Η εντατική αστυνόμευση σε οικισμούς Ρομά περιορίζει ορισμένες μορφές εγκληματικότητας, αλλά οι οργανωμένοι πυρήνες μετακινούνται και αναζητούν μεθόδους μικρότερου ρίσκου
Το έγκλημα δεν εξαφανίζεται επειδή πιέζεται. Προσαρμόζεται.
Αυτή είναι η πιο ανησυχητική διαπίστωση που προκύπτει σχεδόν δέκα μήνες μετά την ανάπτυξη των Ομάδων Πρόληψης και Διαμεσολάβησης της Ελληνικής Αστυνομίας σε οικισμούς και καταυλισμούς Ρομά με αυξημένους δείκτες παραβατικότητας.
Σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρουν στελέχη της Αστυνομίας, οι συστηματικοί έλεγχοι έχουν περιορίσει σε ορισμένες περιοχές τη διακίνηση ναρκωτικών, τις διαρρήξεις και τις βίαιες εισβολές σε σπίτια. Τα οργανωμένα κυκλώματα, όμως, δεν εγκατέλειψαν τη δράση τους. Άλλαξαν μέθοδο και, σε αρκετές περιπτώσεις, τόπο.
Από τις πόρτες των σπιτιών περνούν πλέον στις τηλεφωνικές γραμμές. Από το λοστό και την ανοιχτή σύγκρουση στρέφονται στην εξαπάτηση. Και αντί να ρισκάρουν μια άμεση σύλληψη σε διάρρηξη, επιχειρούν να πείσουν το ίδιο το θύμα να τους παραδώσει χρήματα, κοσμήματα και πολύτιμα αντικείμενα.
Οι ηλικιωμένοι στο κέντρο της νέας μεθόδου
Οι συνηθέστερες ιστορίες είναι γνωστές, αλλά εξακολουθούν να αποδίδουν. Οι δράστες εμφανίζονται ως υπάλληλοι του ΔΕΔΔΗΕ, λογιστές, γιατροί ή πρόσωπα που δήθεν ενεργούν για λογαριασμό συγγενικού προσώπου.
Άλλοτε επικαλούνται βλάβη στο ηλεκτρικό δίκτυο και ζητούν από το θύμα να συγκεντρώσει χρήματα και κοσμήματα. Άλλοτε κατασκευάζουν ένα επείγον ιατρικό περιστατικό ή ένα τροχαίο συγγενικού προσώπου. Στόχος είναι σχεδόν πάντοτε ο ίδιος: να δημιουργήσουν πανικό, να μην αφήσουν χρόνο για έλεγχο και να αποσπάσουν άμεσα ό,τι πολύτιμο υπάρχει στο σπίτι.
Η απάτη προσφέρει στα κυκλώματα σημαντικά πλεονεκτήματα. Δεν απαιτεί θορυβώδη εισβολή, περιορίζει την πιθανότητα άμεσης επέμβασης της Αστυνομίας και επιτρέπει την κατανομή ρόλων. Άλλος τηλεφωνεί, άλλος παραλαμβάνει τα χρήματα και άλλος οργανώνει τη μετακίνηση. Τα τηλεφωνικά κέντρα μπορούν να αλλάζουν σημείο και τα εκτελεστικά μέλη να εναλλάσσονται, δυσκολεύοντας τη σύνδεση πολλών υποθέσεων με τα ίδια πρόσωπα.
Για τον πολίτη, όμως, το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: οικονομική καταστροφή, φόβος και η βαριά αίσθηση ότι παραδόθηκε μόνος του σε μια παγίδα που είχε σχεδιαστεί ακριβώς πάνω στην αγωνία του.
231.140 έλεγχοι και 3.329 συλλήψεις
Στον απολογισμό που αποδίδεται στην Ελληνική Αστυνομία, από τον Νοέμβριο του 2025 έως και τις 15 Αυγούστου 2026 οι Ομάδες Πρόληψης και Διαμεσολάβησης πραγματοποίησαν 231.140 ελέγχους σε περιοχές με οικισμούς και καταυλισμούς Ρομά.
Κατά το ίδιο διάστημα αναφέρονται 3.329 συλλήψεις για διαφορετικά αδικήματα. Από τους συλληφθέντες, οι 686 ήταν ανήλικοι — περισσότεροι από ένας στους πέντε.
Ο αριθμός αυτός δεν είναι απλώς μία ακόμη εγγραφή σε αστυνομικό πίνακα. Είναι προειδοποίηση για μια γενιά παιδιών που κινδυνεύει να περάσει από την κοινωνική εγκατάλειψη στην οργανωμένη παραβατικότητα πριν καν ενηλικιωθεί. Η αστυνόμευση είναι αναγκαία για την προστασία των κατοίκων, αλλά καμία περιπολία δεν μπορεί από μόνη της να αντικαταστήσει το σχολείο, την κοινωνική μέριμνα, τη νόμιμη εργασία και την πραγματική προστασία των ανηλίκων.
Το σχέδιο των ΟΠΔΙ είχε ξεκινήσει με 473 αστυνομικούς, καλύπτοντας 152 σημεία σε 25 περιοχές της χώρας, ενώ προβλεπόταν και η αξιοποίηση 50 διαμεσολαβητών ως συνδετικού κρίκου με τις κοινότητες. Ο δηλωμένος στόχος ήταν διπλός: σταθερή παρουσία του νόμου και ταυτόχρονα οικοδόμηση συνεργασίας με τους κατοίκους που δεν έχουν καμία σχέση με εγκληματικές δραστηριότητες.
Αυτός ο διαχωρισμός είναι απαραίτητος. Η δράση οργανωμένων ομάδων μέσα ή γύρω από οικισμούς Ρομά δεν μετατρέπει μια ολόκληρη κοινωνική ομάδα σε συλλογικό κατηγορούμενο. Αντίθετα, οι πρώτοι που πληρώνουν την παρουσία των εγκληματικών πυρήνων είναι συχνά οι ίδιοι οι νομοταγείς Ρομά, οι οποίοι ζουν ανάμεσα στον φόβο των συμμοριών και στη γενικευμένη καχυποψία της υπόλοιπης κοινωνίας.
Όταν η πίεση μετακινεί το πρόβλημα
Η μέχρι τώρα εμπειρία δείχνει ότι η σταθερή αστυνομική παρουσία μπορεί να βελτιώσει αισθητά την καθημερινότητα. Σε περιοχές της Αττικής, κάτοικοι αναφέρουν ότι κυκλοφορούν με μεγαλύτερη ασφάλεια, οργανώνουν ξανά δημόσιες εκδηλώσεις και δεν αισθάνονται υποχρεωμένοι να αφήνουν διαρκώς κάποιον στο σπίτι για τον φόβο διάρρηξης.
Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη πλευρά. Εγκληματικοί πυρήνες μετακινούνται προς περιοχές όπου η πίεση είναι μικρότερη, αναζητώντας νέο καταφύγιο και νέο πεδίο δράσης. Η Πελοπόννησος εμφανίζεται, σύμφωνα με την αστυνομική αποτίμηση που δημοσιοποιήθηκε, να δέχεται πλέον αυξημένο βάρος αυτής της μετακίνησης.
Τα περιστατικά στη Γαστούνη έδειξαν πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση. Η επίθεση σε περιπτερούχο, μετά την καταγγελία απόπειρας κλοπής, και η μεταγενέστερη εισβολή ομάδας ατόμων στο Αστυνομικό Τμήμα Πηνειού, με στόχο την απομάκρυνση προσαχθέντος, δεν είναι απλές εκρήξεις έντασης. Στέλνουν μήνυμα εκφοβισμού σε όσους σκέφτονται να μιλήσουν και ενισχύουν την πεποίθηση ότι η καταγγελία μπορεί να ακολουθηθεί από αντίποινα.
Όπου ο πολίτης φοβάται να καταγγείλει, η σιωπή γίνεται ασπίδα του εγκλήματος.
Δεν αρκεί να αλλάζουν οι αριθμοί
Η επιτυχία του σχεδίου δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο με ελέγχους και συλλήψεις. Πρέπει να φανεί αν μειώνονται σταθερά τα αδικήματα, αν οι πολίτες αισθάνονται ασφαλείς να μιλήσουν, αν προστατεύονται οι μάρτυρες και αν οι εγκληματικοί πυρήνες εξαρθρώνονται αντί να μετακομίζουν λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα ή να αλλάζουν «ειδικότητα».
Χρειάζεται επίσης καθαρή δημόσια λογοδοσία. Πόσες από τις συλλήψεις οδήγησαν σε σοβαρές δικογραφίες; Πόσα οργανωμένα κυκλώματα διαλύθηκαν; Σε πόσες περιοχές καταγράφηκε πραγματική μείωση της εγκληματικότητας και σε πόσες απλώς μετατόπιση του προβλήματος;
Η μόνιμη παρουσία της Αστυνομίας είναι ένα πρώτο βήμα. Δεν είναι, όμως, ολόκληρη η λύση. Εάν το κράτος περιοριστεί στο να κυνηγά διαρκώς το έγκλημα από οικισμό σε οικισμό και από τις διαρρήξεις στις τηλεφωνικές απάτες, θα μετρά πολλές επιχειρήσεις χωρίς να κερδίζει τον πόλεμο.
Το πραγματικό αποτέλεσμα θα έρθει όταν οι κάτοικοι δεν θα φοβούνται να καταγγείλουν, οι ηλικιωμένοι δεν θα πέφτουν απροστάτευτοι στις παγίδες και τα παιδιά δεν θα στρατολογούνται από την παραβατικότητα πριν προλάβει να τα φτάσει η Πολιτεία.