Για χρόνια, το αφήγημα είναι απλό, επίμονο και βολικό: εσύ φταις.
Ο πολίτης. Η καθημερινότητά του. Το αυτοκίνητο, το καλαμάκι, το κρέας στο πιάτο, η θέρμανση του σπιτιού του.

Την ίδια στιγμή, όμως, οι πραγματικές πηγές της περιβαλλοντικής καταστροφής μένουν εκτός κάδρου. Όχι τυχαία.

Η ενοχοποίηση της καθημερινότητας ως πολιτική επιλογή

Η μετατόπιση της ευθύνης από το σύστημα στο άτομο δεν είναι περιβαλλοντική πολιτική. Είναι επικοινωνιακή στρατηγική.

Όταν ο πολίτης πείθεται ότι η κλιματική κρίση οφείλεται:

• στις ατομικές του επιλογές,
• στις διατροφικές του συνήθειες,
• στην προσωπική του «κατανάλωση άνθρακα»,

τότε παύει να απαιτεί δομικές αλλαγές. Παύει να ρωτά ποιος ρυπαίνει πραγματικά, ποιος κερδίζει και ποιος αποφασίζει.

Ποιοι μένουν εκτός συζήτησης;

Πόλεμοι και στρατιωτικές επιχειρήσεις

Οι πόλεμοι είναι από τις μεγαλύτερες ανεξέλεγκτες πηγές ρύπανσης:

• καύσιμα,
• εκρήξεις,
• κατεστραμμένα οικοσυστήματα,
• τοξικά κατάλοιπα.

Κι όμως, σπανίως περιλαμβάνονται σε «πράσινες» εκθέσεις και στόχους.

Βαριά βιομηχανία και εξορύξεις

Μεταλλεία, διυλιστήρια, τσιμεντοβιομηχανία, χημική βιομηχανία:

• τεράστιες εκπομπές,
• μόνιμη υποβάθμιση εδαφών και υδάτων,
• μη αναστρέψιμες ζημιές.

Αυτές οι δραστηριότητες δεν αντικαθίστανται με ανακυκλώσιμες σακούλες.

Καύση απορριμμάτων και χωματερές

Η διαχείριση αποβλήτων είναι κρατική και εταιρική ευθύνη.
Όταν επιλέγονται:

• χωματερές,
• καύση σκουπιδιών,
• ανεπαρκείς υποδομές,

η ρύπανση είναι συστημική, όχι ατομική.

Πολιτικές επιλογές που παράγουν ρύπανση

Ενεργειακά μοντέλα, χωροταξία, μεταφορές, βιομηχανική γεωργία.
Όλα αυτά καθορίζονται από αποφάσεις:

• κυβερνήσεων,
• διεθνών οργανισμών,
• οικονομικών συμφερόντων.

Ο πολίτης δεν ψηφίζει εργοστάσια, ούτε σχεδιάζει εξορύξεις.

Ίδια ευθύνη για όλους; Όχι.

Η εξίσωση «όλοι φταίμε το ίδιο» είναι ψευδής και επικίνδυνη.
Εξισώνει:

• τον πολίτη με περιορισμένες επιλογές,
• με πολυεθνικές, κράτη και στρατιωτικές μηχανές.

Αυτό δεν είναι περιβαλλοντική δικαιοσύνη. Είναι αποποίηση ευθύνης των ισχυρών.

Πού βρίσκεται πραγματικά το πρόβλημα

Το πρόβλημα δεν είναι αν θα σβήσεις το φως.
Το πρόβλημα είναι:

• ποιος ελέγχει την ενέργεια,
• ποιος αποφασίζει την παραγωγή,
• ποιος κερδίζει από τη ρύπανση,
• και ποιος πληρώνει το κόστος.

Χωρίς σύγκρουση με τις δομικές αιτίες, η «πράσινη συνείδηση» γίνεται απλώς εργαλείο ενοχής.

Συμπέρασμα

Δεν σου είπαν απλώς ότι φταις.
Σε έπεισαν να κοιτάς αλλού.

Αν θέλουμε πραγματική προστασία του περιβάλλοντος, πρέπει να ξαναβάλουμε τη συζήτηση στη σωστή της βάση:

• όχι στον αδύναμο,
• αλλά σε εκείνους που αποφασίζουν, παράγουν και ρυπαίνουν.

Η οικολογία χωρίς πολιτική ευθύνη είναι απλώς άλλοθι.