Η κυβέρνηση ετοιμάζει παρέμβαση σε δύο στάδια για να αναχαιτίσει το πρώτο κύμα ακρίβειας από τον πόλεμο, με βασικό εργαλείο το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε σούπερ μάρκετ και καύσιμα, αλλά και με ανοιχτή τη συζήτηση για εφεδρικά μέτρα αν η κρίση παραταθεί.
Στο Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζουν ότι η εξίσωση είναι δύσκολη: από τη μία η ανάγκη να προστατευθούν τα νοικοκυριά από νέα εκτίναξη τιμών και από την άλλη ο φόβος να αδειάσει πρόωρα η δημοσιονομική φαρέτρα. Γι’ αυτό και το μήνυμα είναι διπλό: άμεσες κινήσεις τώρα, χωρίς όμως να καούν όλα τα χαρτιά από την πρώτη εβδομάδα.
Το πρώτο πακέτο: πλαφόν σε κέρδη και καύσιμα
Η βασική κυβερνητική άσκηση αφορά την άμεση ανάσχεση της κερδοσκοπίας στην αγορά. Στο τραπέζι βρίσκεται πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των σούπερ μάρκετ, αλλά και διπλό πλαφόν στην αλυσίδα των καυσίμων: τόσο από το διυλιστήριο προς τον έμπορο όσο και από το πρατήριο προς τον καταναλωτή.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο diesel κίνησης, όπου ήδη καταγράφονται δυσανάλογες αυξήσεις. Για αυτό εξετάζεται ακόμα και η επιστροφή στο μοντέλο απευθείας επιδότησης στα διυλιστήρια, ώστε η τιμή να συγκρατηθεί πριν φτάσει στην αντλία.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να σταματήσει η ανατίμηση, αλλά να σταλεί και σήμα στην αγορά ότι η κυβέρνηση δεν θα ανεχθεί μια νέα περίοδο ασύδοτης μετακύλισης του κόστους στους πολίτες.
Οι “εφεδρείες” και ο φόβος της παρατεταμένης κρίσης
Το Μαξίμου δεν αντιμετωπίζει την κατάσταση ως ένα σύντομο επεισόδιο, αλλά ως κρίση με αβέβαιη διάρκεια. Αυτό σημαίνει ότι τα άμεσα μέτρα είναι μόνο η πρώτη γραμμή άμυνας.
Στο παρασκήνιο εξετάζονται και μεσοπρόθεσμες εφεδρείες, χωρίς όμως να ανοίγει από τώρα επίσημα η συζήτηση για μαζικές επιδοτήσεις τύπου pass. Η εμπειρία του 2022 υπάρχει ως “εργαλειοθήκη”, αλλά η κυβέρνηση θέλει να αποφύγει να δεσμευτεί πρόωρα σε παρεμβάσεις υψηλού κόστους, όσο δεν είναι σαφές αν η διεθνής αναταραχή θα κρατήσει λίγες ημέρες, εβδομάδες ή μήνες.
Με απλά λόγια: προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, χωρίς να εμφανιστεί αδρανής.
Η πραγματική πίεση: νοικοκυριά, επιχειρήσεις και προϋπολογισμός
Η ανησυχία δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές της ενέργειας. Η κυβέρνηση και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί βλέπουν ότι οι συνέπειες του πολέμου μπορούν να περάσουν παντού: στο κόστος μεταφορών, στα λιπάσματα, στην εφοδιαστική αλυσίδα, ακόμη και στο κόστος δανεισμού και στη συνολική χρηματοδότηση της οικονομίας.
Αυτό σημαίνει ότι η ακρίβεια δεν απειλεί μόνο το ράφι ή την αντλία, αλλά συνολικά την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και την αντοχή των επιχειρήσεων. Παράλληλα, το υπουργείο Οικονομικών καλείται να κρατήσει όρθιο τον προϋπολογισμό σε ένα περιβάλλον γεμάτο νάρκες, όπου κάθε νέο μέτρο κοστίζει και κάθε καθυστέρηση πληρώνεται κοινωνικά και πολιτικά.
Η εξίσωση είναι σκληρή: ούτε ανεξέλεγκτη αγορά, ούτε ανεξέλεγκτες παροχές.
Η κυβέρνηση ετοιμάζεται να βάλει φρένο στην κερδοσκοπία, αλλά το αληθινό ερώτημα δεν είναι αν θα ανακοινώσει πλαφόν μέχρι την Παρασκευή. Είναι αν έχει σχέδιο για μια κρίση που μπορεί να κρατήσει πολύ περισσότερο από έναν κύκλο επικοινωνιακής διαχείρισης. Γιατί ο πόλεμος δεν χτυπά μόνο τα μέτωπα. Χτυπά πρώτα το πορτοφόλι του πολίτη — και εκεί τελειώνουν πάντα τα κυβερνητικά άλλοθι.