Ένα παιδί παίζει μπάλα στον ακάλυπτο της πολυκατοικίας με λίγα άλλα παιδάκια της πολυκατοικίας. Λίγα τετραγωνικά τσιμέντο, παρκαρισμένα αυτοκίνητα και η παρατήρηση από κάποιο μπαλκόνι να κάνουν ησυχία. Να μη γελάνε και να μη φωνάζουν. Το ίδιο παιδί θα μπορούσε να κάνει βόλτα με το mountain bike του στα μονοπάτια του δάσους με τους φίλους του και να γυρίζει σπίτι ιδρωμένο και λασπωμένο όταν πεινάσει. Οι γονείς του μπορεί να το ζυγίζουν και να σκέφτονται χρόνια αλλά η παιδική ηλικία δεν κρατάει για πάντα. Κάθε φορά όμως η κουβέντα φτάνει στο ίδιο σημείο: “Και με τι λεφτά θα ζούμε εκεί;”
Η Αθήνα έχει πείσει αρκετούς από εμάς ότι πρόοδος είναι να πληρώνουμε περισσότερο για λιγότερο χώρο και να περνάμε ώρες πηγαίνοντας από τη μία υποχρέωση στην άλλη με τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Συνηθίσαμε να μεγαλώνουν παιδιά σε διαμερίσματα όπου πρέπει διαρκώς να προσέχουν μήπως ενοχλήσουν. Το σπίτι με κήπο, το παιχνίδι έξω και η φύση έγιναν πράγματα που απολαμβάνουμε στις διακοπές και αν.
Άμα μετά το ενοίκιο και τα υπόλοιπα έξοδα μένουν περισσότερα χρήματα, ακόμη κι ένας λίγο χαμηλότερος μισθός μπορεί να προσφέρει πολύ καλύτερη ζωή. Οι γονείς γλιτώνουν μέρος της καθημερινής ταλαιπωρίας και τα παιδιά κερδίζουν χώρο και χρόνο μαζί τους.
Αρκεί να υπάρχει κοινότητα, με άλλα παιδιά για παιχνίδι, συνομηλίκους για τους εφήβους, παρέες για τους γονείς και σχολείο που να λειτουργεί. Ένας κήπος και μια ωραία θέα δύσκολα αρκούν από μόνα τους όταν το παιδί δεν έχει με ποιον να παίξει. Θα πάνε για να ζήσουν καλύτερα, όχι για να γίνουν ερημίτες.
Το πρόγραμμα μετεγκατάστασης που άνοιξε στις 14 Οκτωβρίου δίνει 10.000 ευρώ ανά νοικοκυριό, με δυνατότητα προκαταβολής των πρώτων 5.000 και τα υπόλοιπα μετά έναν χρόνο μόνιμης παραμονής. Από τους τρεις δήμους του βόρειου Έβρου επεκτείνεται σε δέκα ακόμη Περιφερειακές Ενότητες στη Μακεδονία και την Ήπειρο. Περιλαμβάνει και Έλληνες που επιστρέφουν από άλλες χώρες της ΕΕ, καθώς και νέους αποφοίτους τοπικών πανεπιστημίων που θέλουν να μείνουν. Για κάποιον με ένα κλειστό πατρικό και μια δουλειά που μπορεί να πάρει μαζί του, είναι σοβαρή βοήθεια. Η μεταφορική πληρώνεται μία φορά. Το σπίτι χρειάζεται εισόδημα κάθε μήνα.
Βέβαια, το πρόγραμμα καλύπτει 1.000 νοικοκυριά μόνο, σε έντεκα Περιφερειακές Ενότητες, μέχρι το τέλος του 2028. Η επαρχία είναι αρκετά μεγαλύτερη από χίλια σπίτια. Αξίζει να πετύχει όμως η δοκιμή και έπειτα ας μεγαλώσει. Το βασικό κριτήριο θα είναι πόσοι εξακολουθούν να ζουν εκεί αφού εισπράξουν την δεύτερη και τελευταία δόση.
Κερδίζουν από αυτό όμως και όσοι μένουν πίσω στην πόλη. Όταν μια οικογένεια αφήνει το διαμέρισμα που νοίκιαζε στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη και ανοίγει ένα κλειστό πατρικό, μια κατοικία μπορεί να ξανανοικιαστεί και μια άλλη γλιτώνει από την εγκατάλειψη. Με αρκετές τέτοιες μετακινήσεις, σίγουρα πάνω από χίλιες, μειώνεται αναλογικά και η πίεση για στέγη στα αστικά κέντρα. Έχουμε σπίτια που ρημάζουν και οικογένειες που δυσκολεύονται να πληρώσουν το ενοίκιο. Το κλειστό σπίτι στο χωριό θα μείνει κλειστό όσο ο ιδιοκτήτης του χρειάζεται να ζει στην Αθήνα για να δουλέψει.
Υπάρχουν πολλές δουλειές που θα μπορούσαν να στηρίξουν αυτή την επιλογή. Ένας προγραμματιστής ή ένας σύμβουλος μπορεί να συνεχίσει να εξυπηρετεί τους πελάτες του στην Αθήνα από τη Φλώρινα. Μια τηλεφωνήτρια τηλεφωνικού παρόχου που δουλεύει τηλεργασία από το σπίτι. Ενας δάσκαλος ξένων γλωσσών που κάνει ιδιαίτερα σε διαδικτυακή πλατφόρμα. Μια ψυχολόγος που κάνει διαδικτυακές συνεδρίες με τους ασθενείς της.
Κρατώντας το εισόδημά του και πληρώνοντας λιγότερα για στέγη, κάποιος μπορεί να ζήσει καλύτερα. Ένα εργαστήριο τροφίμων κοντά στους παραγωγούς του μπορεί να βρει φθηνότερο χώρο και να πουλά σε ολόκληρη τη χώρα. Χρειάζεται βέβαια διαδίκτυο που να δουλεύει πάντα και μεταφορές που να επιτρέπουν στο προϊόν να φτάνει στον πελάτη σε λογικό κόστος.
Ο μαγαζάτορας που περιμένει να ζήσει από τους κατοίκους του χωριού έχει δυσκολότερο έργο. Όσο φεύγουν οικογένειες, λιγοστεύουν οι πελάτες του. Όταν κλείσει και το δικό του μαγαζί, δυσκολεύεται περισσότερο και η ζωή όσων έμειναν. Η οικογένεια που επιστρέφει γίνεται πελάτης στο παντοπωλείο, στο συνεργείο, στον φούρνο, στο γιατρό. Με αρκετές οικογένειες, αρχίζουν να βγαίνουν οι λογαριασμοί και για όσους κρατούν ακόμη ανοιχτή τη δουλειά τους με δυσκολία.
Ο αναπτυξιακός νόμος δίνει φυσικά επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές για επενδύσεις στις παραμεθόριες και στις φτωχότερες περιοχές της χώρας. Ο νέος κύκλος για τις “Περιοχές Ειδικής Ενίσχυσης” έχει 150 εκατ. ευρώ. Για όσους έχουν ατομική επιχείρηση και ζουν και δουλεύουν σε μικρούς οικισμούς που καλύπτει ο νόμος, το ελάχιστο εισόδημα που τους υπολογίζει η εφορία μειώνεται στο μισό. Το γενικό όριο είναι 1.500 κάτοικοι, με εξαιρέσεις ανά περιοχή. Ακόμη και η εφορία αναγνωρίζει ότι ο τζίρος στο χωριό έχει όρια. Ας δείξει ανάλογη κατανόηση και η υπηρεσία που θα δώσει την άδεια λειτουργίας.
Στον Έβρο, η συνεργασία του υπουργείου με την TP Greece επιτρέπει σε εργαζομένους να μετακομίσουν κρατώντας τη δουλειά τους από απόσταση, ενώ προβλέπεται δυνατότητα έως δέκα νέων προσλήψεων. Οι θέσεις είναι λίγες, όμως η σύνδεση με την εργασία είναι σωστή. Ο μισθός συνεχίζει να μπαίνει κάθε μήνα, αφού τελειώσουν τα χρήματα της μετακόμισης.
Στην Πορτογαλία το “Emprego Interior MAIS” συνδέει τη μετακίνηση στην ενδοχώρα με εργασία, αυτοαπασχόληση ή τηλεργασία. Στην Ιρλανδία, η ανακαίνιση εγκαταλελειμμένων κατοικιών σε επιλέξιμα υπεράκτια νησιά μπορεί να επιδοτηθεί έως 84.000 ευρώ. Ένα πατρικό με σάπια στέγη χρειάζεται μάστορα και λεφτά πριν στεγάσει παιδιά.
Ο χρόνος μάς πιέζει. Στα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι γεννήσεις του πρώτου εξαμήνου του 2026 ήταν 31.390, έναντι 40.967 το ίδιο εξάμηνο του 2021. Μείωση περίπου 23% σε πέντε χρόνια. Από τις φετινές, 11.323 αντιστοιχούν στην Αττική, περίπου 36% του συνόλου. Η Κεντρική Μακεδονία έχει 5.131, η Δυτική Μακεδονία μόλις 605 και η Ήπειρος 826. Οι αριθμοί αφορούν κατοικία της μητέρας. Για τα σχολεία των χωριών, ακόμη και λίγες οικογένειες που επιστρέφουν μπορούν να κάνουν διαφορά. Και στις κωμοπόλεις το ίδιο.
Η μετακόμιση αλλάζει κυρίως τον τόπο όπου μεγαλώνουν τα παιδιά. Για να γεννηθεί και άλλο παιδί, το ζευγάρι πρέπει να αισθάνεται ότι μπορεί να το μεγαλώσει καλύτερα. Οχι χειρότερα. Θα υπολογίσει τη δουλειά και των δύο, τον παιδίατρο, ποιος θα βοηθά όταν χρειάζεται. Αν η επιστροφή αφήνει περισσότερα χρήματα και χρόνο, με ανθρώπους γύρω τους, η απόφαση μπορεί να γίνει ευκολότερη.
Κινούμαστε στη σωστή κατεύθυνση και μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα ακόμη. Να δώσουμε κίνητρα στους δημόσιους υπαλλήλους που περισσεύουν σε υπηρεσίες των πόλεων, σε όσους θα εκτοπιστούν τα καθήκοντα τους από την ΑΙ αλλά και όσους είναι υπεράριθμοι, να μετακινηθούν σε υπηρεσίες της επαρχίας που τους χρειάζονται. Θα πάνε με εξασφαλισμένο μισθό, θα στηρίξουν τα τοπικά μαγαζιά και, όσοι έχουν παιδιά, τα σχολεία. Οι κάτοικοι θα βρίσκουν καλύτερη εξυπηρέτηση και οι οικογένειες που μετακινούνται έναν τόπο όπου μπορούν να ζήσουν. Το κράτος έχει ήδη τη δυνατότητα να βοηθήσει και ως εργοδότης. Γιατί όχι και δημόσιοι υπάλληλοι με τηλεργασία;
Το ζητούμενο για εκείνο το παιδί είναι να κάνει ποδήλατο στο δάσος και τον επόμενο χρόνο, με τους ίδιους φίλους. Να μπορεί η οικογένειά του να μείνει εκεί αφού τελειώσουν τα χρήματα της επιδότησης.
Ναι λοιπόν, αξίζει να πληρώσουμε για να ξανακατοικηθεί η επαρχία. Αξίζει ακόμα περισσότερο να πάψουμε να διώχνουμε όσους ζουν ήδη εκεί.
Όταν το κράτος ζητά από νέους γονείς να επιστρέψουν, οφείλει να εξασφαλίζει ότι το παιδί τους θα βρίσκει δάσκαλο και γιατρό. Αλλιώς, θα έχουμε επιδοτήσει και την επόμενη μετακόμισή τους.
CAPITAL