Νέα διαπραγμάτευση στις 26 Νοεμβρίου, με τον Αντόνιο Κόστα να αναζητεί συμβιβασμό. Η Ελλάδα αντιδρά στις περικοπές, ενώ η ενεργειακή ακρίβεια εντείνει τις πιέσεις για ευρωπαϊκές παρεμβάσεις.
Χωρίς συμφωνία για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ολοκληρώθηκε η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες. Οι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών μεταφέρουν την προσπάθεια συμβιβασμού σε έκτακτη Σύνοδο στις 26 Νοεμβρίου, με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.
Η συζήτηση αφορά το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028–2034. Η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, όμως το τελικό ύψος και η κατανομή των χρημάτων παραμένουν υπό διαπραγμάτευση. Στην πράξη, οι κυβερνήσεις καλούνται να αποφασίσουν πώς θα χρηματοδοτήσουν τις αυξημένες ανάγκες άμυνας, ανταγωνιστικότητας και διαχείρισης κρίσεων, διατηρώντας παράλληλα τη στήριξη της γεωργίας και της περιφερειακής ανάπτυξης.
Η συμβιβαστική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, που περιλαμβάνει μειώσεις ύψους 141 δισ. ευρώ, δεν κατάφερε να εξασφαλίσει κοινή αποδοχή. Οι χώρες που επιδιώκουν περιορισμό των ευρωπαϊκών δαπανών θεωρούν ότι απαιτείται μεγαλύτερη δημοσιονομική συγκράτηση. Στην άλλη πλευρά βρίσκονται κράτη που ανησυχούν ότι ο συμβιβασμός θα επιτευχθεί σε βάρος χρηματοδοτήσεων κρίσιμων για τις οικονομίες τους.
Η Αθήνα συντάσσεται με τους «Φίλους της Συνοχής», απορρίπτοντας περικοπές στην Πολιτική Συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε τη δυσαρέσκεια της ελληνικής πλευράς για την πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, ζητώντας να μετακινηθούν από τις θέσεις τους οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες.
Για την Ελλάδα, το πολιτικό ζητούμενο είναι συγκεκριμένο: να διατηρηθούν επαρκείς πόροι για τις περιφέρειες και την αγροτική παραγωγή. Η προσθήκη νέων ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων δημιουργεί ένα δύσκολο ερώτημα: θα συνοδευτεί από πρόσθετα έσοδα ή θα χρηματοδοτηθεί με περιορισμό υφιστάμενων πολιτικών;
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι εθνικές συνεισφορές, οι νέες πηγές εσόδων της Ένωσης και τα περιθώρια ευελιξίας για απρόβλεπτες ανάγκες. Οι διαφορές σε αυτά τα πεδία δυσκολεύουν τη συμφωνία ακόμη και όταν οι κυβερνήσεις αναγνωρίζουν κοινές προκλήσεις.
Παράλληλα, η ενεργειακή ακρίβεια προκάλεσε έντονη αντιπαράθεση. Η ελληνική πλευρά ζήτησε μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια για προσωρινές και στοχευμένες παρεμβάσεις στήριξης, καθώς και επανεξέταση χαρακτηριστικών του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.
Στα νεότερα επίσημα συμπεράσματα καταγράφηκε κοινή διατύπωση για το ETS, με έμφαση στον περιορισμό των έντονων διακυμάνσεων της τιμής του άνθρακα και των επιπτώσεών τους στο ηλεκτρικό ρεύμα. Ταυτόχρονα, διατηρείται ο κεντρικός ρόλος του συστήματος στην ενεργειακή μετάβαση. Για το ETS2 ζητήθηκε επικαιροποιημένη αξιολόγηση των επιπτώσεων και των δικλίδων προστασίας του. Πρόκειται για κατευθύνσεις περαιτέρω εργασίας, χωρίς να ανακοινώνονται συγκεκριμένες αλλαγές ή αναβολή εφαρμογής.
Ο στόχος για συμφωνία στον προϋπολογισμό έως το τέλος του 2026 παραμένει. Αυτό θα επέτρεπε να ολοκληρωθεί η αναγκαία νομοθεσία μέσα στο 2027 και να συνεχιστεί απρόσκοπτα η χρηματοδότηση από τον Ιανουάριο του 2028. Για την ελληνική πλευρά, η τελική αποτίμηση θα εξαρτηθεί από τα ποσά και τους όρους χρηματοδότησης που θα εξασφαλιστούν για την επόμενη επταετία.