Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, οι ενεργειακές διαδρομές και οι τουρκικές επιδιώξεις στον Λίβανο ενισχύουν τα ερωτήματα για την ασφάλεια της περιοχής.
Στο μικροσκόπιο των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών βρίσκεται η αυξανόμενη τουρκική επιρροή στη Λιβύη και η αξιοποίηση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Η εξέλιξη προσθέτει μία ακόμη διάσταση στον ανταγωνισμό Άγκυρας και Ισραήλ, με την Ανατολική Μεσόγειο να αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την ενέργεια, τις υποθαλάσσιες υποδομές και τη ναυσιπλοΐα.
Σύμφωνα με ανάλυση της Jerusalem Post, η διεύθυνση στρατιωτικών πληροφοριών του Ισραήλ, η Μοσάντ και ο κλάδος πληροφοριών του ισραηλινού Ναυτικού εξετάζουν τις συνέπειες των τουρκικών κινήσεων. Το δημοσίευμα συνδέει τις ανησυχίες με τις ενεργειακές συνεργασίες του Ισραήλ με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο, καθώς και με ενδεχόμενα εμπόδια σε αγωγούς, καλώδια και θαλάσσιες μεταφορές. Πρόκειται για αναφορά σε αξιολόγηση απειλών, χωρίς να τεκμηριώνεται απόφαση στρατιωτικής ενέργειας.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτελεί κεντρικό σημείο αυτής της αντιπαράθεσης. Η ευρωπαϊκή θέση είναι σαφής: η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων χωρών. Επομένως, οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αναγνωρισμένα θαλάσσια σύνορα.
Σε επίπεδο γεωπολιτικής ανάλυσης, το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο η Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει τη στρατιωτική παρουσία και τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της σε δυνατότητα παρέμβασης στους ενεργειακούς σχεδιασμούς άλλων κρατών. Μια τέτοια εξέλιξη θα αύξανε την πίεση στις περιφερειακές συνεργασίες και θα δημιουργούσε περισσότερες πιθανότητες επεισοδίων γύρω από συγκεκριμένες υποδομές.
Παράλληλα, η Τουρκία έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για συμμετοχή στις μελλοντικές ρυθμίσεις ασφαλείας στον Λίβανο. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει δηλώσει ότι η χώρα του επιθυμεί να συμβάλει σε πρωτοβουλίες μετά την αποχώρηση της UNIFIL. Η δήλωση αυτή καταγράφει πολιτική επιδίωξη, χωρίς να αποδεικνύει ότι έχει συμφωνηθεί συγκεκριμένη τουρκική ναυτική ανάπτυξη απέναντι από το Ισραήλ.
Το χρονοδιάγραμμα έχει σημασία. Η απόφαση 2790 του Συμβουλίου Ασφαλείας προβλέπει λήξη των επιχειρήσεων της UNIFIL στις 31 Δεκεμβρίου 2026 και σταδιακή αποχώρηση του προσωπικού της μέσα στο επόμενο έτος. Συνεπώς, η αποστολή εξακολουθεί να υφίσταται και η συζήτηση αφορά την επόμενη ημέρα της διεθνούς παρουσίας στον νότιο Λίβανο.
Στο στρατιωτικό πεδίο, δημοσιεύματα καταγράφουν μεγάλης κλίμακας τουρκική άσκηση τον Σεπτέμβριο, με δραστηριότητες στη Μαύρη Θάλασσα, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Τα διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο, δεν αρκούν για να παρουσιαστεί ως επιβεβαιωμένη η ειδικότερη εκτίμηση ότι οι ασκήσεις συνιστούν προετοιμασία επίθεσης προς το Ισραήλ.
Θα μπορούσε, λοιπόν, η Ανατολική Μεσόγειος να εξελιχθεί σε πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης Τουρκίας και Ισραήλ; Αποτελεί πιθανό πεδίο τριβής, αλλά δεν υπάρχουν επαρκή δημόσια στοιχεία για πρόβλεψη επικείμενου πολέμου ή για αποκλεισμό άλλων μετώπων, όπως η Συρία.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, το πολιτικό συμπέρασμα είναι ότι οι συγκλίσεις συμφερόντων χρειάζονται συγκεκριμένο διπλωματικό περιεχόμενο, συνέχεια και δική τους αμυντική ετοιμότητα. Καμία χώρα δεν μπορεί να στηρίζει την ασφάλειά της στην προσδοκία ότι κάποιος άλλος θα συγκρουστεί για λογαριασμό της.
Χρόνια πολλά στην Κύπρο μας. Η ανεξαρτησία και η κυριαρχία της απαιτούν σταθερή υπεράσπιση, με καθαρή στρατηγική και πλήρη επίγνωση των κινδύνων.