Η αιματηρή συμπλοκή στην περιοχή της Γιάλοβα, με τρεις νεκρούς Τούρκους αστυνομικούς και πολλούς τραυματίες, δεν αποτελεί απλώς ακόμη ένα επεισόδιο «αντιτρομοκρατικής επιτυχίας» της Άγκυρας. Αντιθέτως, συνιστά ηχηρή προειδοποίηση ότι το Ισλαμικό Κράτος δεν έχει εξαφανιστεί από το τουρκικό πεδίο ασφάλειας – επιστρέφει, οπλισμένο και έτοιμο να πλήξει στο εσωτερικό της χώρας.
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, η επιχείρηση των τουρκικών δυνάμεων ασφαλείας εξελίχθηκε σε πολύωρη ανταλλαγή πυρών με μέλη του ISIS, με βαρύ απολογισμό για την αστυνομία. Το γεγονός ότι οι τζιχαντιστές προέβαλαν σθεναρή ένοπλη αντίσταση, σκοτώνοντας αστυνομικούς, δείχνει ότι δεν πρόκειται για «μοναχικούς λύκους», αλλά για οργανωμένο πυρήνα με επιχειρησιακές δυνατότητες.
Από τη Συρία στο τουρκικό εσωτερικό
Η υπόθεση αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που η τουρκική πολιτική ηγεσία αποφεύγει συστηματικά να συζητήσει δημόσια: τη σχέση της Τουρκίας με τις ισλαμιστικές ένοπλες οργανώσεις κατά την πρώτη φάση του συριακού πολέμου. Την περίοδο 2012–2013, όταν προτεραιότητα της Άγκυρας ήταν η αναχαίτιση των Κούρδων της βόρειας Συρίας, η πολιτική των «ανοικτών θυρών» και των γκρίζων ζωνών ασφαλείας δημιούργησε –τουλάχιστον– ένα περιβάλλον ανοχής, μέσα στο οποίο το ISIS μπόρεσε να οργανωθεί, να στρατολογήσει και να μετακινηθεί.
Σήμερα, η ειρωνεία της ιστορίας είναι εμφανής. Οι κουρδικές δυνάμεις της βόρειας Συρίας αποτέλεσαν τη βασική χερσαία δύναμη που συνέτριψε το χαλιφάτο του ISIS και περιόρισε δραστικά τη δράση του. Όμως η Τουρκία, επιμένοντας στη στρατηγική αποδυνάμωσης ή διάλυσης αυτών των δομών, ρισκάρει τη δημιουργία νέων κενών ασφαλείας. Και τα κενά αυτά είναι το φυσικό περιβάλλον αναγέννησης της τζιχαντιστικής απειλής.
Το «όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα…»
Το περιστατικό της Γιάλοβα αποτυπώνει με ωμό τρόπο το τίμημα των βραχυπρόθεσμων γεωπολιτικών επιλογών. Όταν ένα κράτος εργαλειοποιεί ακραία στοιχεία για να εξυπηρετήσει περιφερειακούς στόχους, αργά ή γρήγορα τα ίδια αυτά στοιχεία στρέφονται εναντίον του. Το λαϊκό ρητό «όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρώνε οι κότες» βρίσκει εδώ την πιο σκληρή του επιβεβαίωση.
Για την κυβέρνηση Ερντογάν, το πρόβλημα είναι διπλό. Από τη μία, επιχειρησιακό: η ανάγκη για συνεχή, εκτεταμένη αντιτρομοκρατική δράση στο εσωτερικό, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για πόρους, προσωπικό και κοινωνική ένταση. Από την άλλη, πολιτικό: πώς εξηγείται στους Τούρκους πολίτες ότι μια οργάνωση που υποτίθεται πως είχε «εξουδετερωθεί» μπορεί να σκοτώνει αστυνομικούς σε τουρκικό έδαφος;
Ένα νέο εσωτερικό μέτωπο
Η επανεμφάνιση του ISIS στο εσωτερικό της Τουρκίας ανοίγει ουσιαστικά ένα νέο μέτωπο για την Άγκυρα – αυτή τη φορά όχι στα σύνορα ή σε ξένο έδαφος, αλλά στην ίδια την καρδιά της εσωτερικής ασφάλειας. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν κι άλλα επεισόδια, αλλά αν το τουρκικό κράτος έχει πλέον τη στρατηγική και την αξιοπιστία να αντιμετωπίσει μια απειλή που, σε μεγάλο βαθμό, το ίδιο υποτίμησε ή διαχειρίστηκε κοντόφθαλμα στο παρελθόν.
Η Γιάλοβα ίσως αποδειχθεί όχι ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά το πρώτο καμπανάκι μιας επικίνδυνης επιστροφής. Και αυτή τη φορά, το κόστος μετριέται σε αίμα εντός των συνόρων.