Η γεωπολιτική αβεβαιότητα φρενάρει, αλλά δεν ακυρώνει τις επενδύσεις – Παραγωγικότητα, λήψη αποφάσεων και εξυπηρέτηση πελατών στο επίκεντρο της νέας ψηφιακής εποχής
Η τεχνητή νοημοσύνη παύει σταδιακά να αποτελεί υπόθεση μόνο των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων και περνά στην καθημερινότητα της ελληνικής μικρομεσαίας επιχείρησης. Μία στις τρεις ΜμΕ χρησιμοποιεί ήδη εργαλεία ΑΙ για επαγγελματικούς σκοπούς, αποκομίζοντας μετρήσιμα οφέλη στην παραγωγικότητα, στη λήψη αποφάσεων και στην ποιότητα των προϊόντων ή των υπηρεσιών της.
Αυτό προκύπτει από τη νέα μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας για την πορεία των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τη σχέση τους με την τεχνητή νοημοσύνη.
Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: παρά την αβεβαιότητα και την επιδείνωση του επιχειρηματικού κλίματος, οι ΜμΕ δεν εγκαταλείπουν τις επενδύσεις τους. Τις καθυστερούν, τις επανεξετάζουν και τις προσαρμόζουν, αλλά εξακολουθούν να βλέπουν την ψηφιακή αναβάθμιση ως αναγκαία προϋπόθεση επιβίωσης και ανάπτυξης.
Πτώση εμπιστοσύνης, αλλά αντοχή στις επενδύσεις
Η γεωπολιτική διαταραχή προκάλεσε ισχυρό πλήγμα στην εμπιστοσύνη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο σχετικός δείκτης υποχώρησε κατά 13 μονάδες.
Παρά το σοκ, όμως, η χρηματοοικονομική εικόνα του τομέα παρέμεινε ανθεκτική. Ο Δείκτης Επενδυτικής Διάθεσης υποχώρησε οριακά στις 45 μονάδες, από 46,5 το προηγούμενο εξάμηνο, ενώ το 78% των επιχειρήσεων συνέχισε να σχεδιάζει κάποια μορφή επένδυσης.
Η αβεβαιότητα φαίνεται να έχει προκαλέσει περισσότερο αναβολές παρά ακυρώσεις. Το ποσοστό των επιχειρήσεων που σχεδιάζουν να μειώσουν τις επενδύσεις τους αυξήθηκε από 9% σε 15%. Την ίδια στιγμή, όμως, εκείνες που προγραμματίζουν αύξηση των επενδύσεών τους ενισχύθηκαν από 24% σε 27%.
Ενδεικτικό της επιφυλακτικότητας είναι ότι τα επενδυτικά σχέδια που βρίσκονται ήδη σε φάση υλοποίησης περιορίστηκαν στο 13%, από 21% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Αντίθετα, αυξήθηκαν οι επιχειρήσεις που βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της σκέψης και του σχεδιασμού.
Η τεχνητή νοημοσύνη συμπιέζει το ψηφιακό χάσμα
Η μεγάλη αλλαγή καταγράφεται στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Περίπου το 33% των ελληνικών ΜμΕ αξιοποιεί ήδη σχετικά εργαλεία, ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ΑΙ εμφανίζεται ως η πρώτη ψηφιακή τεχνολογία που μπορεί να περιορίσει ουσιαστικά το χάσμα μεταξύ μικρών και μεγαλύτερων επιχειρήσεων. Η επαγγελματική χρήση της καταγράφεται στο 37% των πολύ μικρών επιχειρήσεων, στο 28% των μικρών και στο 33% των μεσαίων.
Η σχετικά εύκολη πρόσβαση σε ψηφιακούς βοηθούς, όπως το ChatGPT, επιτρέπει ακόμη και σε μία πολύ μικρή επιχείρηση να αποκτήσει εργαλεία που μέχρι πριν από λίγα χρόνια απαιτούσαν εξειδικευμένα τμήματα, προσωπικό και σημαντικά κεφάλαια.
Το κρίσιμο, βέβαια, δεν είναι απλώς η απόκτηση ενός εργαλείου, αλλά η σωστή ενσωμάτωσή του στην καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης.
Τα πρώτα οφέλη είναι ήδη ορατά
Μεταξύ των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν επαγγελματικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης:
- Το 55% διαπιστώνει βελτίωση της παραγωγικότητας.
- Το 48% αναφέρει καλύτερη υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων.
- Το 45% βλέπει αναβάθμιση της ποιότητας παραγωγής.
- Το 32% καταγράφει θετική επίδραση στις πωλήσεις.
- Το 31% διαπιστώνει περιορισμό του κόστους.
Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη για τη δημιουργία κειμένων, την οργάνωση πληροφοριών, την ανάλυση δεδομένων, την επικοινωνία με πελάτες, την προετοιμασία διαφημιστικού υλικού και την αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών.
Το επόμενο στάδιο αφορά τα συστήματα που δεν θα περιορίζονται στην εκτέλεση μιας απλής εντολής, αλλά θα μπορούν να σχεδιάζουν εργασίες, να προτείνουν λύσεις και να υποστηρίζουν πιο σύνθετες επιχειρηματικές διαδικασίες.
Μεγάλο το περιθώριο περαιτέρω ανάπτυξης
Πέρα από το ένα τρίτο των επιχειρήσεων που χρησιμοποιεί ήδη επαγγελματικά την ΑΙ, ένα επιπλέον 41% δηλώνει ότι αξιοποιεί τέτοιες εφαρμογές σε προσωπικό επίπεδο. Παράλληλα, ακόμη ένα 17% σχεδιάζει να τις χρησιμοποιήσει επαγγελματικά στο μέλλον.
Το μεγαλύτερο πεδίο ανάπτυξης εντοπίζεται στη διαχείριση των πελατών. Σύμφωνα με την έρευνα, το 47% των ΜμΕ αναγνωρίζει ανάγκες που θα μπορούσαν να καλυφθούν με εργαλεία ΑΙ, ενώ η υφιστάμενη χρήση στον συγκεκριμένο τομέα περιορίζεται στο 14%.
Chatbots για αυτόματες απαντήσεις, ενημέρωση για τιμές και διαθεσιμότητα, διαχείριση παραγγελιών, παραγωγή περιεχομένου για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, newsletters και προτάσεις εμπορικών προσφορών αποτελούν ορισμένες από τις πιο άμεσες εφαρμογές.
Όσο περισσότερο τη χρησιμοποιούν, τόσο περισσότερο την εμπιστεύονται
Η εξοικείωση φαίνεται να ενισχύει την πρόθεση για βαθύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας. Το 75% των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν έξι διαφορετικές εφαρμογές ΑΙ σχεδιάζει να επεκτείνει τη χρήση τους μέσα στον επόμενο χρόνο. Μεταξύ όσων χρησιμοποιούν μόνο ένα εργαλείο, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 47%.
Αυτό σημαίνει ότι ο αρχικός πειραματισμός λειτουργεί ως σχολείο. Η επιχείρηση αποκτά εμπειρία, μαθαίνει να οργανώνει καλύτερα τα δεδομένα της, εντοπίζει τις πραγματικές της ανάγκες και δημιουργεί σταδιακά νέες δεξιότητες.
Δεν λείπουν, ωστόσο, τα εμπόδια. Το 36% των επιχειρήσεων που δεν έχει υιοθετήσει ακόμη την ΑΙ περιμένει πιο έτοιμες και εξειδικευμένες εφαρμογές, ενώ το 28% αναμένει οικονομικά κίνητρα. Ζητήματα ασφάλειας δεδομένων και έλλειψης κατάλληλης εκπαίδευσης εξακολουθούν επίσης να λειτουργούν ανασταλτικά.
Το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα θα ανήκει σε όσους ξεκινήσουν έγκαιρα
Η ουσιαστική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν εξαντλείται σε μία συνδρομή σε κάποιο πρόγραμμα. Χρειάζονται επενδύσεις σε δεδομένα, δεξιότητες, διαδικασίες, ασφάλεια και οργάνωση.
Οι επιχειρήσεις μπορούν να ξεκινήσουν με μικρά και ελεγχόμενου κόστους βήματα: έναν ψηφιακό βοηθό, την αυτοματοποίηση μιας χρονοβόρας εργασίας, τη χρήση μη ευαίσθητων δεδομένων για δοκιμές ή την καλύτερη οργάνωση της γνώσης που ήδη διαθέτουν.
Το στοίχημα για τις ελληνικές ΜμΕ δεν είναι να προβλέψουν ποιο εργαλείο θα επικρατήσει. Είναι να αποκτήσουν εγκαίρως την ικανότητα να συνεργάζονται αποτελεσματικά με τη νέα τεχνολογία.
Γιατί στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, το πραγματικό προβάδισμα δεν θα το αποκτήσει εκείνος που θα περιμένει το τέλειο εργαλείο. Θα το αποκτήσει εκείνος που θα αρχίσει πρώτος να μαθαίνει πώς να το χρησιμοποιεί.