Αν κάποιος θέλει πραγματικά να κατανοήσει τι συμβαίνει σήμερα στη Μέση Ανατολή, πρέπει να δει τη μεγάλη εικόνα και όχι τα στιγμιαία πρωτοσέλιδα. Εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα, η περιοχή δεν αντιμετωπίζεται από τις μεγάλες δυνάμεις ως χώρος κυρίαρχων λαών, αλλά ως γεωπολιτική σκακιέρα. Και πάνω σε αυτή τη σκακιέρα, η βρετανική αυτοκρατορική λογική υπήρξε καθοριστική: έλεγχος μέσω αποσταθεροποίησης, κυριαρχία μέσω κατακερματισμού, εξουσία μέσω του «διαίρει και βασίλευε».
Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα σύνορα της Μέσης Ανατολής δεν χαράχθηκαν για να εξασφαλίσουν ειρήνη, βιωσιμότητα ή εθνική αυτοδιάθεση. Χαράχθηκαν για να παραχθούν εστίες μόνιμης τριβής. Η συμφωνία Sykes-Picot και όσα ακολούθησαν διαμόρφωσαν κρατικές οντότητες με ενσωματωμένες αντιφάσεις, θρησκευτικές αντιπαλότητες και εθνοτικές εκκρεμότητες. Δεν ήταν λάθος του χάρτη. Ήταν ο σκοπός του χάρτη.
Το Ιράν βρέθηκε από νωρίς στο στόχαστρο αυτής της στρατηγικής. Η Περσία δεν θεωρήθηκε ποτέ απλώς ένα κράτος της περιοχής, αλλά κρίσιμος κόμβος ισχύος, ενέργειας και επιρροής. Η εξάρτηση μέσω δανείων, η διαίρεση σε σφαίρες επιρροής, η οικονομική ασφυξία και η διπλωματική υπονόμευση αποτέλεσαν εργαλεία ενός μακρόχρονου σχεδίου ελέγχου. Όποιος μιλούσε για πραγματική ενεργειακή ανεξαρτησία της περιοχής αντιμετωπιζόταν ως απειλή.
Αυτό ακριβώς είναι το υπόβαθρο πάνω στο οποίο πατά και η σημερινή αμερικανική πολιτική εκδοχή τύπου Τραμπ. Μπορεί να εμφανίζεται ως «αντισυστημική», όμως στην ουσία της δεν συγκρούεται με τη βαθιά αυτοκρατορική παράδοση της Δύσης στη Μέση Ανατολή. Την αναπαράγει με πιο ωμό, πιο εμπορικό και πιο απροκάλυπτο τρόπο. Εχθροί, κυρώσεις, φόβητρα, δαιμονοποίηση του Ιράν, διαρκής επίκληση πυρηνικής απειλής, ατελείωτη στρατιωτική ένταση: όλα υπηρετούν την ίδια λογική. Να μη σταθεροποιηθεί ποτέ πραγματικά η περιοχή. Να μη μπορέσει ποτέ να αναπτυχθεί αυτόνομα. Να μη σπάσει ποτέ η εξάρτηση από τα παλιά κέντρα ισχύος.
Η σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ, οι πόλεμοι δι’ αντιπροσώπων, η εργαλειοποίηση των σεχταριστικών διαιρέσεων και η μόνιμη παραγωγή χάους δεν είναι ανεξήγητα φαινόμενα. Είναι η πολιτική συνέχιση ενός ιστορικού μοντέλου που θέλει τη Μέση Ανατολή αδύναμη, διαιρεμένη και ελεγχόμενη. Γιατί μια σταθερή, διασυνδεδεμένη και ενεργειακά αυτόνομη περιοχή θα ανέτρεπε παλιές οικονομικές ιεραρχίες και θα περιόριζε δραστικά την εξάρτηση από τα δυτικά χρηματοπιστωτικά και γεωστρατηγικά κέντρα.
Γι’ αυτό και το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι απλώς μια εναλλαγή προσώπων ή κυβερνήσεων στην Ουάσιγκτον ή στο Λονδίνο. Το ζητούμενο είναι το τέλος μιας ολόκληρης λογικής εξωτερικής παρέμβασης που τρέφεται από το χάος και επιβιώνει μέσα από αυτό.
Τέλος στη βρετανική και δυτική γεωπολιτική μηχανική του χάους.
Τέλος στην αποσταθεροποίηση ως μέθοδο εξουσίας.
Αποκατάσταση τάξης, κυριαρχίας και ιστορικής ισορροπίας στη Μέση Ανατολή.