Οι εποχικές προγνώσεις αυξάνουν την πιθανότητα παρατεταμένων περιόδων ζέστης, χωρίς όμως να μπορούν από τώρα να προβλέψουν συγκεκριμένους καύσωνες ή θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών
Ένα ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι φαίνεται ότι περιμένει την Ελλάδα, καθώς τα νεότερα στοιχεία των διεθνών προγνωστικών κέντρων συγκλίνουν προς θερμοκρασίες υψηλότερες από τα κανονικά επίπεδα.
Η ισχυρότερη ένδειξη αφορά τον Ιούλιο. Για τον Αύγουστο τα διαθέσιμα εποχικά μοντέλα διατηρούν το θερμό σήμα, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει μεγαλύτερη και δεν επιτρέπει ακόμη ασφαλή πρόγνωση για συγκεκριμένα κύματα καύσωνα.
Ιούλιος: Θερμότερος του κανονικού στο 92% των σεναρίων
Σύμφωνα με τη μακροπρόθεσμη πρόγνωση της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, το 92% των 400 διαθέσιμων σεναρίων προβλέπει ότι η μέση θερμοκρασία του Ιουλίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, θα είναι υψηλότερη από τα κανονικά επίπεδα.
Η μέση εκτιμώμενη απόκλιση υπολογίζεται στους +0,94 βαθμούς Κελσίου, σε σχέση με την περίοδο αναφοράς 1993–2016. Αναλυτικότερα:
- 49% των σεναρίων προβλέπει απόκλιση από 0 έως +1°C.
- 35% προβλέπει απόκλιση από +1 έως +2°C.
- 8% προβλέπει απόκλιση μεγαλύτερη των +2°C.
- Μόλις 8% των σεναρίων δίνει χαμηλότερες από τις κανονικές θερμοκρασίες.
Τα στοιχεία προέρχονται από οκτώ μεγάλα διεθνή προγνωστικά κέντρα, μεταξύ των οποίων το ECMWF, η βρετανική Met Office, η Météo-France, η γερμανική DWD, η αμερικανική NCEP και η ιαπωνική JMA.
Τι σημαίνει πραγματικά το «θερμότερος μήνας»
Η πρόβλεψη υψηλότερης μέσης θερμοκρασίας δεν σημαίνει ότι κάθε ημέρα του Ιουλίου θα είναι καυτή ούτε ότι ο υδράργυρος θα ξεπεράσει υποχρεωτικά τους 40 βαθμούς.
Ένας θερμότερος μήνας μπορεί να προκύψει είτε από ένα ή περισσότερα ακραία θερμά επεισόδια είτε από πολλές συνεχόμενες ημέρες με θερμοκρασίες 35–37 βαθμών και περιορισμένη νυχτερινή δροσιά.
Οι εποχικές προγνώσεις αποτυπώνουν πιθανότητες και μέσες αποκλίσεις σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές. Δεν μπορούν, εβδομάδες νωρίτερα, να προσδιορίσουν την ημερομηνία, τη διάρκεια ή την ένταση ενός συγκεκριμένου καύσωνα. Το ίδιο το Εθνικό Αστεροσκοπείο επισημαίνει ότι οι ημερήσιες και τοπικές θερμοκρασίες μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από τη μέση μηνιαία εικόνα.
Τι δείχνουν οι ενδείξεις για τον Αύγουστο
Για τον Αύγουστο η εικόνα παραμένει περισσότερο γενική. Οι εποχικές εκτιμήσεις του Copernicus και του ECMWF καλύπτουν διάστημα έως έξι ή επτά μηνών και παρουσιάζουν την πιθανότητα οι θερμοκρασίες και οι βροχοπτώσεις να κινηθούν πάνω ή κάτω από τις κλιματικές τιμές. Οι προγνώσεις ανανεώνονται κάθε μήνα, επομένως η αξιοπιστία τους αυξάνεται όσο πλησιάζουμε στην εξεταζόμενη περίοδο.
Με βάση το ευρύτερο εποχικό σήμα, ο Αύγουστος έχει αυξημένες πιθανότητες να κινηθεί επίσης σε θερμοκρασίες υψηλότερες από τα κανονικά επίπεδα. Ωστόσο, δεν υπάρχει σήμερα επιστημονική βάση για να υποστηριχθεί με βεβαιότητα ότι θα σημειωθούν συγκεκριμένος αριθμός καυσώνων, συνεχόμενες ημέρες άνω των 40°C ή ορισμένος αριθμός «τροπικών νυχτών».
Μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις βροχοπτώσεις
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις εκτιμήσεις περί γενικευμένης ανομβρίας. Τα εποχικά μοντέλα παρουσιάζουν συνήθως καλύτερη προγνωστική ικανότητα στη θερμοκρασία από ό,τι στις βροχοπτώσεις, ειδικά στις μεσαίες γεωγραφικές ζώνες, όπως η Ευρώπη.
Επομένως, μπορεί να διατυπωθεί η εκτίμηση ότι το καλοκαίρι θα παραμείνει κατά κανόνα ξηρό, όπως συμβαίνει κλιματολογικά στην Ελλάδα, όχι όμως ότι αποκλείονται τοπικές καταιγίδες, μπουρίνια ή πρόσκαιρα έντονα φαινόμενα.
Αυξημένη πίεση σε πόλεις, δάση και υδάτινους πόρους
Η πιθανότητα υψηλότερων θερμοκρασιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις μεγάλες πόλεις, όπου το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας περιορίζει τη νυχτερινή υποχώρηση της θερμοκρασίας.
Παράλληλα, διαδοχικές θερμές και ξηρές ημέρες μπορούν να επιβαρύνουν τη βλάστηση, να αυξήσουν τις ανάγκες άρδευσης και ηλεκτρικής ενέργειας και να δημιουργήσουν ευνοϊκότερο περιβάλλον για την εκδήλωση και την ταχεία εξάπλωση δασικών πυρκαγιών.
Η Ευρώπη βγήκε ήδη από μία άνοιξη που σε μεγάλο μέρος της ήταν ξηρότερη από τον μέσο όρο, με χαμηλή εδαφική υγρασία σε αρκετές περιοχές από τα Βαλκάνια μέχρι τη Βαλτική.
Το συμπέρασμα
Τα στοιχεία δείχνουν με αρκετά ισχυρή πιθανότητα έναν θερμότερο από τον κανονικό Ιούλιο, ενώ και για τον Αύγουστο το θερμοκρασιακό σήμα παραμένει θετικό.
Αυτό που δεν μπορούν να πουν ακόμη τα μοντέλα είναι πότε ακριβώς θα εκδηλωθούν οι θερμότερες περίοδοι, πόσες ημέρες θα διαρκέσουν και σε ποιες περιοχές θα καταγραφούν οι υψηλότερες τιμές.
Δεν έχουμε ακόμη πρόγνωση συγκεκριμένων καυσώνων. Έχουμε, όμως, μία σαφή προειδοποίηση για αυξημένη πιθανότητα ενός θερμότερου και απαιτητικότερου καλοκαιριού.