Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση έχει ένα κρίσιμο τεστ αξιοπιστίας: πόσο πρόθυμη είναι η πολιτική εξουσία να εγκαταλείψει τα προνόμια που αφορούν τον δικό της έλεγχο;
Η τοποθέτηση των μελών της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων δίνει συγκεκριμένο περιεχόμενο σε αυτό το ερώτημα. Στην ηλεκτρονική ψηφοφορία, στην οποία συμμετείχαν 1.253 μέλη, το 92,34% τάχθηκε υπέρ της κατάργησης του άρθρου 86, με την αρμοδιότητα για την ποινική δίωξη των μελών της κυβέρνησης να περνά εξ ολοκλήρου στην τακτική Δικαιοσύνη, όπως θα ορίζει ο νόμος. Τα αποτελέσματα δημοσιοποιήθηκαν τον Ιούνιο του 2026.
Πρόκειται για μια θέση με ιδιαίτερο θεσμικό βάρος. Οι ίδιοι οι λειτουργοί της Δικαιοσύνης ζητούν να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες όσων κυβερνούν.
Το ισχύον άρθρο 86 αναθέτει αποκλειστικά στη Βουλή την άσκηση δίωξης κατά υπουργών και υφυπουργών για αδικήματα που τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Για αυτές τις περιπτώσεις, η δικαστική διαδικασία εξαρτάται από προηγούμενη κοινοβουλευτική απόφαση.
Εδώ βρίσκεται το πολιτικό πρόβλημα: η κοινοβουλευτική πλειοψηφία καλείται να αποφασίσει για τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών προσώπων της κυβέρνησης που στηρίζει. Αυτή η θεσμική συνθήκη δικαιολογημένα προκαλεί δυσπιστία και χρειάζεται ουσιαστική αλλαγή.
Η ισονομία αποκτά περιεχόμενο όταν δεσμεύει και εκείνους που ασκούν εξουσία.
Εξίσου ουσιαστική είναι η πρόταση για την ηγεσία της Δικαιοσύνης. Χρειάζεται, όμως, να αποδίδεται σωστά: προβλέπει δεσμευτική προεπιλογή υποψηφίων από το δικαστικό σώμα και τελική επιλογή, μεταξύ των τριών επικρατέστερων για κάθε θέση, από ειδική επιτροπή της Βουλής. Αυτή είναι η συγκεκριμένη διαδικασία που τέθηκε στην ψηφοφορία.
Η κατεύθυνση είναι σαφής: ισχυρότερος ρόλος των δικαστικών λειτουργών στην ανάδειξη της ηγεσίας τους. Η εφαρμογή της οφείλει να συνοδεύεται από διαφάνεια, αξιοκρατία και πραγματικές εγγυήσεις ανεξαρτησίας.
Χρειάζεται ακρίβεια και στην κριτική προς την ενημέρωση. Ο ισχυρισμός ότι «όλα τα ΜΜΕ το έθαψαν» διαψεύδεται από δημοσιεύματα που παρουσίασαν τα αποτελέσματα, μεταξύ άλλων στο Πρώτο Θέμα και στο in.gr. Το εύλογο αίτημα είναι να βρίσκεται αυτή η συζήτηση σταθερά στο επίκεντρο του δημόσιου ελέγχου.
Κύριε Μητσοτάκη, η απάντηση πρέπει να αφορά την ουσία: θα στηρίξετε τη μεταφορά της αρμοδιότητας για την ποινική δίωξη των υπουργών στην τακτική Δικαιοσύνη; Θα δεχθείτε δεσμευτικό ρόλο του δικαστικού σώματος στην προεπιλογή της ηγεσίας του;
Το ίδιο ερώτημα απευθύνεται σε κάθε κόμμα που διεκδικεί την κυβέρνηση. Η αξιοπιστία του καθενός θα κριθεί από τις διατάξεις που θα προτείνει και από την ψήφο που θα δώσει.
Η συνταγματική αναθεώρηση προσφέρει τη δυνατότητα μιας καθαρής δημοκρατικής τομής. Για να αποκτήσει αξία, πρέπει να περιορίσει έμπρακτα τη δυνατότητα της εξουσίας να προστατεύει τον εαυτό της.
Η υπουργική ιδιότητα συνεπάγεται αυξημένη ευθύνη. Και η ευθύνη απαιτεί πραγματική λογοδοσία.