Η ΑΙ δεν καταργεί απλώς θέσεις εργασίας, αλλά μετασχηματίζει ειδικότητες, δημιουργεί νέες ανάγκες και αλλάζει τις δεξιότητες που ζητούν πλέον οι επιχειρήσεις
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη περάσει από το στάδιο της τεχνολογικής υπόσχεσης στην καθημερινότητα επιχειρήσεων και εργαζομένων. Εργασίες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια απαιτούσαν πολλές ώρες ανθρώπινης απασχόλησης μπορούν πλέον να πραγματοποιηθούν μέσα σε λίγα λεπτά, με τη βοήθεια εξειδικευμένων ψηφιακών εργαλείων.
Η νέα πραγματικότητα προκαλεί εύλογη ανησυχία, ιδιαίτερα στους νέους που καλούνται να επιλέξουν σπουδές και επαγγελματική κατεύθυνση. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποια επαγγέλματα κινδυνεύουν να περιοριστούν, αλλά κυρίως ποια θα μετασχηματιστούν, ποιες νέες ειδικότητες θα δημιουργηθούν και ποιες ανθρώπινες δεξιότητες θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Τα επαγγέλματα που επηρεάζονται ήδη
Στην πρώτη γραμμή των αλλαγών βρίσκονται επαγγέλματα που βασίζονται στη διαχείριση πληροφοριών, στην παραγωγή ψηφιακού περιεχομένου και στην εκτέλεση επαναλαμβανόμενων εργασιών.
Μεταξύ των ειδικοτήτων που ήδη δέχονται ισχυρή πίεση ή αλλάζουν σημαντικά περιλαμβάνονται:
- Προγραμματιστές και δημιουργοί λογισμικού
- Αναλυτές δεδομένων
- Ειδικοί χρηματοοικονομικής τεχνολογίας
- Δημοσιογράφοι και συντάκτες περιεχομένου
- Διαφημιστές και στελέχη μάρκετινγκ
- Γραφίστες και σχεδιαστές ψηφιακού υλικού
- Τουριστικοί πράκτορες
- Μεταφραστές
- Υπάλληλοι γραμματειακής και διοικητικής υποστήριξης
- Εργαζόμενοι σε τηλεφωνικά κέντρα και υπηρεσίες εξυπηρέτησης πελατών
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα συγκεκριμένα επαγγέλματα θα εξαφανιστούν. Σημαίνει, όμως, ότι μεγάλο μέρος των καθημερινών τους εργασιών μπορεί να αυτοματοποιηθεί.
Ο δημοσιογράφος, για παράδειγμα, θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητος για την έρευνα, την επιτόπια παρουσία, τον έλεγχο των πληροφοριών και την ανάδειξη όσων κάποιοι επιθυμούν να παραμείνουν κρυφά. Η απλή αναπαραγωγή δελτίων Τύπου ή η παραγωγή τυποποιημένων κειμένων, αντίθετα, μπορεί πλέον να πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Αντίστοιχα, οι προγραμματιστές δεν καταργούνται, αλλά καλούνται να χρησιμοποιούν την ΑΙ ως εργαλείο για την παραγωγή, τον έλεγχο και τη βελτίωση του κώδικα. Οι επαγγελματίες που θα μάθουν να συνεργάζονται αποτελεσματικά με τις νέες τεχνολογίες ενδέχεται να γίνουν περισσότερο παραγωγικοί και ανταγωνιστικοί.
Οι κλάδοι που εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα
Πιο προστατευμένα θεωρούνται τα επαγγέλματα που απαιτούν φυσική παρουσία, πρακτική εργασία, ανθρώπινη επαφή, ενσυναίσθηση, προσωπική ευθύνη και αντιμετώπιση απρόβλεπτων καταστάσεων.
Σε αυτή την κατηγορία βρίσκονται:
- Κτηνίατροι
- Νοσηλευτές
- Μαίες και μαιευτές
- Εργοθεραπευτές
- Λογοθεραπευτές
- Ειδικοί παιδαγωγοί
- Οδοντίατροι
- Γναθοχειρουργοί
- Ψυχολόγοι και επαγγελματίες ψυχικής υγείας
- Τεχνίτες, ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί και συντηρητές εγκαταστάσεων
- Μάγειρες και εξειδικευμένοι επαγγελματίες εστίασης
- Μελισσοκόμοι και επαγγελματίες της πρωτογενούς παραγωγής
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά και σε αυτούς τους κλάδους, παρέχοντας πληροφορίες, αναλύοντας δεδομένα ή προτείνοντας λύσεις. Δύσκολα, όμως, μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την ανθρώπινη παρουσία και την πρακτική παρέμβαση.
Ένα ψηφιακό σύστημα μπορεί να βοηθήσει έναν γιατρό να εξετάσει μία ακτινογραφία, αλλά δεν μπορεί από μόνο του να αναλάβει το σύνολο της θεραπείας και της ευθύνης απέναντι στον ασθενή. Μπορεί να προτείνει ασκήσεις αποκατάστασης, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την προσωπική σχέση του εργοθεραπευτή με τον άνθρωπο που χρειάζεται υποστήριξη.
Η ΑΙ αυξάνει τη ζήτηση για μηχανικούς και τεχνικούς
Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δεν δημιουργεί ζήτηση μόνο για ειδικούς πληροφορικής. Τα μεγάλα κέντρα δεδομένων χρειάζονται τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, ισχυρά δίκτυα, συστήματα ψύξης, εξειδικευμένες κατασκευές και συνεχή τεχνική υποστήριξη.
Για τον λόγο αυτό αναμένεται αυξημένη ζήτηση για:
- Ηλεκτρολόγους μηχανικούς
- Μηχανικούς ηλεκτρονικών υπολογιστών
- Μηχανολόγους μηχανικούς
- Ειδικούς θέρμανσης, αερισμού και κλιματισμού
- Πολιτικούς μηχανικούς
- Μηχανικούς περιβάλλοντος
- Μηχανικούς υλικών
- Τεχνικούς ηλεκτρικών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων
- Ειδικούς ενεργειακών συστημάτων και δικτύων
- Τεχνικούς συντήρησης εξοπλισμού
Η ψηφιακή οικονομία, όσο «άυλη» και αν εμφανίζεται, στηρίζεται σε απολύτως υλικές υποδομές: ηλεκτρικά δίκτυα, κτίρια, καλώδια, συστήματα ψύξης, γεννήτριες, μετασχηματιστές και τεράστιες εγκαταστάσεις αποθήκευσης δεδομένων.
Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «άνθρωπος ή μηχανή»
Η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη συχνά παρουσιάζεται με υπερβολικά απόλυτο τρόπο. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα αντικατασταθούν ολόκληρα επαγγέλματα, αλλά επιμέρους καθήκοντα μέσα σε αυτά.
Οι εργαζόμενοι που περιορίζονται σε τυποποιημένες και επαναλαμβανόμενες διαδικασίες είναι περισσότερο εκτεθειμένοι. Αντίθετα, όσοι συνδυάζουν τεχνική κατάρτιση, κριτική σκέψη, δημιουργικότητα, επικοινωνία και δυνατότητα επίλυσης σύνθετων προβλημάτων θα έχουν σημαντικό πλεονέκτημα.
Οι δεξιότητες που αποκτούν μεγαλύτερη αξία είναι:
- Η κριτική αξιολόγηση των πληροφοριών
- Η επίλυση σύνθετων προβλημάτων
- Η δημιουργικότητα
- Η ενσυναίσθηση και η ανθρώπινη επικοινωνία
- Η τεχνική και ψηφιακή κατάρτιση
- Η δυνατότητα συνεργασίας με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης
- Η διαρκής εκπαίδευση και προσαρμογή
Τι πρέπει να προσέξουν οι νέοι στις επιλογές σπουδών
Η επιλογή σχολής δεν μπορεί πλέον να βασίζεται αποκλειστικά στην εικόνα που είχε ένα επάγγελμα κατά τις προηγούμενες δεκαετίες. Οι υποψήφιοι χρειάζεται να εξετάζουν το πρόγραμμα σπουδών, τις δυνατότητες εξειδίκευσης, τη σύνδεση με την αγορά εργασίας και τον βαθμό στον οποίο ένα τμήμα προσφέρει διεπιστημονικές γνώσεις.
Ακόμη και οι ανθρωπιστικές επιστήμες μπορούν να αποκτήσουν σημαντικό ρόλο στη νέα εποχή. Η ηθική της τεχνητής νοημοσύνης, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, η φιλοσοφία της τεχνολογίας και η διακυβέρνηση των αλγορίθμων αποτελούν ήδη νέα επιστημονικά πεδία.
Το ασφαλέστερο επαγγελματικό μονοπάτι δεν είναι, επομένως, η αναζήτηση ενός επαγγέλματος που δεν θα αγγίξει ποτέ η τεχνολογία. Τέτοιο επάγγελμα πιθανότατα δεν υπάρχει.
Η ουσιαστική επένδυση βρίσκεται στην απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων που επιτρέπουν στον άνθρωπο να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη, να ελέγχει τα αποτελέσματά της και να προσθέτει εκείνο που η μηχανή εξακολουθεί να δυσκολεύεται να προσφέρει: κρίση, ευθύνη, εμπειρία και πραγματική ανθρώπινη αντίληψη.