Η υπόθεση των απορριμμάτων εκθέτει βαριά τη δημοτική αρχή Χαλκιδέων. Πίσω από τα σχέδια εκατομμυρίων και τις υποσχέσεις για οριστικές λύσεις υπάρχει ένας απολογισμός που απαιτεί εξηγήσεις: χρόνια αναμονής για κρίσιμες υποδομές, οικονομική επιβάρυνση και τώρα ένας σχεδιασμός που μπορεί να δεσμεύσει την περιοχή για σχεδόν τρεις δεκαετίες.
Στα προηγούμενα άρθρα μας είχαμε θέσει το ζήτημα της αποτελεσματικότητας, του κόστους και του ελέγχου. Η δημοπράτηση του ΣΔΙΤ κάνει αυτά τα ερωτήματα ακόμη πιο πιεστικά.
Τον Ιούλιο του 2024, η ίδια η Έλενα Βάκα υπολόγιζε το ετήσιο κόστος μεταφοράς των απορριμμάτων του Δήμου σε περίπου 3 εκατομμύρια ευρώ. Στην ίδια τοποθέτηση ανέφερε ότι ο φάκελος της μονάδας είχε υποβληθεί για χρηματοδότηση από τον Δεκέμβριο του 2020, χωρίς να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση και χωρίς να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση που αναμενόταν. Αυτή ήταν η εικόνα που παρουσίαζε επισήμως η δημοτική αρχή το 2024.
Όταν μια διοίκηση περιγράφει τόσο ακριβή αποτυχία του σχεδιασμού, οφείλει να λογοδοτήσει και για τη δική της αποτελεσματικότητα.
Ποιες δεσμεύσεις εξασφάλισε; Ποια χρονοδιαγράμματα τηρήθηκαν; Ποιες παρεμβάσεις της έφεραν μετρήσιμο αποτέλεσμα; Πόσο κόστισε τελικά η παράταση των προσωρινών λύσεων; Η επίκληση δυσκολιών έχει εξαντλήσει την πολιτική της αξία. Οι δυσκολίες είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο εκλέγεται μια διοίκηση.
Ο ΦοΔΣΑ έχει πλέον προκηρύξει το έργο των εγκαταστάσεων Χαλκίδας και Λαμίας, μαζί με σταθμό μεταφόρτωσης στον Δήμο Δελφών, με ανακοινωμένο συνολικό προϋπολογισμό περίπου 197 εκατομμυρίων ευρώ. Η σύμπραξη εκτιμάται έως 28 χρόνια, από τα οποία περίπου τρία αφορούν προετοιμασία και κατασκευή και 25 τη λειτουργία, με τους ακριβείς όρους να οριστικοποιούνται στη διαγωνιστική διαδικασία.
Η κλίμακα αυτή επιβάλλει αυστηρό έλεγχο. Η δημοτική αρχή οφείλει να προσέλθει με δική της τεκμηριωμένη θέση για το κόστος και τις εγγυήσεις που χρειάζονται οι Χαλκιδείς. Η απλή συμμετοχή σε συσκέψεις είναι δραστηριότητα που πρέπει επιτέλους να αξιολογηθεί με βάση το αποτέλεσμά της.
Η ευθύνη για τις εγκαταστάσεις ανήκει στον ΦοΔΣΑ, ενώ η χρηματοδότηση εμπλέκει και την κεντρική διοίκηση. Η ίδια η δήμαρχος είχε αναφέρει τη συμμετοχή της στο Διοικητικό Συμβούλιο του Φορέα. Η κατανομή αρμοδιοτήτων καθιστά αναγκαίο τον απολογισμό κάθε εμπλεκόμενου. Η δημοτική αρχή χρωστά τον δικό της.
Στη διακήρυξη προβλέπονται δημόσια χρηματοδοτική συμμετοχή και περιοδικές πληρωμές προς τον ιδιωτικό φορέα. Από τα εξετασθέντα τεύχη δεν προκύπτει τελικός λογαριασμός ανά νοικοκυριό. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτούνται τώρα συγκρίσιμα στοιχεία: σημερινό κόστος, μελλοντικό κόστος, μεταφορές, επεξεργασία, υπολείμματα και πιθανή επίπτωση στα δημοτικά τέλη.
Πρέπει επίσης να εξηγηθεί αν θα συμφωνηθούν ελάχιστες εγγυημένες ποσότητες ή πληρωμές και πώς θα ωφελείται ο δημότης όταν αυξάνεται η ανακύκλωση. Ποιος θα επιβαρύνεται σε περίπτωση καθυστερήσεων; Ποιες κυρώσεις θα ενεργοποιούνται για ανεπαρκείς υπηρεσίες; Πώς συγκρίνεται το συνολικό κόστος με τη δημόσια υλοποίηση και λειτουργία;
Η προστασία της περιοχής υποδοχής, ο έλεγχος των οσμών και των στραγγισμάτων, η καθημερινή καθαριότητα και η οργάνωση της ανακύκλωσης απαιτούν συνεχή δημοτική δουλειά. Ένα μεγάλο έργο δεν υποκαθιστά την ικανότητα διοίκησης.
Η πολιτική μας κρίση είναι σαφής: η απόσταση ανάμεσα στην αναγνώριση του προβλήματος και στην εξασφάλιση λειτουργικής λύσης αποκαλύπτει σοβαρή ανεπάρκεια αποτελεσματικής διεκδίκησης.
Η διοίκηση Βάκα οφείλει να απαντήσει με αποφάσεις, αριθμούς και αποτελέσματα. Η Χαλκίδα έχει ήδη γνωρίσει το κόστος της αναμονής. Οι δημότες δικαιούνται να απαιτήσουν να μη φορτωθούν και το κόστος μιας ανεπαρκώς ελεγμένης πολυετούς δέσμευσης.