Με αφορμή το κείμενο του Λάμπρου Λιάπη για τη συναδελφικότητα, την ευθύνη και την ανθρωπιά μέσα στα νοσοκομεία.
Υπάρχουν επαγγέλματα στα οποία η συμπεριφορά απέναντι στον συνάδελφο επηρεάζει ολόκληρη την ομάδα. Στη νοσηλευτική, αυτή η συμπεριφορά φτάνει μέχρι το κρεβάτι του ασθενούς. Η συνεργασία, η υπευθυνότητα και ο σεβασμός γίνονται μέρος της καθημερινής φροντίδας.
Στο κείμενό του, ο Λάμπρος Λιάπης καταγράφει είκοσι σκέψεις για τη ζωή μέσα στα νοσοκομεία. Πρόκειται για μια προσωπική παρέμβαση πάνω στη συναδελφική συμπεριφορά, με κεντρικό μήνυμα την αξιοπρέπεια στην εργασία.
Η πρώτη απαίτηση είναι η γνώση. Να γνωρίζεις το αντικείμενό σου, να αναγνωρίζεις τα όριά σου και να ζητάς βοήθεια όταν τη χρειάζεσαι. Η ευθύνη απέναντι στον ασθενή απαιτεί ειλικρίνεια για όσα μπορείς να κάνεις και διάθεση να μαθαίνεις διαρκώς.
Έπειτα έρχεται η συνέπεια. Μια εργασία που εγκαταλείπεται συνήθως καταλήγει στα χέρια κάποιου άλλου. Σε έναν συνάδελφο που έχει ήδη τις δικές του υποχρεώσεις, τη δική του κούραση και ανθρώπους που περιμένουν τη φροντίδα του. Η αποφυγή της ευθύνης επιβαρύνει συγκεκριμένους ανθρώπους.
Η συναδελφικότητα φαίνεται όταν βλέπεις τη δυσκολία και πλησιάζεις, πριν χρειαστεί να σε φωνάξουν.
Μερικοί δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια. Ντρέπονται, φοβούνται μήπως θεωρηθούν ανεπαρκείς ή έχουν συνηθίσει να σηκώνουν μόνοι τους το βάρος. Μια έγκαιρη κίνηση στήριξης μπορεί να αλλάξει την πορεία μιας δύσκολης βάρδιας.
Αυτή η αλληλεγγύη χρειάζεται, όμως, αμοιβαιότητα και όρια. Ο πρόθυμος εργαζόμενος δικαιούται ξεκούραση. Η ασθένεια και η εξάντληση χρειάζονται αντιμετώπιση, χωρίς ενοχοποίηση. Και η οργάνωση της υπηρεσίας δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς στην προσωπική θυσία εκείνων που δυσκολεύονται να πουν «δεν αντέχω άλλο».
Ιδιαίτερο βάρος έχουν και οι σχέσεις μέσα στην ομάδα. Οι ψίθυροι στους διαδρόμους, οι υπαινιγμοί και οι κακόβουλες μεταφορές λόγων διαβρώνουν την εμπιστοσύνη. Όταν υπάρχει διαφωνία, η καθαρή συζήτηση αποτελεί ουσιαστικό πρώτο βήμα, όπου αυτό είναι εφικτό και ασφαλές. Χρειάζεται να ακούγονται όλες οι πλευρές, πριν εκδοθούν εύκολες καταδίκες.
Η συναδελφική στήριξη, ωστόσο, έχει ως σταθερό όριο την ασφάλεια των ανθρώπων.
Η καλόπιστη αναφορά ενός σοβαρού περιστατικού, μιας επικίνδυνης πρακτικής ή μιας συμπεριφοράς παρενόχλησης δεν πρέπει να στιγματίζεται ως «ρουφιανιά». Τέτοια ζητήματα χρειάζονται αντιμετώπιση από τους αρμοδίους. Στηρίζεις έναν συνάδελφο όταν τον βοηθάς να αντιμετωπίσει υπεύθυνα μια δυσκολία, με ειλικρίνεια και χωρίς συγκάλυψη.
Αντίστοιχα, ο σεβασμός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια αφορά όλους. Οι διαφωνίες για την απόδοση ή τη συμπεριφορά μπορούν να είναι σαφείς, ακόμη και αυστηρές, χωρίς να γίνονται προσβολές.
Μέσα στον θάλαμο, προτεραιότητα έχει ο άνθρωπος που νοσηλεύεται. Οι προσωπικές αντιπαραθέσεις και οι υπηρεσιακές εντάσεις χρειάζονται άλλον χώρο. Ο ασθενής έχει ήδη αρκετούς λόγους να φοβάται· χρειάζεται να αισθάνεται ότι βρίσκεται ανάμεσα σε ανθρώπους που συνεργάζονται.
Και όταν τελειώσει η βάρδια, ο νοσηλευτής χρειάζεται χώρο για τη δική του ζωή. Δεν σβήνονται όλα με ένα νοητό «delete» στην έξοδο του νοσοκομείου. Υπάρχουν εμπειρίες που ακολουθούν τον άνθρωπο στο σπίτι. Η ξεκούραση, η υποστήριξη και η αναζήτηση βοήθειας όταν χρειάζεται αξίζουν την ίδια φροντίδα που προσφέρεται καθημερινά στους άλλους.
Η φράση του Λάμπρου Λιάπη συνοψίζει εύστοχα το ζητούμενο: «Να είσαι επαγγελματίας αλλά και άνθρωπος».
Να μπορεί ο ασθενής να σε εμπιστευτεί. Να μπορεί ο συνάδελφος να σταθεί δίπλα σου. Και να μπορείς εσύ, ύστερα από χρόνια προσφοράς, να κοιτάξεις τη διαδρομή σου με το κεφάλι ψηλά.