Το έγκλημα των Τεμπών δεν αποκάλυψε απλώς λάθη. Αποκάλυψε τα όρια του πολιτικού μας συστήματος.
Opinion intro
Σε μια λειτουργική δημοκρατία, το πένθος παραμένει ιδιωτικό.
Στην ελληνική πραγματικότητα, όμως, το πένθος γίνεται δημόσιο όταν το κράτος αποτυγχάνει να αποδώσει ευθύνη.
Η δημόσια στάση της Μαρία Καρυστιανού δεν προέκυψε από πολιτική φιλοδοξία. Προέκυψε από ένα κενό: το κενό λογοδοσίας.
1. Το πρόβλημα δεν είναι το δυστύχημα – είναι η διαχείρισή του
Τα Τέμπη δεν συνιστούν απλώς ένα τραγικό συμβάν.
Συνιστούν δοκιμασία θεσμών.
Όταν, μετά από μια τέτοια τραγωδία:
- δεν αποδίδονται σαφείς ευθύνες,
- δεν λειτουργούν ανεξάρτητοι μηχανισμοί ελέγχου,
- δεν δίνονται πειστικές απαντήσεις στους πολίτες,
τότε το πρόβλημα παύει να είναι τεχνικό. Γίνεται πολιτειακό.
2. Η ατιμωρησία ως δομικό στοιχείο
Η ελληνική πολιτική ζωή έχει εθιστεί σε ένα επικίνδυνο μοτίβο:
σκάνδαλα χωρίς συνέπειες, λάθη χωρίς τιμωρία, ευθύνες χωρίς φορέα.
Αυτό το μοτίβο δεν είναι συγκυριακό.
Είναι διακομματικό, διαχρονικό και συστημικό.
Και ακριβώς γι’ αυτό, η κοινωνική αντίδραση δεν στρέφεται πια σε πρόσωπα, αλλά στο ίδιο το σύστημα που τα παράγει και τα προστατεύει.
3. Γιατί ενοχλεί η επιμονή
Η επιμονή για δικαιοσύνη δεν ενοχλεί επειδή είναι «υπερβολική».
Ενοχλεί επειδή αμφισβητεί την κανονικότητα της ατιμωρησίας.
Όταν ένας πολίτης:
- δεν αποδέχεται αποζημίωση ως υποκατάστατο δικαίωσης,
- δεν σιωπά μπροστά στην καθυστέρηση,
- δεν αποσύρεται με το πέρασμα του χρόνου,
τότε το πολιτικό σύστημα εκτίθεται. Όχι γιατί κατηγορείται, αλλά γιατί δεν απαντά.
4. Από τη δικαιοσύνη στην πολιτική: η αναγκαστική μετάβαση
Όταν τα αιτήματα για αλήθεια δεν βρίσκουν θεσμική ανταπόκριση, η σύγκρουση μεταφέρεται αναπόφευκτα στο πολιτικό πεδίο.
Αυτό δεν είναι «πολιτικοποίηση του πένθους».
Είναι πολιτικοποίηση της αποτυχίας των θεσμών.
Η συζήτηση περί κινήματος ή πολιτικής έκφρασης δεν γεννήθηκε από φιλοδοξία. Γεννήθηκε από την αίσθηση ότι το σύστημα δεν αυτοδιορθώνεται.
5. Το πραγματικό διακύβευμα
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι:
- ποιος θα ηγηθεί,
- ποιο όνομα θα δοθεί,
- ποια εκλογική δυναμική θα προκύψει.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν η κοινωνία:
- θα αποδεχθεί ξανά τη λήθη,
- ή αν θα απαιτήσει λογοδοσία ως προϋπόθεση δημοκρατίας.
καθαρή θέση
Τα Τέμπη δεν ζητούν εκδίκηση.
Ζητούν απάντηση.
Και όσο αυτή δεν δίνεται, η σύγκρουση με το πολιτικό σύστημα δεν είναι επιλογή. Είναι αναγκαιότητα.
