Από το βιβλίο με τίτλο «Μαρτυρίες ’40-’44»
Το 1988 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος το βιβλίο του Κώστα Ν. Χατζηπατέρα και της Μαρίας Σ. Φαφαλιού με τίτλο «Μαρτυρίες ’40-’44», στο οποίο καταγράφεται ο πόλεμος μέσα από τα μάτια των ανθρώπων της εποχής. Πρόκειται για το πρώτο μιας σειράς με μαρτυρίες που δόθηκαν μέσω συνεντεύξεων ή αντλήθηκαν από επιστολές, πολεμικές ανταποκρίσεις και λογοτεχνικά έργα.
Με αφορμή τη σημερινή μέρα μεταφέρουμε αυτούσια την προφορική μαρτυρία του Πανάγου Σ. Φαφαλιού όπως υπάρχει στο βιβλίο. Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς καταγράφει την έξωθεν ματιά στα ιστορικά γεγονότα.
«Τότε, με τον πόλεμο της Αλβανίας, ήταν τιμή να πεις ότι ήσουν Έλλην. Θυμάμαι όταν μας άκουγαν οι Αμερικανοί στο δρόμο να μιλάμε, μας σταματούσαν και μας ρωτούσαν τι γλώσσα μιλούσαμε. Άμα τους λέγαμε “ελληνικά” μας αγκάλιαζαν, μας φιλούσαν… Το τι γινόταν δεν λέγεται. Τότε ήταν που διοργανώθηκε στη Νέα Υόρκη, στο “Ράδιο Σίτυ” ένα μεγάλο σόου για το Greek War Relief (επιτροπή ανακουφίσεως πολέμου).
Ήρθαν όλοι οι μεγάλοι αστέρες του Χόλλυγουντ, άλλος τραγούδι, άλλος χορό, όλοι δωρεάν για την Ελλάδα έξι χιλιάδες ανθρώπους χωράει το “Ράδιο Σίτυ”, και ήταν όλο γεμάτο, ως και οι διπλανοί χώροι ορθοστασίας. Όλοι οι Ρωμιοί επήγαμε. Είχανε πει τότε ότι το θέατρο θα συνδεόταν απ’ ευθείας με το Αλβανικό Μέτωπο, για να ακούγαμε τον πραγματικό πόλεμο. Αλλά τελικά λόγω καιρικών συνθηκών δεν μπόρεσαν να τους συνδέσουν.
Θυμάμαι ακόμα το εξής επεισόδιο, μόλις είχε καταληφθεί η Κορυτσά, τους πρώτους μήνες του πολέμου. Ο Θανάσης ο Αναστασίου είχε ένα βαποράκι, το “Ιγκόρ”. Ήρθε με τον πόλεμο στο East Coast να δουλέψει. Το βαποράκι είχε ένα ιππάριο (τροφοδοτική μηχανή) χαλασμένο. Ήταν παλιό. Απέναντι στο New Jersey είχε ένα παλιατζίδικο. Πάμε απέναντι, βρίσκουμε μια γυάρδα που την είχε ένας Εβραίος. Του λέμε: “Έχεις ένα τέτοιο ιππάριο;” Λέει “έχω”, “εντάξει, πόσα θες;” “$200, γκαραντί, κ.λπ.” “Ο.Κ., σε δεκαπέντε μέρες θα περάσουμε να το πάρουμε”. Πράγματι, σε 15 μέρες πάμε εκεί, βρίσκουμε τον Εβραίο, το ιππάριο τόχε διορθώσει, μας το δοκίμασε ο άνθρωπος, εντάξει.
Του λέει ο Θανάσης: “Δεν θα μας κάνεις κανένα σκόντο;” Λέει ο άνθρωπος: “Δεν είχαμε συμφωνήσει $200; Θα μου δώσεις $200”. Δεν του έκοβε ούτε ένα δολλάριο. Του κόβει λοιπόν ο Θανάσης το τσεκ και το δίνει του Εβραίου. Τότε εκείνος του το γυρίζει πίσω και του λέει: “Πάρ’ το και δος το στο Greek War Relief”. Θυμάμαι τότε ακόμη δεν υπήρχε Greek War Relief. Του το λέμε, λέει: “Δώστε το σε κείνους που πολεμούν στο μέτωπο”. Μας συνεκίνησε πολύ ο άνθρωπος.
Και ύστερα που φύγαμε, μια ώρα λέγαμε για τον Εβραίο, “για δες που δεν μας έκοβε ένα δολάριο και έπειτα μας έδωσε όλο το τσεκ για τον ελληνικό αγώνα”».
ΥΓ.: Στα αποσπάσματα που υπάρχουν μέσα σε εισαγωγικά διατηρείται η ορθογραφία και η σύνταξη των πρωτότυπων κειμένων.
DOCUMENTO
