Η προστασία της ανθρώπινης ζωής είναι το πρώτο μέτρο επιτυχίας μιας κυβέρνησης. Και εκεί οι πανηγυρικές παρουσιάσεις δεν αρκούν.
Στην οδό Λυσικράτους, στην Πλάκα, έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κάτω από τα συντρίμμια ενός κτιρίου. Ανάμεσά τους τέσσερις Αμερικανοί επισκέπτες. Στην καρδιά της τουριστικής Αθήνας, λίγα βήματα από την Ακρόπολη, η καθημερινότητα μετατράπηκε σε τραγωδία και οικογένειες βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια απώλεια χωρίς επιστροφή.
Τα αίτια της έκρηξης πρέπει να αποσαφηνιστούν πλήρως. Οι έρευνες έχουν στραφεί στο ενδεχόμενο διαρροής φυσικού αερίου, χωρίς να έχει τεκμηριωθεί οριστικά ο ακριβής μηχανισμός της καταστροφής στα διαθέσιμα στοιχεία. Η διάκριση έχει σημασία: συγκεκριμένες ευθύνες αποδίδονται με αποδείξεις. Αυτό, όμως, δεν αναστέλλει την υποχρέωση της πολιτείας να απαντήσει στα ερωτήματα για την πρόληψη και τους ελέγχους.
Ποια ήταν η κατάσταση των εγκαταστάσεων; Πότε ελέγχθηκαν τελευταία φορά και από ποιον; Ποια συντήρηση είχε πραγματοποιηθεί; Υπήρχαν ευρήματα που απαιτούσαν παρέμβαση; Ποιες υπηρεσίες είχαν αρμοδιότητα και τι ακριβώς είχαν κάνει;
Οι απαντήσεις χρειάζονται έγγραφα, ημερομηνίες και υπογραφές. Η γενική διαβεβαίωση ότι όλα εξετάζονται αποτελεί την αρχή μιας έρευνας. Δεν μπορεί να γίνει το μόνιμο καταφύγιο της εξουσίας μέχρι να απομακρυνθούν οι κάμερες.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει να καταλάβει ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως υποσημείωση της ανάπτυξης. Η αξία μιας τουριστικής οικονομίας κρίνεται και από την προστασία εκείνων που κατοικούν, εργάζονται ή φιλοξενούνται στα κτίριά της. Κάθε συζήτηση για επενδύσεις και επισκεψιμότητα παραμένει ελλιπής όταν δεν συνοδεύεται από σαφή εικόνα για την εφαρμογή των κανόνων ασφαλείας.
Η χώρα χρειάζεται ελέγχους που προλαβαίνουν το κακό και θεσμούς που εντοπίζουν εγκαίρως τις παραλείψεις.
Αυτό σημαίνει προσωπικό, τεχνική επάρκεια, συντήρηση και πραγματική παρακολούθηση των προβλημάτων. Σημαίνει ότι μια επικίνδυνη εγκατάσταση πρέπει να διορθώνεται όταν εντοπίζεται. Ότι η ευθύνη κάθε εμπλεκομένου πρέπει να είναι συγκεκριμένη. Ότι ο πολίτης δικαιούται να ξέρει πού απευθύνεται και ποιος υποχρεούται να ανταποκριθεί.
Η πολιτική ευθύνη αρχίζει από αυτές τις επιλογές. Από το πού κατευθύνονται οι πόροι, ποιες υπηρεσίες ενισχύονται και ποια προβλήματα μένουν σε εκκρεμότητα. Μια κυβέρνηση που διεκδικεί την αναγνώριση για κάθε θετική εξέλιξη οφείλει να δέχεται και τον έλεγχο για την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών προστασίας.
Το ίδιο ισχύει για την καθημερινότητα. Η δημόσια υγεία, οι μεταφορές, η κατοικία και η πολιτική προστασία απαιτούν λειτουργίες που αντέχουν στην πραγματική δοκιμασία. Ο ασθενής χρειάζεται περίθαλψη όταν τη χρειάζεται. Ο επιβάτης χρειάζεται ασφαλή μετακίνηση. Ο κάτοικος χρειάζεται υπηρεσίες που ανταποκρίνονται πριν ο κίνδυνος μετατραπεί σε καταστροφή. Αυτή είναι η ουσία της κρατικής επάρκειας.
Η απαίτηση λογοδοσίας φτάνει και στις διεθνείς σχέσεις. Το δημοσίευμα της Wall Street Journal για τη φερόμενη συνομιλία της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ με τον Σταύρο Παπασταύρου περιλαμβάνει εξαιρετικά σοβαρούς ισχυρισμούς περί δυνατότητας αμερικανικής παρέμβασης σε κυβερνήσεις. Η περιγραφή αμφισβητήθηκε από τον δικηγόρο της πρέσβειρας, ενώ η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε ότι τέθηκε ζήτημα απειλής εναντίον της. Αυτές οι θέσεις αποτελούν αναγκαίο μέρος της ενημέρωσης.
Η σοβαρότητα της υπόθεσης απαιτεί σαφείς εξηγήσεις και ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο. Οι ενεργειακές συμφωνίες πρέπει να αξιολογούνται με κριτήριο το δημόσιο συμφέρον, τη διαφάνεια και τον σεβασμό της δημοκρατικής κυριαρχίας. Καμία στρατηγική συνεργασία δεν απαλλάσσει μια κυβέρνηση από την υποχρέωση να ενημερώνει τους πολίτες.
Η τραγωδία της Πλάκας και οι καταγγελίες για τις διπλωματικές συνομιλίες είναι διαφορετικές υποθέσεις. Αναδεικνύουν, όμως, μια κοινή δημοκρατική απαίτηση: η εξουσία να απαντά συγκεκριμένα εκεί όπου τίθενται σοβαρά ερωτήματα.
Στην Πλάκα, αυτή η απαίτηση έχει το βάρος έξι ανθρώπινων ζωών. Χρειάζεται πλήρης διερεύνηση, απόδοση των ευθυνών που θα τεκμηριωθούν και δημοσιοποίηση των αναγκαίων διορθωτικών παρεμβάσεων.
Το πραγματικό μέτρο της κυβερνητικής επιτυχίας είναι πόσο ασφαλής γίνεται η ζωή των ανθρώπων. Εκεί οφείλει να λογοδοτήσει η κυβέρνηση.