Ο νόμος για τις συντάξεις των επόμενων γενεών, οι καταγγελίες για θεσμική αδράνεια και ο απολογισμός που οφείλει να παρουσιάσει η κυβέρνηση.
Η συζήτηση για τον ενεργειακό πλούτο της Ελλάδας πρέπει κάποτε να φτάσει και στο ταμείο. Πόσα εισπράχθηκαν, από ποιον, σε ποιον λογαριασμό καταχωρίστηκαν και τι αποταμιεύτηκε για εκείνους που θα ζήσουν στη χώρα μετά από εμάς;
Αυτό είναι το ουσιαστικό ζήτημα πίσω από τον Εθνικό Λογαριασμό Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενεών, τον ΕΛΚΑΓ. Δεκατρία χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή του, οι παρεμβάσεις του ΠΑΣΟΚ για τη μη ενεργοποίησή του επαναφέρουν ένα αίτημα που ξεπερνά την κομματική αντιπαράθεση: να παρουσιαστεί δημόσια η διαδρομή των σχετικών εσόδων, με στοιχεία που να επιτρέπουν έλεγχο.
Τι προέβλεπε ο νόμος του 2013
Ο Ν. 4162/2013, που δημοσιεύθηκε στις 21 Ιουνίου 2013, ίδρυσε τον ΕΛΚΑΓ ως ειδικό λογαριασμό μέσα στο Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών, με τήρηση στην Τράπεζα της Ελλάδος. Σκοπός του ήταν η συγκρότηση αποθεματικού για τους κλάδους σύνταξης και ιδιαίτερα για τις νέες γενιές.
Το άρθρο 2 προβλέπει ετήσιο καθορισμό του ποσοστού χρηματοδότησης με κοινή υπουργική απόφαση, με κατώτατο όριο το 70% των εσόδων από τις προβλεπόμενες πηγές. Περιλαμβάνει έσοδα του Δημοσίου από εταιρείες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων και από άδειες ερευνών, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις: τον περιφερειακό φόρο 5% και το προβλεπόμενο 20% των μισθωμάτων ή μεριδίων παραγωγής υπέρ του Πράσινου Ταμείου.
Το συχνά αναφερόμενο 75% δεν αποτελεί το κατώτατο ποσοστό του συγκεκριμένου άρθρου. Η διάκριση έχει σημασία όταν ζητείται ακριβής οικονομικός απολογισμός.
Ο νόμος προέβλεπε επίσης εξαμηνιαίες οικονομικές εκθέσεις προς τη Βουλή και ανεξάρτητο έλεγχο με δημοσίευση έκθεσης. Το ζητούμενο, επομένως, περιλαμβάνει τόσο τη χρηματοδότηση όσο και τη λογοδοσία.
Η λεπτομέρεια του 2019 που δεν επιτρέπεται να χαθεί
Το ΠΑΣΟΚ συνδέει τη δημιουργία του θεσμού με τη δική του νομοθετική πρωτοβουλία. Στις 21 Οκτωβρίου 2019, το Κίνημα Αλλαγής κατέθεσε πρόταση συμπλήρωσης του νόμου, με παρεμβάσεις για την ενεργειακή έρευνα, το περιβάλλον και τη δίκαιη μετάβαση.
Στην αιτιολογική έκθεση εκείνης της πρότασης αναφερόταν ότι υπήρχαν ήδη πρώτα, μικρά έσοδα στον συγκεκριμένο λογαριασμό.
Αυτή η αναφορά απαιτεί διευκρίνιση. Δεν πιστοποιεί από μόνη της κάποιο σημερινό υπόλοιπο, αλλά δεν επιτρέπει ούτε την εύκολη διατύπωση ότι «δεν μπήκε ποτέ ούτε ευρώ». Χρειάζεται να εξηγηθεί σε ποια ακριβώς ποσά αναφερόταν, πού τηρούνταν και πώς εξελίχθηκαν μέχρι σήμερα.
Ένας πραγματικός έλεγχος οφείλει να εξετάζει ολόκληρη τη διαδρομή, ακόμη και όταν τα στοιχεία περιπλέκουν ένα βολικό πολιτικό αφήγημα.
Η ερώτηση του 2026 και η καταγγελία του Ιουλίου
Στις 16 Ιουνίου 2026, ο βουλευτής Ηρακλείου του ΠΑΣΟΚ–Κινήματος Αλλαγής Φραγκίσκος Παρασύρης κατέθεσε την ερώτηση 6199 προς τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με αντικείμενο τη θεσμική αδράνεια του ΕΛΚΑΓ.
Η παρέμβαση έθεσε στο επίκεντρο το εφαρμοστικό πλαίσιο και την απόδοση των εσόδων υπέρ του ασφαλιστικού συστήματος.
Στις 14 Ιουλίου 2026, ο Τομέας Ενέργειας του ΠΑΣΟΚ και ο Παρασύρης επανήλθαν, υποστηρίζοντας ότι η απαιτούμενη ΚΥΑ δεν είχε εκδοθεί και επικρίνοντας την εικόνα καταγραφής των εισπράξεων. Έθεσαν επίσης θέμα για τα bonus υπογραφής, τις στρεμματικές καταβολές και έσοδα που εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις της ΕΔΕΥΕΠ.
Οι θέσεις αυτές αποτελούν καταγγελίες της αντιπολίτευσης. Χωρίς πλήρη αντιπαραβολή των υπουργικών απαντήσεων, των οικονομικών καταστάσεων και των μεταφορών προς τον ΕΛΚΑΓ, δεν προκύπτει ασφαλές συμπέρασμα για συγκεκριμένο ποσό που έπρεπε να βρίσκεται σήμερα στο αποθεματικό.
Η απάντηση χρειάζεται αριθμούς
Η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει έναν ενιαίο πίνακα ανά έτος: εισπράξεις ανά σύμβαση και κατηγορία, φορέα είσπραξης, λογιστική καταχώριση, εφαρμοζόμενες εξαιρέσεις, ποσά που αποδόθηκαν στον ΕΛΚΑΓ και σημερινό υπόλοιπο.
Παράλληλα, χρειάζονται οι αποφάσεις που έχουν εκδοθεί, οι εκθέσεις ελέγχου που υπάρχουν και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για όσες πράξεις εκκρεμούν.
Τα συνολικά έσοδα μιας δημόσιας εταιρείας δεν μπορούν να βαφτίζονται αυτομάτως ισόποσοι πόροι του ΕΛΚΑΓ. Αντίστοιχα, μια γενική αναφορά σε έσοδα του Δημοσίου δεν αρκεί για να αποδείξει ότι εκπληρώθηκε ο προορισμός τους. Η σύνδεση πρέπει να τεκμηριώνεται για κάθε κατηγορία.
Ακόμη και ο υπολογισμός του αποθεματικού που θα μπορούσε να έχει δημιουργηθεί απαιτεί σαφείς παραδοχές: επιλέξιμα έσοδα, χρόνο καταβολής και τυχόν αποδόσεις. Χωρίς αυτά, οποιοσδήποτε εντυπωσιακός αριθμός θα ήταν αυθαίρετος.
Η ευθύνη δεν τελειώνει στην ψήφιση
Η νομοθετική πρωτοβουλία του 2013 κρίνεται από τον σκοπό της. Οι κυβερνήσεις που ακολούθησαν κρίνονται από την εφαρμογή της. Η σημερινή κυβέρνηση έχει την ευθύνη να παρουσιάσει την πραγματική κατάσταση και να εξηγήσει τις εκκρεμότητες που καταγγέλλονται.
Η έλλειψη μεγάλων εσόδων δεν θα δικαιολογούσε έλλειψη οργανωμένου μηχανισμού. Η προετοιμασία ενός αποθεματικού πρέπει να προηγείται των προσδοκιών για μεγάλες εισπράξεις.
Ο φυσικός πλούτος της χώρας δεν είναι κομματική περιουσία. Η διαγενεακή αλληλεγγύη αποκτά περιεχόμενο όταν μπορεί να αποδειχθεί με καταθέσεις, κανόνες και ελέγχους.
Δεκατρία χρόνια μετά, το αίτημα είναι απλό: ανοίξτε τον απολογισμό του ΕΛΚΑΓ. Η επόμενη γενιά δικαιούται να γνωρίζει τι έχει πράγματι αποταμιευτεί στο όνομά της.
Πηγή : Παναγιώτης Σκιαδόπουλος