρέλαβε τα σώματα των παιδιών της και τα ενταφίασε έξω από την πόλη. Παρέμεινε κοντά στους τάφους τους για τρεις ημέρες, ώσπου πέθανε και η ίδια. Η Εκκλησία την τιμά ως μάρτυρα για την οδύνη που υπέμεινε, παρότι δεν θανατώθηκε όπως οι θυγατέρες της.
Στις 17 Σεπτεμβρίου εορτάζεται επίσης ο Άγιος Λαμβέρτος, επίσκοπος Μάαστριχτ, με ιδιαίτερη τιμή στη δυτική χριστιανική παράδοση. Έδρασε στην περιοχή των σημερινών Κάτω Χωρών και του Βελγίου, αντιμετώπισε εξορία και επέστρεψε στην επισκοπική του έδρα, συνεχίζοντας το ποιμαντικό και ιεραποστολικό του έργο.
Η παράδοση συνδέει τη δολοφονία του στη Λιέγη με την αντίδρασή του στη σχέση του Πιπίνου του Χέρσταλ με την Αλπάιντα. Ωστόσο, η ακριβής χρονολογία και οι συνθήκες του θανάτου του παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις στις ιστορικές αφηγήσεις. Ο διάδοχός του, Άγιος Ουβέρτος, μετέφερε αργότερα τα λείψανά του στη Λιέγη, ενισχύοντας τον δεσμό της πόλης με τη μνήμη του.
Με το όνομα του Λαμβέρτου συνδέεται και το Lambertusfest στην περιοχή του Μύνστερ της Γερμανίας. Στο παραδοσιακό αυτό έθιμο, παιδιά και μεγάλοι συγκεντρώνονται γύρω από κατασκευές σε σχήμα πυραμίδας, στολισμένες με κλαδιά και φαναράκια, τραγουδώντας και χορεύοντας κυκλικά.
Στο σημερινό συναξάρι περιλαμβάνονται ακόμη, μεταξύ άλλων, η Λουκία και ο Γεμινιανός, η Θεοδότη της Νίκαιας, οι ιερομάρτυρες Πηλέας και Νείλος, οι Ηλίας και Πατερμούθιος, οι εκατό μάρτυρες από την Αίγυπτο και οι πενήντα από την Παλαιστίνη. Τιμώνται επίσης οι επίσκοποι Ταμασσού Ηρακλείδης και Μύρων, ο Όσιος Αναστάσιος της Κύπρου και ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Ιωακείμ ο Πάνυ.
Χρόνια πολλά σε όλες και όλους όσοι γιορτάζουν!