Στο πάνελ «ΕΝΝΟΙA (Ενδυνάμωση νοικοκυριών στις οικονομικές τους αποφάσεις): Πρώτος χρόνος δράσεων και μελλοντικές προοπτικές», στο 3ο Συνέδριο Εργασίας του Κόμβου, το μήνυμα ήταν καθαρό: δημόσιος και ιδιωτικός τομέας έχουν διαφορετικούς ρόλους, αλλά χωρίς συνεργασία και χωρίς εκπαίδευση “από τη ρίζα”, τα νοικοκυριά μένουν εκτεθειμένα.
Η οικονομία δεν συγχωρεί την άγνοια.
Και η άγνοια δεν είναι «ατομική ευθύνη» όταν η Πολιτεία δεν διδάσκει τα βασικά.
Χρηματοοικονομική παιδεία από το σχολείο μέχρι το πανεπιστήμιο — όχι ως σεμινάριο, όχι ως “καμπάνια”, αλλά ως υποχρεωτικός κορμός γνώσης.
1) Η θέση που δεν χωρά παρερμηνεία
Ο Καθηγητής Michael Haliassos έθεσε το θέμα στη σωστή του βάση: ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να αναπτύσσει εργαλεία, υπηρεσίες και πρωτοβουλίες, όμως το κρίσιμο θεσμικό βήμα ανήκει στο Δημόσιο.
Και αυτό το βήμα είναι ένα: καθιέρωση χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες — από το σχολείο έως την ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση.
Γιατί; Επειδή όλοι, ανεξαρτήτως ειδικότητας, παίρνουν οικονομικές αποφάσεις:
δάνεια, κάρτες, ασφάλειες, αποταμίευση, επενδύσεις, συνταξιοδοτικό, ρίσκο, προστασία εισοδήματος.
Αν δεν έχεις γνώση, δεν έχεις επιλογή — έχεις μόνο “ένστικτο” και φόβο.
2) Το πάνελ της «ΕΝΝΟΙA» και το πραγματικό διακύβευμα
Συντονίστρια της συζήτησης ήταν η Ντέμη Γκουντούφα, Βοηθός Γενική Διευθύντρια Στρατηγικής και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Εθνικής Τράπεζας.
Συμμετείχαν επίσης:
- Παναγιώτης Ανδρέου, Καθηγητής Χρηματοοικονομικής, Λογιστικής και Διοικητικής Επιστήμης στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου
- Κωνσταντίνος Ζανετόπουλος, Strategic Advisor & Head of Corporate Citizenship της Accenture
- Κώστας Φαλιάγκας, Co-Founder & CTO (όπως αναφέρεται στο κείμενό σου)
Το “ζουμί” της κουβέντας δεν είναι ακαδημαϊκό. Είναι κοινωνικό και πολιτικό:
ένα νοικοκυριό που δεν καταλαβαίνει βασικούς μηχανισμούς (επιτόκιο, ανατοκισμό, προμήθειες, πληθωρισμό, κίνδυνο) είναι νοικοκυριό ευάλωτο — σε λάθη, σε υπερχρέωση, σε παραπλάνηση.
3) Τι σημαίνει «υποχρεωτική χρηματοοικονομική παιδεία» στην πράξη
Όχι “μια ενότητα” στο περιθώριο. Θέλει αρχιτεκτονική:
- Ενιαίο πλαίσιο δεξιοτήτων: προϋπολογισμός, επιτόκια/δάνεια, διαχείριση χρέους, αποταμίευση, ασφάλιση, επενδυτικές βασικές αρχές, απάτες & καταναλωτικά δικαιώματα.
- Μάθηση με πραγματικά σενάρια ζωής: ενοίκιο, λογαριασμοί, κάρτες, ρυθμίσεις, έκτακτα έξοδα, οικογενειακός προγραμματισμός.
- Μετρήσιμα αποτελέσματα: να φαίνεται τι έμαθαν οι μαθητές/φοιτητές, όχι “κάναμε δράση”.
- Εκπαίδευση εκπαιδευτικών: αλλιώς θα μείνει ευχολόγιο.
- Οριζόντιο μάθημα στην τριτοβάθμια για όλους: μηχανικούς, υγειονομικούς, φιλολόγους, καλλιτέχνες — όχι μόνο οικονομολόγους.
Κουτί: Ερωτήματα
- Γιατί η χρηματοοικονομική παιδεία αντιμετωπίζεται ως “προαιρετική γνώση”, ενώ οι οικονομικές υποχρεώσεις είναι υποχρεωτικές;
- Ποιος θα βάλει ενιαίο πρόγραμμα και αξιολόγηση, αντί για αποσπασματικές καμπάνιες;
- Θα γίνει core skill όπως οι ψηφιακές δεξιότητες ή θα μείνει ωραίο σύνθημα;
- Πότε θα σταματήσει το κράτος να περιμένει από το νοικοκυριό να “τα βγάλει πέρα” χωρίς εργαλεία;
Η χρηματοοικονομική παιδεία είναι δημόσια υποδομή. Όχι διακόσμηση.
Όσο η Πολιτεία αφήνει τους νέους να βγαίνουν στην αγορά χωρίς να καταλαβαίνουν επιτόκιο, ρίσκο και πραγματικό κόστος χρήματος, τους σπρώχνει σε μια ζωή με οικονομικό άγχος και λάθος αποφάσεις.
Και μετά… παριστάνουμε ότι “φταίνε οι πολίτες που δεν προσέχουν”.