Στη Μονή Κουτσουριώτισσας η αδελφότητα διαλύθηκε, οι κάτοικοι σύρθηκαν σε έναν πόλεμο αγωγών, αλλά το επενδυτικό σχέδιο των 250.000 ευρώ τον χρόνο φαίνεται να συνεχίζεται. Η πίστη δεν μπορεί να λειτουργεί ως ασπίδα για μπίζνες και αδιαφάνεια.
Ας αφήσουμε για λίγο στην άκρη τα θυμιάματα, τις μεγάλες λέξεις περί «δόξας του Θεού» και τις συγκινητικές αναφορές στην ιστορία της Μονής. Στην Κουτσουριώτισσα της Δωρίδας δεν συγκρούστηκε η πίστη με την αθεΐα ούτε η Εκκλησία με κάποιους δήθεν εχθρούς της.
Συγκρούστηκαν τίτλοι ιδιοκτησίας, χιλιάδες στρέμματα γης, αγωγές, κτηματολογικές εγγραφές και ένα φωτοβολταϊκό σχέδιο με προβλεπόμενο τίμημα εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ τον χρόνο.
Και αυτή είναι η πρώτη αλήθεια που πρέπει να ειπωθεί χωρίς εκκλησιαστικές κορδέλες: η υπόθεση δεν είναι μόνο πνευματική, μοναστηριακή ή εσωτερική. Είναι μια μεγάλη περιουσιακή και επιχειρηματική υπόθεση με άμεσες συνέπειες για κατοίκους που θεωρούν ότι απειλούνται οι ιδιοκτησίες τους.
Όποιος θέλει να κάνει μπίζνες, μπορεί να τις κάνει. Όχι όμως κρυμμένος πίσω από το ράσο, την Παναγία και το κύρος ενός Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου.
Οι μοναχές έφυγαν, το σχέδιο έμεινε
Η πρώην ηγουμένη Μαριάμ και η αδελφότητα απομακρύνθηκαν από τη Μονή. Η αιτιολογία που τους γνωστοποιήθηκε, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ήταν ότι μία μοναχή δεν είχε λάβει την απαιτούμενη επίσημη κουρά και επομένως το τριμελές ηγουμενοσυμβούλιο δεν είχε νόμιμη υπόσταση.
Θα περίμενε κανείς ότι μαζί με την απομάκρυνση των μοναχών θα σταματούσαν και οι επίμαχες κινήσεις που είχαν προκαλέσει αναστάτωση σε ολόκληρη την περιοχή. Όμως όχι.
Το έγγραφο απογραφής της μοναστηριακής περιουσίας, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, δεν έχει αποσυρθεί από το Κτηματολόγιο. Η διαδικασία αδειοδότησης του φωτοβολταϊκού έργου επίσης φέρεται να συνεχίζεται. Και τη διαπραγμάτευση με την εταιρεία δεν την κάνει πλέον η πρώην ηγουμένη, αλλά ομάδα της Μητρόπολης.
Εδώ τελειώνει το βολικό παραμύθι των «κακών μοναχών» που δήθεν έδρασαν μόνες τους.
Αν η επένδυση συνεχίζεται μετά την αποχώρησή τους, τότε το πραγματικό ζήτημα δεν ήταν η επένδυση. Ήταν ο έλεγχός της. Αν οι διεκδικήσεις παραμένουν ενεργές, τότε η απομάκρυνση της αδελφότητας δεν αποκατέστησε την ειρήνη· απλώς άλλαξε τα πρόσωπα που κρατούν τον φάκελο.
Από την απογραφή στις αγωγές
Η υπόθεση ξεκίνησε με την αναζήτηση παλαιών τίτλων και οθωμανικών εγγράφων. Η αδελφότητα υποστήριξε ότι εντόπισε περιουσία που ξεπερνούσε τις 22.000 στρέμματα. Σε παλαιότερα τοπικά δημοσιεύματα εμφανίστηκαν διαφορετικοί αριθμοί, από 18.000 έως ακόμη και 32.000 στρέμματα. Αυτή και μόνο η απόκλιση επιβάλλει πλήρη, επίσημη και χαρτογραφημένη ενημέρωση.
Δεν μιλάμε για μερικά χωράφια δίπλα στο μοναστήρι. Μιλάμε για μια έκταση τέτοιας κλίμακας ώστε να επηρεάζει ιδιοκτησίες, επιχειρήσεις, μεταβιβάσεις και επενδυτικά σχέδια τρίτων.
Οι κάτοικοι αντέδρασαν. Συγκεντρώθηκαν εκατοντάδες υπογραφές. Η απάντηση δεν ήταν ένας ανοιχτός δημόσιος διάλογος με χάρτες, τίτλους και ανεξάρτητο έλεγχο. Ήταν εξώδικα, ενστάσεις και αγωγές.
Η Μονή έχει ασφαλώς δικαίωμα —και ως εκκλησιαστικό ΝΠΔΔ υποχρέωση— να δηλώσει και να προστατεύσει ό,τι πράγματι της ανήκει. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε ιστορικό έγγραφο μετατρέπεται αυτομάτως σε αδιαμφισβήτητη κυριότητα του 2026. Ούτε ότι οι οικογένειες που ζουν, καλλιεργούν ή επενδύουν επί δεκαετίες στην περιοχή πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν ύποπτοι καταπατητές μέχρι να αποδείξουν το αντίθετο.
Το Κτηματολόγιο και τα δικαστήρια θα κρίνουν τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα. Η κοινωνία, όμως, έχει ήδη δικαίωμα να κρίνει τις μεθόδους.
Όταν η σωτηρία της Μονής γίνεται business plan
Η πλέον αποκαλυπτική πτυχή είναι η φωτοβολταϊκή επένδυση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ρεπορτάζ, τον Δεκέμβριο του 2022 υπογράφηκε προσύμφωνο για 5.000 στρέμματα και στο ταμείο της Μονής καταβλήθηκαν 75.000 ευρώ. Η σχεδιαζόμενη 25ετής σύμβαση φέρεται να προέβλεπε τίμημα 250.000 ευρώ τον χρόνο.
Πρόκειται για 6,25 εκατομμύρια ευρώ σε βάθος 25ετίας, εφόσον η συμφωνία εφαρμοζόταν με αυτούς τους όρους. Δεν είναι «μια βοήθεια για να πληρωθεί το ρεύμα». Είναι σοβαρό επενδυτικό σχέδιο μεγάλης διάρκειας.
Και εδώ απαιτούνται απαντήσεις, όχι ψαλμωδίες.
Ποια είναι η εταιρεία; Ποιο ακριβώς είναι το έργο; Πόσα μεγαβάτ προβλέπονται; Ποιοι είναι οι χάρτες της έκτασης; Ποιες εγκρίσεις έχουν δοθεί από το ηγουμενοσυμβούλιο, τη Μητρόπολη και τις αρμόδιες αρχές; Πού καταγράφηκαν τα 75.000 ευρώ και πώς δαπανήθηκαν; Ποιος διαπραγματεύεται σήμερα και με ποια εξουσιοδότηση; Γιατί η διαδικασία συνεχίζεται ενώ το ιδιοκτησιακό καθεστώς αμφισβητείται;
Το να δηλώνεται γενικά ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν για λογαριασμούς, στεγανοποίηση και θέρμανση δεν αρκεί. Όταν ένας φορέας απολαμβάνει το κύρος και τα προνόμια του ΝΠΔΔ, οφείλει και την αντίστοιχη δημόσια λογοδοσία.
Δεν μπορεί να εμφανίζεται ως δημόσιος φορέας όταν διεκδικεί γη και ως εσωτερική εκκλησιαστική υπόθεση όταν καλείται να ανοίξει τα βιβλία του.
Η πίστη δεν είναι δικονομικό όπλο
Η πιο αποκρουστική πλευρά αυτής της ιστορίας είναι η ανάμειξη της θρησκευτικής γλώσσας σε μια καθαρά περιουσιακή σύγκρουση.
Όταν πολίτες διαμαρτύρονται για τα σπίτια και τα κτήματά τους, δεν απαντάς ότι δεν ενδιαφέρονται για τη δόξα του Θεού. Όταν δημοσιογράφοι θέτουν ερωτήματα, δεν τους βαφτίζεις εχθρούς της πίστης. Όταν ασκείς αγωγές, δεν περιβάλλεις τη νομική πίεση με φωτοστέφανο.
Η Παναγία δεν χρειάζεται φωτοβολταϊκά για να δοξαστεί. Ούτε η Ορθοδοξία απειλείται επειδή οι κάτοικοι ζητούν να μη βρεθούν ξαφνικά με αμφισβητούμενους τίτλους πάνω στις περιουσίες τους.
Η Εκκλησία δεν ζημιώνεται από τη διαφάνεια. Ζημιώνεται από εκείνους που επικαλούνται την ιερότητά της για να αποφύγουν ερωτήσεις που κάθε άλλος δημόσιος φορέας θα ήταν υποχρεωμένος να απαντήσει.
Όλα τα έγγραφα στο φως
Η Μητρόπολη Φωκίδος έχει σήμερα την ευθύνη. Όχι μόνο να αναζητήσει «ειρηνικές λύσεις», αλλά να αποδείξει ότι η ειρήνη δεν είναι μια περίοδος σιωπής μέχρι να ολοκληρωθούν οι κτηματολογικές εγγραφές και να προχωρήσει η επένδυση.
Οφείλει να δημοσιοποιήσει την έκθεση απογραφής, τους χάρτες των διεκδικούμενων εκτάσεων, τις αποφάσεις που ενέκριναν τις δικαστικές ενέργειες, το προσύμφωνο, τους οικονομικούς όρους, τις πληρωμές και την πορεία της αδειοδότησης. Οφείλει επίσης να ξεκαθαρίσει ποιες αγωγές αποσύρθηκαν, ποιες αξιώσεις παραμένουν και πώς θα προστατευθούν οι πολίτες μέχρι να αποφανθούν οριστικά τα αρμόδια όργανα.
Και μέχρι να ξεκαθαρίσει η κυριότητα, κάθε επιχειρηματική διαπραγμάτευση πάνω στις αμφισβητούμενες εκτάσεις πρέπει να παγώσει.
Η ουσία είναι απλή: αν η Μονή έχει δίκιο, δεν έχει τίποτε να φοβηθεί από το φως. Αν όμως απαιτεί πίστη αντί για αποδείξεις, σιωπή αντί για λογοδοσία και υπομονή από τους κατοίκους ενώ το επενδυτικό σχέδιο προχωρά, τότε δεν υπερασπίζεται την Εκκλησία.
Υπερασπίζεται μια μπίζνα με εκκλησιαστική σφραγίδα.