Η αιχμηρή κριτική του Νίκου Παπίγγη και η ουσιαστική διάκριση ανάμεσα σε εκείνον που γνωμοδοτεί και εκείνον που αποφασίζει.
Με ιδιαίτερα σκληρούς χαρακτηρισμούς σχολιάζει ο Νίκος Παπίγγης τη λειτουργία του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, συνδέοντας τον τρόπο συγκρότησής του με την εκάστοτε κυβερνητική εξουσία. Η παρέμβασή του θέτει ένα ουσιαστικό ζήτημα: ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τις τελικές επιλογές που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά;
Το ΚΑΣ είναι συλλογικό γνωμοδοτικό όργανο. Συγκροτείται με υπουργική απόφαση, αλλά η σύνθεσή του καθορίζεται από τη νομοθεσία, με συμμετοχή υπηρεσιακών στελεχών και επιστημόνων. Η υπουργική συγκρότηση δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι κάθε γνωμοδότηση υπαγορεύεται πολιτικά. Ν. 4858/2021, άρθρο 50
Η γνωμοδότησή του, κατά κανόνα, αποτελεί προπαρασκευαστικό στάδιο και δεν είναι αυτοτελώς εκτελεστή διοικητική πράξη. Η τελική απόφαση εκδίδεται από το αρμόδιο διοικητικό όργανο —στις υποθέσεις που ο νόμος αναθέτει στον υπουργό, από τον ίδιο. Η επίκληση του ΚΑΣ δεν εξαφανίζει την ευθύνη της υπουργικής υπογραφής.
Χρειάζεται, επίσης, ακρίβεια στη λέξη «δεσμεύεται». Όταν προβλέπεται απλή γνώμη, η απόκλιση από αυτήν απαιτεί ειδική αιτιολογία, σύμφωνα με το άρθρο 20 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Διαφορετικό καθεστώς ισχύει όταν απαιτείται σύμφωνη γνώμη.
Ο χαρακτηρισμός ότι το Συμβούλιο «δεν έχει αφήσει τίποτα όρθιο» εκφράζει την οξύτητα της κριτικής του Παπίγγη. Για να μετατραπεί, όμως, σε τεκμηριωμένη καταγγελία, χρειάζεται σύνδεση με συγκεκριμένες υποθέσεις, γνωμοδοτήσεις και συνέπειες.
Το πολιτικό αίτημα παραμένει σαφές: διαφάνεια στα πρακτικά, επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση και λογοδοσία για την τελική απόφαση. Όποιος υπογράφει οφείλει να εξηγεί τι εγκρίνει και πώς προστατεύεται η πολιτιστική κληρονομιά.